Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Финляндия мен Кеңес Одағы 1940 жылғы 12 наурызда бейбіт келісімге қол қойды. Мәскеу бейбіт келісімі 1940 жылғы 12 наурызда Финляндия мен Кеңес Одағы арасында қол қойылды, ал ратификациялар 21 наурызда алмастырылды. Бұл 105 күндік Қысқы соғыстың аяқталуын белгіледі, нәтижесінде Финляндия шекаралық аймақтарды Кеңес Одағына өткізді. Келісімге Кеңес Одағы атынан Вячеслав Молотов, Андрей Жданов және Александр Василевский, ал Финляндия атынан Ристо Рити, Юхо Кусти Паасикиви, Рудольф Вальден және Вяйно Войонма қол қойды. Кеңес Одағы тарағаннан кейін келісім шарттары өзгертілген жоқ. Карелия мәселесі – бұл Финляндияда өткізілген аумақты қайтару мүмкіндігі туралы пікірталас.
Peace treaty signed by Finland and the Soviet Union on 12 March 1940
The Moscow Peace Treaty was signed by Finland and the Soviet Union on 12 March 1940, and the ratifications were exchanged on 21 March. It marked the end of the 105 day Winter War, upon which Finland ceded border areas to the Soviet Union. The treaty was signed by Vyacheslav Molotov, Andrei Zhdanov and Aleksandr Vasilevsky for the Soviet Union, and Risto Ryti, Juho Kusti Paasikivi, Rudolf Walden and Väinö Voionmaa for Finland. The terms of the treaty were not reversed after the dissolution of the Soviet Union. The Karelian question refers to the debate within Finland over the possible reacquisition of this ceded territory.
Өмірбаян
Қысқы соғыс 1939 жылғы 30 қарашада Кеңес Одағының Финляндияға басып кіруімен басталды. 1940 жылғы 29 қаңтарда Кеңес Одағының Сыртқы істер министрі Вячеслав Молотов қуыршақ Терийоки үкіметін таратып, Ритти-Таннер үкіметін Финляндияның заңды үкіметі деп мойындады және Кеңес Одағы бейбіт келісімдерге келісуге дайын екенін хабарлады. Финляндия үкіметі екі күннен кейін Кеңес Одағынан (Стокгольм арқылы) алғашқы шартты бейбіт талаптарын алды. Кеңес Одағы соғыс басталғанға дейін қойған талаптарынан гөрі одан да ауқымды талаптар қойды. Олар Финляндиядан Карелия тас жоласын, Вийпури қаласын қоса алғанда, және Ладога көлінің Финляндияға тиесілі жағалауын беруді талап етті. Ханко түбегі 30 жылға Кеңес Одағына жалға берілуі керек еді. Финляндия талаптарды қабылдамады және Швеция, Франция және Ұлыбританиядан тұрақты әскерлермен әскери көмек сұрауын күшейтті. Фронттан түскен хабарлар Финляндия үшін үміт сырқатып, Ұлттар Лигасының араласуын күтті. Франция мен Ұлыбританиядан келген оң, бірақ тұрақсыз сигналдар, сондай-ақ 1930 жылдары жоспарланған және дайындалған Швециядан әскер күтуі, Финляндияның бейбіт келісімдерге асықпауының қосымша себептері болды. (Толығырақ мәлімет алу үшін қараңыз.) 1940 жылдың ақпан айында Финляндияның бас қолбасшысы маршал Карл Густав Эмиль Маннергейм әскери жағдайға қатысты пессимизм білдірді, бұл үкіметті 29 ақпанда, Қызыл Армия Вийпуриге (қазіргі Выборг) шабуыл жасаған күні бейбіт келісімдерді бастауға итермеледі.
The Winter War began on 30 November 1939 with the Soviet invasion of Finland. On 29 January 1940, Soviet Minister of Foreign Affairs Vyacheslav Molotov put an end to the puppet Terijoki Government and recognized the Ryti–Tanner government as the legal government of Finland, informing it that the Soviet Union was willing to negotiate peace. The Finnish government received the first tentative peace conditions from the Soviet Union (through Stockholm) two days later. The Soviets made larger claims than they had before the war started. The demands were for Finland to cede the Karelian Isthmus, including the city of Viipuri, and Finland's shore of Lake Ladoga. The Hanko Peninsula was to be leased to the Soviet Union for 30 years. Finland rejected the demands and intensified its pleas to Sweden, France and the United Kingdom for military support by regular troops. The reports from the front still held out hope for Finland, anticipating a League of Nations intervention. Positive signals, however inconstant, from France and Britain and more realistic expectations of troops from Sweden, for which plans and preparations had been made throughout the 1930s, were further reasons for Finland not to rush into peace negotiations. (See for more details.) In February 1940, Finland's commander in chief, Marshal Carl Gustaf Emil Mannerheim expressed his pessimism about the military situation, which prompted the government to start peace talks on 29 February, the same day the Red Army started an attack on Viipuri (now Vyborg).
Шарттары
6 наурызда Финляндияның премьер-министрі Ристо Рити бастаған фин делегациясы Мәскеуге барды. Келіссөздер барысында Қызыл Армия Випуриді қоршауға жақын болды. Келісімге 12 наурызда Мәскеу уақыты бойынша, немесе 13 наурызда фин уақыты бойынша сағат 1-де қол қойылды. Келісімге қоса берілген хаттамада жауынгерлік әрекеттер Ленинград уақыты бойынша түскі сағат 11-де (фин уақыты бойынша сағат 10-да) аяқталуы тиіс екені белгіленді, және соған дейін шайқас жалғасты. Финляндия соғыс алдында кеңес тарапынан талап етілген аумақтан артық, Финляндия Карелиясының шамамен жартысын берді. Берілген аумаққа Финляндияның өнеркәсіптік орталығы – Випури қаласы (Халық тізілімі бойынша Финляндияның екінші, ал Шіркеу және азаматтық тізілімі бойынша төртінші ірі қаласы), Какисалми, Сортавала, Суоярви және Випури шығанағының барлық бөлігі (аралдарымен қоса) кірді. Бұл аумақтың көп бөлігі сол кезде фин армиясының бақылауында болды. Әскери қызметшілер мен қалған азаматтар жаңа шекара ішінде жедел түрде эвакуацияланды: 422 000 фин, яғни Финляндия халқының 12 пайызы өз үйлерін тастап кетті. Сонымен қатар, соғыс барысында совет әскері басып алған, бірақ келісімге сәйкес фин тарапында қалған Петсамо аймағы да болды. Келісімде Финляндия совет азаматтарына Петсамо арқылы Норвегияға еркін өтуге рұқсат беруі де қарастырылды. Финляндия Салла аймағының бір бөлігін, Баренц теңізіндегі Каластаянсааренто (Рыбачий) түбегінің фин бөлігін, сондай-ақ Финляндия шығанағындағы Суурсаари, Титарсаари, Лавансаари (қазіргі Мощный аралы), Пениссаари (қазіргі Малый аралы) және Сейскари аралдарын беруге міндетті болды. Соңында, Ханко түбегі 30 жылға жылдық 8 миллион марка төлемақымен советтік теңіз базасы ретінде Кеңес Одағына жалға берілді. Финляндия берген жалпы аумақ елдің территориясының шамамен 9 пайызын құрады. Көптеген адамдардың қате пікірінен айырмашылығы, совет әскерлерінің Ханко базасына теміржол арқылы транзиттік құқығы бейбіт келісімде көзделмеген, бірақ Швеция Вермахт әскерлерінің Норвегияға теміржол арқылы транзитін мойындағаннан кейін 9 шілдеде талап етілді. Бұдан өзге, берілген аумақтардағы барлық жабдықтар мен құрылыстарды тапсыру талап етілді. Осылайша Финляндия 75 локомотив, 2000 теміржол вагоны, сондай-ақ бірқатар автомобильдер, жүк көліктері мен кемелерді тапсыруға мәжбүр болды. Бейбіт келісімде көрсетілгендей, шекараның фин жағында орналасқан Энсо өнеркәсіптік аймағы да Финляндияның аумағы мен жабдықтарының жоғалуына қосылды.
On 6 March, a Finnish delegation, led by Finnish Prime Minister Risto Ryti, travelled to Moscow. During the negotiations, the Red Army were close to surrounding Viipuri. The treaty was signed on the evening of 12 March, Moscow Time, or 1 hour on 13 March, Finnish time. The protocol appended to the treaty stipulated that the fighting should end at noon, Leningrad time (11:00 Finnish time), and the fighting continued until then. Finland ceded approximately half of Finnish Karelia, exceeding the amount of territory demanded by the Soviets before the war. The ceded area included Finland's industrial centre, the city of Viipuri (Finland's second largest city [Population Register] or fourth largest city [Church and Civil Register], depending on the census data), Käkisalmi, Sortavala, Suojärvi, and the whole of Viipuri Bay (with its islands). Much of this territory was still held by the Finnish Army. Military troops and remaining civilians were hastily evacuated inside the new border: 422,000 Finns, i. e. 12% of Finland's population, left their homes. There was also an area that the Russians captured during the war that remained in Finnish hands according to the treaty: Petsamo. The treaty also stipulated that Finland would grant free passage for Soviet civilians through Petsamo to Norway. Finland also had to cede a part of the Salla area, the Finnish part of the Kalastajansaarento (Rybachi) Peninsula in the Barents Sea, and in the Gulf of Finland the islands of Suursaari, Tytärsaari, Lavansaari (now Moshchny Island о. Мощный), Peninsaari (now Maly Island, о. Малый) and Seiskari. Finally, the Hanko Peninsula was leased to the Soviet Union as a naval base for 30 years at an annual rent of 8 million marks. The total area ceded by Finland amounted to approximately 9% of its territory. Contrary to a common belief, the Soviet troops' transfer rights by railway to the Hanko base were not granted in the peace treaty, but they were demanded on 9 July, after Sweden had acknowledged the railway transit of Wehrmacht troops to occupied Norway. Additional demands were the handing over any equipment and installations on the territories that were ceded. Thus Finland had to hand over 75 locomotives, 2,000 railroad cars, and a number of cars, trucks and ships. The Enso industrial area, which was clearly on the Finnish side of the border, as it was drawn in the peace treaty, was also soon added to the Finnish losses of territory and equipment.
Салдары
Финдерге қатал шарттар таңылды, сол себепті олар нацистік Германиядан қолдау іздеді. Қысқы соғыс және одан кейінгі бейбіт келісім, 1941 жылы жаңадан соғыс басталғанда, жалғасу соғысының туындауына басты себепкер болды.
The harsh terms imposed on the Finns led them to seek support from Nazi Germany. The Winter War and the subsequent peace treaty were core factors in leading to what would become the Continuation War, when hostilities resumed in 1941.