Кіріспе

Лорето – Мексиканың батыс жағалауында орналасқан, Баха-Калифорния-Сур штатының Лорето муниципалитетінің орталығы. Калифорния шығанағының жағасындағы қаланың 2020 жылғы халқы 16 311 адамды құрады. Лорето – аймақтық экономикалық және мәдени орталық, сондай-ақ Баха-Калифорния түбегіндегі маңызды туристік орын. Лорето 1697 жылы Хуан Мария де Сальватиерраның Нуэстра-Сеньора-де-Лорето-Кончо миссиясын құруымен негізделді. Қала 1777 жылға дейін Калифорния провинциясының астанасы болды, содан кейін астана Калифорниядағы Монтерей қаласына көшірілді. Лорето 1829 жылға дейін Баха-Калифорнияның астанасы ретінде қызмет етті. Қала 20-шы ғасырда қарқынды дамыды және бүгінде маңызды туристік орын және аймақтық торап болып табылады.

Тарих

Лорето – Баха-Калифорния түбегіндегі Жаңа Испания вице-корольдігінің алғашқы испан отарлауы. Қала 1697 жылы иезуит миссионерлерімен құрылды, олар осы жерде тұщы судың мол көзін тапты, содан кейін Миссия Нуэстра Сеньора де Лорето аталды. 1767 жылы иезуиттер қуылды, ал Баха-Калифорния миссияларын басқару францискандықтарға жүктелді. 1769 жылы францискандықтарға Баха миссияларын Доминикан орденіне беру және Гаспар де Портола экспедициясына қосылып, зерттелмеген солтүстік шекарада жаңа миссиялар құру тапсырылды, ол кейін Альта-Калифорния атанды. Экспедиция 1769 жылдың 24 наурызында Лоретодан аттанды. Қала құрылғаннан бастап, 1777 жылдың 3 ақпанында астана Монтерейге көшірілгенге дейін Лас Калифорния провинциясының астанасы болды. 1768 жылы провинция Альта-Калифорнияға (қазіргі АҚШ-тың Калифорния штаты) және Баха-Калифорнияға бөлінді. Бастапқыда екі провинцияны бір губернатор басқарды. Кейін қала Калифорния Вьехо (Баха-Калифорния провинциясы) вице-губернаторының резиденциясына айналды. 1992 жылы муниципалитет құрылды, ал Лорето тұрғындары 1993 жылы алғашқы мэрін (муниципалды президент) сайлады. Федералды сайлау институтының 2008 жылдың 3 ақпанына дейінгі мәліметтері бойынша, Лорето муниципалитетінде 9,073 тіркелген сайлаушы бар.

География

Лорето Баха-Калифорния түбегінің шығыс жағалауында, 26º00'46" N 111º20'36" W координаталарында орналасқан. Ол шығысында Калифорния шығанағымен, батысында Транспенсинулярлық тас жолмен, ал оңтүстігінде Арройо Лоретомен шектеседі – тек қана мол жаңбырдан кейін су толатын құрғақ арна. Қала салыстырмалы түрде жазық жерге салынған, орташа биіктігі теңіз деңгейінен жоғары. "La Giganta" тау жотасы ("Sierra de la Giganta") батысқа қарай созылып, Баха-Калифорния-Сур штатының ортасымен, шығанақ жағалауына параллель орналасқан. Лорето аймағының геологиясы мен топографиясы Баия Консепсьоннан Агуа-Вердеге дейінгі жағалау белдеуін құрайды, ол "негізінен жартастарға жақын қырқалар, аңғарлар және төбелердің тар белдеуінен, жағалауға көлденең бағытталған төмен және орташа биіктіктегі таулар мен тар жағалау жазықтарынан тұрады". Қала туристік курорт болып табылады, негізінен американдық саяхатшыларға қызмет көрсетеді және Калифорниядан Лорето халықаралық әуежайына күнделікті рейстер қатынайды. Көптеген американдық туристер "пангаларда" "дорадо" (махи-махи немесе дольфин балығы) балық аулауды ұнатады. Жергілікті мейрамханалар туристердің аулаған балығын қуана дайындайды. Лоретода тарихи, бірақ әлі де қолданыстағы приходпен қатар орналасқан мұражай бар. Лорето Калифорнияның Гермоса Бич, Серритос және Вентура қалаларымен достық қатынастарды қолдайды.

Климат

Лоретода тропикалық шөлді климат басым, ол ыстық және ылғалды, күн сәулесі мол (жазда кейбір жаңбыр жауатын шөл). Орташа температура маусымнан қазанға дейін жоғары болады. Жазғы күндері ауа температурасы шамамен және ылғалдылығы жоғары. Ұлттық метеорологиялық қызмет мәліметінше, Лоретода тіркелген ең жоғары ресми температура 2006 жылдың 2 шілдесінде шамамен градусқа жеткен, ал ең төменгі температура 1987 жылдың 15 желтоқсанында градусқа дейін төмендеген. Лоретодағы жылдық жауын-шашын мөлшері аз, орташа есеппен шамамен. Ең ылғалды айлар – тамыз және қыркүйек, олардың ішінде қысқа мерзімді жаңбырлар жиі жауады. Лорето үшін маңызды мәселе – маусымның 1-нен қарашаның 30-ына дейін жалғасатын Тынық мұхитындағы дауылды маусым, ол кейде аумақта қатты жаңбырлар мен су тасқындарын тудырады. Соңғы рет қала аумағы 2006 жылдың 2 және 3 қыркүйегінде, Джон дауылы Баха-Калифорния түбегіне соққан кезде дауылдың әсеріне ұшырады.

Демография

INEGI деректері бойынша, 2015 жылы қала халқы 18 535 адамды құрады, оның ішінде 2565 үй шаруашылығы бар. Тұрғындардың 77,67% ер адамдар, ал 22,32% әйел адамдар. Халық жас: 29,75% 0-14 жас аралығында, 19,19% 15-24 жас аралығында, ал 60 жасқа толғандардың үлесі тек 6,42% құрайды. Әр 100 әйелге 102,5 еркек, ал 18 жастан асқан әр 100 әйелге 100,5 еркек шалысады. Лорето муниципалитеті (Нополо, Пуэрто Эскондидо, Сан-Хавьер және жағалау мен таулардағы кішкентай ауылдарды қоса алғанда) 21 071 адамды қамтиды.

Мәдениет

Лоретода 18-ден 20-ғасырға дейінгі кезеңдегі жеті ғимарат федералды үкімет тарапынан тарихи ескерткіштер деп танылған; ең маңыздысы – Эль Камино Реалдың ("Корольдік жол") басталатын жеріндегі Лоретоның Әзіретіміздің миссиясы, бұл испан миссияларының ежелгі бағытымен солтүстікке қарай созылатын тарихи дәліз, ол Сонома, Калифорния, АҚШ-та аяқталады. Жақын орналасқан Сан-Хавьер қаласында бес тарихи ғимарат бар, олардың ең ірісі – Сан-Франциско-Хавьер миссиясы (Misión de San Francisco Javier), түбектің ең жақсы сақталған миссиясы. Баха-Калифорнияның алғашқы миссиясы – Сан-Бруно миссиясының қираған қалдықтары, 1683 жылы иезуит миссионері және зерттеуші Падре Еусебио Кино құрған. Екі жылдан кейін Испания королі оны тастап кетуге бұйрық берді. Ол Лоретодан солтүстікке қарай 20 шақырым қашықтықта орналасқан. Иезуит миссиялары мұражайы (Museo de las Misiones Jesuíticas) Лоретоның Әзіретіміздің миссиясының жанында орналасқан. Мұражайда Баха-Калифорниядағы испан миссияларында қолданылған 17-18 ғасырлардағы діни өнер, қару-жарақ және құралдардың коллекциясы бар. "La Giganta" тауларында ("Sierra de la Giganta") каньондар мен жартас үңірлерінде тасқа салынған суреттер кездеседі. Лоретоға ең жақын жерлер – "Cuevas Pintas" (15 км батысқа қарай) және "La Pingüica" (60 км солтүстікке қарай). Баха-Калифорнияның жергілікті тайпалары салған кейбір тасқа салынған суреттер ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілген.

Оқиғалар

Лаурето құдайының мейрамы. Ларето әулие анасының мерекесі 8 қыркүйекте тойланады. Бұл діни, азаматтық және мәдени шаралар сериясы. Лорето қаласының негізі қалану мерекесі. Қаланың негізі 19-25 қазан аралығында тойланады. Бұл штаттағы ең маңызды мәдени шаралардың бірі. Сан-Хавьер мейрамы. 1-3 желтоқсан аралығында өткізілетін мерекелер көршілес Сан-Хавьер қаласының қадірлісі – әулие Франциск Ксавьердің құрметіне арналады. Бұл мерекеге түбектің көптеген қажылары келеді. Лорето 400. Қыркүйек айында өтетін жолдан тыс жарыс. Бұл жарыс классикалық шөл далалық жарыс болып табылады, маршруты Комунду, Сан-Хавьер және Ла-Джиганта тауларының ескі қалаларын қамтиды. Лорето 300 мильдік жарыс. Жолдан тыс жарыс. Желтоқсан айы. 1993 жылы басталған "Мишн" балық аулау қайырымдылық турнирі. 2007 жылғы жарыс 12-14 шілдеде өтеді. Лорето-Дорадо халықаралық балық аулау турнирі. Шілде айында өтеді. "Копа Дорадо" турнирі. Сентябрь айындағы штаттық турнир. Губернатор кубогы балық аулау турнирі. Мамыр айы.

Үкімет

Лорето қаласы Лорето муниципалитетінің орталығы болып табылады, оны қалалық кеңес (Ayuntamiento) басқарады, оның құрамына мэр немесе муниципалдық президент (Presidente Municipal), синдик (Síndico) және алты қалалық кеңесші (Regidores) кіреді. Олардың барлығы сегізі де тікелей халықтың дауысымен үш жылдық міндетті мерзімге сайланады. Мэр – кеңестің дауыс беру құқығы бар мүшесі, сонымен қатар қоғамдық муниципалдық басқарудың басшысы ретінде қалалық кеңестің шешімдерін іске асыруға тікелей жауапты, бұл шамалы дәрежеде қала басқарушысына ұқсас. Лоретоның мэрі – Даррин Мерфи, оның өкілеттігі 2021 жылдың сәуір айына дейін жалғасады. Синдик (немесе сенімді тұлға), сондай-ақ дауыс беру құқығы бар мүше, кеңестің өзінің және жалпы муниципалдық үкіметтің құқықтық өкілдігін жүзеге асырады, муниципалдық мүлікті бақылайды және мемлекеттік қызметкерлердің қызметін АҚШ-тағы бас инспекторға ұқсас қадағалайды. Қалған алты қалалық кеңесшінің негізгі функциясы – кеңестің шешімдерін тікелей іске асыру емес, оларды талдау және жалпы бағыт беру болып табылады. Мэр қауымдық іс-қимылдар деңгейінде жеті суделегат (Subdelegados Municipales) арқылы өкілдік етеді, олар қалалық кеңес тарапынан белгілі бір функцияларды орындау үшін тағайындалады: қазіргі уақытта Агуа-Верде, Сан-Хавьер, Лигуи, Колония-Зарагоса, Сан-Николас, Тембабиче және Сан-Хуан қызмет етеді. + Лоретоның әкімдеріЖылдарАты-жөніСаяси партия2014–2018Проф. Арели Арсе ПеральтаPAN2011–2014Хорхе Альберто Авилес ПересPRI2008–2011Проф. Юань Йи КуннингхэмPRD2005–2008Росалия Ромеро де Агиар (2007–2008)Родольфо Дэвис Осуна (2005–2007)PAN2002–2005Лиц. Хомеро Дэвис КастроPAN1999–2002Лиц. Антонио Вердуго ДэвисPRI1996–1999Рамон Дэвис ДрюPRI1993–1996Альфредо Гарсия ГринPAN

Көлік

Қалаға Лорето халықаралық әуежайы қызмет көрсетеді, ол Volaris және Calafia тасымалдаушыларымен ішкі рейстер ұсынады. Бұл Баха аймағында авиациялық отынмен қамтамасыз ететін сирек орындардың бірі. Қазіргі уақытта Лос-Анджелеске халықаралық рейстерді Alaska Airlines және Horizon Air жүзеге асырады. 2015 жылдан бастап WestJet Калгариге маусымдық, апталық тікелей рейстер ұсынады. American Airlines 2021 жылдан бастап Феникс PHX және Даллас Фут Уорт DFW бағыттарына маусымдық рейстер ашатынын хабарлады.