Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік КСР-нің басып кіруі
Invasion by the Russian SFSR
1918-1919 жылдардағы кеңестік батысқа жасалған шабуыл – Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңілгеннен кейін Германияға қайтарылып жатқан «Обер-Ост» гарнизондары тастап кеткен аймақтардағы Кеңес Ресейінің науқанының бір бөлігі болды. Эстония Республикасына қарсы бастапқыда сәтті болған шабуыл Эстония Тәуелсіздік соғысын бастады, ол Эстонияның Кеңес Одағы тарапынан мойындалуымен аяқталды. Сол сияқты, Латвия және Литва Республикаларына қарсы науқандар ақырында сәтсіз аяқталды, нәтижесінде тиісінше Латвия-КСРО бейбіт шарты мен КСРО-Литва бейбіт шарты жасалды. Беларусьте, Беларусь Халық Республикасы басып алынып, Беларусь Социалистік Кеңес Республикасы жарияланды. Науқан соңында тоқтап, эстондық Псков шабуылына, ақ гвардиялық Петроград шабуылдарына, литва-совет соғысына, латыш тәуелсіздік соғысына, украин-совет соғысының жалғасуына және поляк-совет соғысының басталуына әкелді.
The Soviet westward offensive of 1918–1919 was part of the campaign by Soviet Russia into areas abandoned by the Ober Ost garrisons that were being withdrawn to Germany following that country's defeat in World War I. The initially successful offensive against the Republic of Estonia ignited the Estonian War of Independence which ended with the Soviet recognition of Estonia. Similarly, the campaigns against the Republic of Latvia and Republic of Lithuania ultimately failed, resulting in the Latvian–Soviet Peace Treaty and Soviet–Lithuanian Peace Treaty respectively. In Belarus, the Belarusian People's Republic was conquered and the Socialist Soviet Republic of Byelorussia proclaimed. The campaign eventually became bogged down, leading to the Estonian Pskov Offensive, the White Russian Petrograd Offensives, the Lithuanian–Soviet War, the Latvian War of Independence, continuation of the Ukrainian–Soviet War and the start of the Polish Soviet War.
Кеңес соғысының мақсаттары
Жаңадан құрылған Қызыл Армияның қатары көбейіп, Владимир Ленин Батыс пердесі ("Западная завеса") деп аталатын шегініп жатқан күштерді жақсы жабдықталған әскерилермен алмастырып, 1917 жылы Ресей жоғалтқан жерлерді қайтарып алуға қажетті күш жинады. Германиядағы революция туралы хабарды алғаннан кейін, 1918 жылдың 13 қарашасында Кеңес үкіметі Брест-Литовск шартты бұзып, Қызыл Армияға Беларусь, Украина және Балтық елдері бағытында жылжуға және сол жерлерде Кеңес үкіметтерін орнатуға бұйрық берді. Жаңа құрылған (16 қарашада) Батыс армиясы 1918 жылдың 17 қарашасы түнде шегініп жатқан Германия әскерінен босаған операциялық кеңістікке кірді.
The newly formed Red Army was growing in personnel, and Vladimir Lenin could gather enough strength to replace withdrawing Western curtain forces ("Западная завеса") by solid military and re take the lands lost by Russia in 1917 by simply following the withdrawing German army. Upon receiving the news about the German Revolution, on November 13, 1918, the Soviet government annulled the Treaty of Brest Litovsk and issued orders to the Red Army to move in the direction of Belarus, Ukraine and the Baltic States in order to establish Soviet governments there. The newly formed (on November 16) Western Army moved at night of November 17, 1918, into the operational vacuum created by the withdrawing Imperial German Army.
Өмірбаян
Брест-Литовск келісіміне қол қойғаннан кейін, большевиктік Ресей Ресей империясының 18-19 ғасырларда аннексиялаған Еуропалық жерлерін жоғалтты. Бүгінгі Польша, Беларусь, Украина және Балтық елдерінің көп бөлігі Германия үкіметіне берілді, ол бұл елдерге буферлік мемлекеттер ретінде шектеулі тәуелсіздік беруге шешім қабылдады. Алайда, Германияның Батыс майданындағы жеңілісі және Австро-Мажарстанның ішкі құлдырауы Mitteleuropa құру жоспарларын қолдан кешірді. Қараша және желтоқсан айларында неміс әскері батысқа қарай шегінуді бастады. Әлсіреген офицерлер мен көтерілісші сарбаздар өз гарнизондарын жаппай тастап, үйлеріне қайтты. Орталық державалар тастап кеткен аймақтар Германияның жоспарларының бөлігі ретінде құрылған жергілікті марионеттік үкіметтер, неміс күштері шыққаннан кейін пайда болған жергілікті ұлтшыл үкіметтер, Польша және осы аймақтарды Кеңес Ресейіне қосуды көздеген большевиктер арасындағы қақтығыс ошағына айналды. Белоруссиялық, эстондық, латыш, литвалық, украиндық және тіпті казак ұлттық үкіметтері құрылды. Ішкі билік күресі Беларусьтегі ешбір үкіметтің билікті тұрақты түрде иемденуіне кедергі келтірді. Украинадағы жағдай одан да күрделі болды, онда Нестор Махноның анархистері, коммунистер, Ақ қозғалыс, Украинаның әртүрлі үкіметтері және қайта жанданған Польша армиясы арасындағы қақтығыс жалғасты. Германия әскерлері тастап кеткен бүкіл аймақ, билік үшін десеттеген фракциялардың бәсекелес аренасына айналды. Большевиктер «Шетелден революция» (революция – сөзбе-сөз «сырттан келген революция») деген жаңа стратегияны іске асырды, ол революциялық массалар революцияны қалайтыны, бірақ оны ұйымдасқан және дамыған большевиктердің көмегінсіз жүзеге асыра алмайтыны туралы болжамға негізделген. Сондықтан, Леон Троцкий айтқандай, революцияны «шұғылалы қылыштармен» (Қызыл Армиямен) «әкелу керек», өйткені «Киев арқылы Австро-Мажар революциясымен бірігуге тікелей жол өтеді, ал Псков және Вильнюс арқылы неміс революциясымен бірігуге жол жатады. Барлық майданда шабуыл! Батыс майданында шабуыл, оңтүстік майданында шабуыл, барлық революциялық майдандарда шабуыл!» Бұл тұжырымдама 1918 жылы әзірленген, бірақ алғаш рет 1920 жылы осы атпен ресми жарияланды (Wojennaja Mysl i Riewolucija, 3/1920, Михаил Тухачевский).
After signing the Treaty of Brest Litovsk, Bolshevik Russia lost the European lands the Russian Empire had annexed in the 18th and 19th centuries. Most of today's Poland, Belarus, Ukraine and the Baltic states were granted to the government of Germany, which in turn decided to grant these states limited independence as buffer states. However, the German defeat on the Western Front and the internal dissolution of Austria Hungary made the plans for the creation of Mitteleuropa obsolete. In November and December, the German army started a retreat westwards. Demoralised officers and mutinous soldiers abandoned their garrisons en masse and returned home. The areas abandoned by the Central Powers became a field of conflict between local puppet governments created by Germany as part of its plans, local nationalist governments that sprung up after the withdrawal of the German forces, Poland, and the Bolsheviks wanting to incorporate these areas into Soviet Russia. Belarusian, Estonian, Latvian, Lithuanian, Ukrainian and even Cossack national governments were formed. Internal power struggles prevented any of the governments in Belarus from gaining lasting power. In Ukraine the situation was even more complex, with an ongoing conflict between Nestor Makhno's anarchists, communists, the White Movement, various governments of Ukraine and the reborn Polish Army. The entire region abandoned by the German forces became a gigantic free for all theatre, where dozens of factions competed for power. The Bolsheviks were also implementing a new strategy, "Revolution from abroad" (Revolutsiya izvne—literally, "revolution from the outside"), based on an assumption that revolutionary masses desire revolution but are unable to carry it out without help from more organized and advanced Bolsheviks. Hence, as Leon Trotsky remarked, the revolution should be "brought on the bayonets" (of the Red Army), as "through Kiev leads the straight route for uniting with the Austro Hungarian revolution, just as through Pskov and Vilnius goes the way for uniting with the German revolution. Offensive on all fronts! Offensive on the west front, offensive on the south front, offensive on the all revolutionary fronts!". The concept was developed in 1918 but officially published under that name first in 1920 (Wojennaja Mysl i Riewolucija, 3/1920, Mikhail Tukhachevsky.
Эстония бағыты
7-ші Қызыл Армияның Гдов және Ямбург жасақтары 1918 жылғы 22 қарашада Нарва қаласын қорғаған неміс әскерінің 405-ші жаяу әскер полкіне шабуыл жасады. 6-шы Қызыл дивизия 24 желтоқсанда Эстония құрлық әскерлерінің жаңадан құрылған 4-ші және 5-ші полктерінен Тапа теміржол торабын басып алып, астана Таллинге қарай жылжыды. 29 қарашада Нарвада Жан Анвельт басшылығымен эстон большевиктері кеңестік қуыршақ үкіметін – «Эстония жұмысшыларының коммунасы» деп жариялады. Оңтүстік Эстонияда 49-шы Қызыл латыш атқыштар полкі 17 желтоқсанда Валга теміржол торабын, ал 24 желтоқсанда Тарту қаласын басып алды. Эстон армиясы 1919 жылғы 2-5 қаңтарда 7-ші Қызыл Армияның бүкіл майдан бойындағы ілгерілеуін тоқтатты. Екі күннен кейін эстондық күштер кеңес әскерлерін Эстониядан толықтай ығыстыру үшін қарсы шабуылға көшті. 6-шы Қызыл дивизияның тылына фин ерікті теңізшілер бригадасы түсірілді, ал 1-ші эстон дивизиясы 18 қаңтарда Нарваны басып алды. Содан кейін солтүстік-шығыс майдан Нарва өзені бойында тұрақталды. Оңтүстік Эстонияда эстондық коммандос бөлімшесі Тартумаа партизандық батальоны 31 қаңтарда Валгадан Қызыл латыш атқыштар полктерін шығарып тастады. 7-ші Қызыл Армия уақытша Эстония шекарасынан ығыстырылды. 16 ақпанда Қызыл Армия Эстонияны қайта басып алу үшін қарсы шабуылға шықты. Кеңес әскерлері, соның ішінде «Эстонияның Қызыл атқыштары» деп аталатын бөлімшелер 15 наурызға дейін Сетомаа, Вастселина және Рапина аудандарын басып алды. Эстонияның 2-ші дивизиясы қарсы шабуыл жасап, 28 наурызға дейін Пецериді қайта басып алды. Ұқсас шайқастар Эстония армиясы мен Латвияның Солтүстік тобы арасында Айнажи–Стренчи–Алуксне майданында, солтүстік Латвияда жүрді. Нарва өзені бойындағы бекіністерде Эстонияның 1-ші дивизиясы 7-ші Қызыл Армияның шабуылдарын тойтарды.
The Gdov and Yamburg Detachments of the 7th Red Army attacked the German Infanterie Regiment Nr. 405 defending the city of Narva on 22 November 1918. The 6th Red Division captured the railway junction of Tapa from the freshly formed 4th and 5th Regiments of the Estonian Land Forces on 24 December and advanced to from the capital Tallinn. On 29 November in Narva, Estonian Bolsheviks led by Jaan Anvelt proclaimed a pro Soviet puppet government — "Commune of the Working People of Estonia". In south Estonia, the 49th Red Latvian Rifle Regiment took the railway junction of Valga on 17 December and the city of Tartu on 24 December. The Estonian Army stopped the 7th Red Army's advance along the entire front on 2–5 January 1919. Two days later Estonian forces began the counteroffensive to completely expel the Soviet forces from Estonia. A Finnish volunteer marine brigade landed in the rear of the 6th Red Division, and the 1st Estonian Division captured Narva on 18 January. Subsequently, the northeastern front stabilized along the Narva river. In south Estonia, the Estonian commando type Tartumaa Partisan Battalion drove the Red Latvian rifle regiments out of Valga on 31 January. The 7th Red Army was temporally forced out of the boundaries of Estonia. On 16 February the Red Army started a counteroffensive to recapture Estonia. The Soviet forces, including units of so called Estonian Red Riflemen, captured the areas of Setomaa, Vastseliina and Räpina by 15 March. The Estonian 2nd Division counterattacked and recaptured Petseri by 28 March. Similar combat took place between the Estonian Army and the Northern Group of the Latvian Red Army along the Ainaži–Strenči–Alūksne front stabilised in north Latvia. In the positions along the Narva river, the Estonian 1st Division repelled 7th Red Army attacks.
Белоруссия бағыты бойынша
Қызыл Армия 21 қарашада Полоцкке, 22 қарашада Дрисса мен Рахаховқа, 24 қарашада Жлобинге, 28 қарашада Бабруйскке, 3 желтоқсанда Барысовқа, 8 желтоқсанда Слуцкке және 9 желтоқсанда Игуменге кірді. 1918 жылдың 10 желтоқсанында Қызыл Армия Минскіге дерлік қарсылықсыз кірді, осымен қысқа ғұмырлы Белоруссия Халық Республикасының соңына нүкте қойылды. 1919 жылдың 1 қаңтарында Смоленскіде Белоруссия Социалистік Кеңес Республикасы (БССР) жарияланды. 8 қаңтарда БССР үкіметі Минскіге көшірілді. Сонымен бірге, Батыс Белоруссияда Польша және Белоруссияның өздік қорғаныс жасақтары құрылды. Көбінесе жергілікті жұмылдырылғандардан тұратын және жабдықталуы нашар болған олар, газеттерде «қызыл қауіп» деп сипатталған нәрседен өз үйлерін қорғауға бейілді болды. Осы аймақта болшевиктердің ұқсас топтары да жұмыс істеп, бірнеше шайқастар болды. 1919 жылдың бірінші аптасында Вильнюс үшін поляк-совет күресі болашақтың белгісі болды, өйткені Польша жасақтары Советтік Батыс армиясының алғашқы ұйымдастырылған бөлімдері қалаға кіргеннен кейін кері шегінуге мәжбүр болды. Жауап ретінде Польша армиясы өздік қорғаныс жасақтарына көмектесу үшін шығысқа қарай бөлімдер жіберді, ал Советтер де солай істеді, бірақ кері бағытта. Ашық қақтығыс сөзсіз болатын. 12 қаңтарда Советтік жоғарғы бас қолбасшылығы Неман өзеніне қарай терең барлау жүргізуді бұйырды. 12 ақпанда бұл бұйрық Буг өзенін де қамту үшін жаңартылды. Сол күні Юкумс Вациетис жаңа Батыс командасына Тильзит, Брест-Литовск, Ковель және Ровноға дейін «тереңде барлау» жүргізуді бұйырды. Сонымен қатар, ол Вильнюс, Лида, Барановичи және Лунинецтегідей, маңызды теміржол түйіндерін қорғауды бұйырды. Болшевиктердің мақсаттарының бірі Шығыс және Орталық Еуропа арқылы өтіп, Германия мен Австро-Мажарстандағы төңкерістерді қолдау болды деп болжанады. Алайда, Советтердің Вислаға жететініне сенімді болуы екіталай. Әскери бұйрықтар үгіт-насихатқа толы болды. Операцияның басты мақсаты, соғыстан кейінгі Шығыс Еуропаның салдарынан туындаған үкіметтік құбылмалылықта қанша аумақты мүмкіндігінше басып алуға болатынын анықтау болды, ал тәуелсіз басқару органдары пайда болғанша. Соңында, алғашқы поляк-совет шайқастары ақпан айының ортасында Береза Картуска және Мосты қалалары маңында болды, онда екі армия да бірнеше шайқастарда қақтығысты. Кеңес шабуылы ақпан айының соңында тоқтады және поляк пен совет күштері арасында жаңа шекара қалыптасқаны анық болды. Кеңес шабуылы мен поляктардың қарсы шабуылы бір уақытта басталды, нәтижесінде аймаққа әскерлердің саны артты.
The Red Army entered Polotsk on 21 November, Drissa and Rahachow on 22 November, Zhlobin on 24 November, Babruysk on 28 November, Barysaw on 3 December, Slutsk on 8 December and Igumen on 9 December. On 10 December 1918, the Red Army entered Minsk almost unopposed, putting an end to the short lived Belarusian People's Republic. On 1 January 1919, the Socialist Soviet Republic of Byelorussia (SSRB) was proclaimed in Smolensk. On 8 January, the SSRB government relocated to Minsk. At the same time, Polish and Belarusian self defence units sprung up across western Belarus. Ill equipped and composed mostly of local recruits, they were determined to defend their homes from what the newspapers described as a "Red menace". Similar Bolshevik groups were operating in the sector and a series of skirmishes ensued. The Polish Soviet struggle over Vilna in the first week of 1919 was a sign of things to come, as the Polish militia was forced to withdraw after the first organised units of the Soviet Western Army entered the city. In response, the Polish Army started sending units eastwards to help the self defence units, while the Soviets did the same but in the opposite direction. Open conflict seemed inevitable. On January 12 Soviet High Command ordered deep scouting towards the Neman River. On February 12 that order was updated to include the Bug river. On that day Jukums Vācietis ordered the new Western Command to carry out a "reconnaissance in depth" as far as Tilsit, Brest Litovsk, Kowel and Rivne. He also ordered the securing of main railway junctions, including those in Vilna, Lida, Baranowicze and Luninets. It is speculated that among the aims of the Bolsheviks one goal was to drive through eastern and central Europe and support the Revolutions in Germany and Austria Hungary. However, it is unlikely that the Soviets really expected to reach the Vistula. The military orders were full of propaganda. The main goal of the operation was likely to see how much territory could be opportunistically grabbed in the chaotic governmental flux caused by the aftereffects of postwar Eastern Europe before any serious independent governing authorities arose. Finally, the first Polish Soviet clashes happened in mid February, in the area of the towns of Bereza Kartuska and Mosty, where both armies clashed in a series of skirmishes. The Soviet offensive came to a halt by late February and it became apparent that a new line had estalished itself between the Polish and Soviet forces. Both the Soviet offensive and the Polish counterattack started at the same time, which resulted in an increasing number of troops being brought to the area.
Румыния бағыты
1918 жылдың басында, бұрынғы Ресей провинциясы Бессарабия екі айлық тәуелсіздікке ие болғаннан кейін Румыниямен бірігіп, Молдавия Демократиялық Республикасы құрылды. Кеңес үкіметі бұл бірігуді мойындамады және аймақты күшпен қайтарып алуға тырысты. Бірақ, бұл Днестр өзені бойындағы бірнеше шашыраңқы шабуылдармен шектелді. Ресей де Румыниямен соғысқан коммунистік Венгрияны қолдау үшін шабуыл жасады. Алайда, бұл әрекеттер сәтсіз аяқталды, өйткені аймақ большевиктердің шабуылына қарсы табысты қорғалды.
In early 1918, Bessarabia, a former Russian province, united with Romania after two months of independence as the Moldavian Democratic Republic. The Soviet did not accept the union and tried to retake the region by force. However, it all amounted to several sporadic attacks along the Dniester River. The Russians also attacked to support Communist Hungary, which had its own war with Romania. That was to no avail, as the region was successfully defended against Bolshevik attacks.
Салдары
Балтық және Румыния әскерлері Қызыл Армия күткеннен әлдеқайда қабілетті қарсыластар екенін көрсетті. Эстон армиясының Петсери ұрыс тобының Псков шабуылы 1919 жылдың 25 мамырында Псковті басып алып, осы процесте эстондық Қызыл атқыштар бөлімдерін жойды және Эстония мен Великая өзені арасындағы аумақтан барлық совет күштерін ығыстырып шығарды. 1919 жылдың шілдесінде 7-ші және 15-ші Қызыл Армиялар Ингрияда және Псковтың солтүстігінде қарсы шабуылға көшті, нәтижесінде Петроград және Псков облыстарының көп бөлігі қайтарылып алынды. Ұлыбритания мен Франция тарапынан берілген қару-жарақ және Эстония армиясы мен Корольдік теңіз күштерінің операциялық қолдауымен Ақ орыс Солтүстік-Батыс армиясы 1919 жылдың 28 қыркүйегінде Петроградты басып алу мақсатымен "Ақ қылыш" шабуылын бастады. Солтүстік-Батыс армиясы қалаға жақынға жетті, бірақ 7-ші Қызыл Армия ақ орыс әскерлерін кері тартты және Эстонияға қайтарып жіберді. "Висла операциясы" деген термин көбінесе басқа бір оқиғаны білдіреді, осыны ескеріңіз.
The Baltic and Romanian Armies proved to be far more capable opponents than the Red Army had assumed. The Pskov Offensive of the Estonian Army's Petseri Battle Group captured Pskov on 25 May 1919, destroyed the Estonian Red Riflemen units in the process, and expelled all other Soviet forces from the territory between Estonia and the Velikaya River. The 7th and 15th Red Armies began a counteroffensive in Ingria and in the north of Pskov in July 1919, which regained most of the lost territories of Petrograd and Pskov regions. With weapons provided by Britain and France and operational support by the Estonian Army and the Royal Navy, the White Russian Northwestern Army began Offensive White Sword on 28 September 1919 with the aim of capturing Petrograd. The Northwestern Army approached to within of the city, but the 7th Red Army repulsed the White Russian troops, driving them back into Estonia. Please notice that the term "Operation Vistula" commonly refers to a totally different event.