Кіріспе
1947 жылғы 10 ақпанда Парижде қол қойылған шарттар 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін 1947 жылғы 10 ақпанда Париж бейбітшілік шарттарына қол қойылды. Париж бейбітшілік конференциясы 29 шілдеден 15 қазанға дейін жалғасты. Соғыста жеңіске жеткен одақтас державалар (бастысы Ұлыбритания, Кеңес Одағы, АҚШ және Франция) бұрынғы Осі державаларымен – атап айтқанда, Италия, Румыния, Венгрия, Болгария және Финляндиямен бейбіт келісімдердің мәліметтерін келісті. Бұл елдер соғыс барысында жақтарын өзгертіп, Германияға қарсы соғыс жариялаған болатын. Оларға халықаралық қатынастарда тәуелсіз мемлекеттер ретіндегі міндеттерін толыққанды қайтадан орындауға және Біріккен Ұлттар Ұйымына қатысуға рұқсат берілді. Дегенмен, Париж бейбітшілік шарттары Германия мен КСРО арасындағы шабуылдаспау шарты, ресми түрде Германия мен Кеңес Социалистік Республикалар Одағы арасындағы агрессиясыздық туралы келісім деп танылған Молотов-Риббентроп пактісінің салдарына қатысты мәселелерді қарастырмады. Аталған пактінің құпия баптарында Польшаны нацистік Германия мен КСРО арасында бөлу, Балтық елдерін оккупациялау, сондай-ақ Финляндия мен Румынияның бір бөлігін аннексиялау қарастырылған. Молотов-Риббентроп пактісі (1939 жылғы 23 тамызда қол қойылған) Париж бейбітшілік конференциясынан (1919-1920 жылдар) кейін келісілген шекараларды өзгертті. Одан бір апта өткен соң нацистік Германияның Польшаға басып кіруімен Екінші дүниежүзілік соғыс басталды, үш аптадан кейін КСРО да Польшаға басып кірді, нәтижесінде Польша картадан мүлдем жойылды. Келесі жылдары нацистік Германия мен КСРО Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңында жасалған бейбіт келісімдермен белгіленген шекараларды өзгертті. Бейбіт келісімдерде соғыс өтемақы төлеу, аз ұлттардың құқықтарын сақтау және Солтүстік Африка, Шығыс Африка, Югославия, Грекия және Албаниядағы итальяндық колониялық империяның таратылуы сияқты аумақтық өзгерістер, сондай-ақ итальян-югославия, венгр-чехословакия, совет-румын, венгр-румын, француз-итальян және совет-фин шекараларының өзгеруі қарастырылды. Бұдан өзге, шарттарда түрлі мемлекеттер соғыс қылмыстарына қатысты айыптаулыларды одақтас державаларға сотқа беруге міндеттелді.
The Paris Peace Treaties were signed on 10 February 1947 following the end of World War II in 1945. The Paris Peace Conference lasted from 29 July until 15 October 1946. The victorious wartime Allied powers (principally the United Kingdom, Soviet Union, United States, and France) negotiated the details of peace treaties with those former Axis allies, namely Italy, Romania, Hungary, Bulgaria, and Finland, which had switched sides and declared war on Germany during the war. They were allowed to fully resume their responsibilities as sovereign states in international affairs and to qualify for membership in the United Nations. Nevertheless, the Paris Peace Treaties avoided taking into consideration the consequences of the Molotov–Ribbentrop Pact, officially known as the Treaty of Non Aggression between Germany and the Union of Soviet Socialist Republics, whose secret clauses included the division of Poland between Nazi Germany and the Soviet Union, the occupation of the Baltic States, and the annexation of parts of Finland and Romania. The Molotov–Ribbentrop Pact changed the borders agreed after the Paris Peace Conference (1919–1920), and was signed on August 23, 1939. One week later, World War II started with Nazi Germany's invasion of Poland, followed three weeks later by the Soviet invasion of Poland, which was completely erased from the map. In the following years, Nazi Germany and the Soviet Union changed the borders established by the peace treaties at the end of World War I. The settlement elaborated in the peace treaties included payment of war reparations, commitment to minority rights, and territorial adjustments including the end of the Italian colonial empire in North Africa, East Africa, Yugoslavia, Greece, and Albania, as well as changes to the Italian–Yugoslav, Hungarian–Czechoslovak, Soviet–Romanian, Hungarian–Romanian, French–Italian, and Soviet–Finnish borders. The treaties also obliged the various states to hand over accused war criminals to the Allied powers for war crimes trials.
Саяси шарттар
Саяси шарттарда қол қоюшы, "өзінің билігіндегі барлық адамдарға, нәсіліне, жынысына, тіліне немесе дініне қарамастан, адам құқықтары мен негізгі бостандықтарды – соның ішінде сөз еркіндігін, баспасөз және басылым бостандығын, дін ұстану еркіндігін, саяси пікірді және қоғамдық жиналыстарды өткізу бостандығын – қамтамасыз ету үшін барлық қажетті шараларды қабылдауы тиіс" деп айтылған. Одақтастар тарапында соғыс кезіндегі қолдаулары үшін ел азаматтарына ешқандай жаза салынбауы керек еді. Әрбір үкімет фашистік ұйымдардың немесе кез келген басқа да "саяси, әскери немесе жартылай әскери ұйымдардың қайта жандануына жол бермеу үшін шаралар қабылдауға міндеттенді, олардың мақсаты халықты демократиялық құқықтарынан айыру болып табылады".
Италия
Италия Италия Ливиясы мен Италия Шығыс Африкасының отарларын жоғалтты. Соңғысы Италиялық Эфиопия, Италиялық Эритрея және Италиялық Сомалиден тұрады. Италия бұрынғы итальяндық Сомалилендті БҰҰ-ның қамқорлық аймағы ретінде 1960 жылға дейін басқара берді. Бейбітшілік шартында Италия Албанияның тәуелсіздігін мойындады (Италияның 1939 жылы сәуірде Албанияны басып алғаннан кейін итальян монархиясымен жеке одақта). Италия сондай-ақ Тяньцзиньдегі концессиясын жоғалтты, ол Қытайға берілді, ал Эгей теңізіндегі Додеканез аралдары Грекияға берілді. Италия Истриядан айырылды: Фиуме, Зара провинциялары мен Гориция мен Поланың көп бөлігі Югославияға берілді; Истрияның қалған бөлігі мен Триест провинциясы жаңа тәуелсіз мемлекет құрды (Триест еркін аймағы), уақытша үкіметке бағынысты екі әкімшілік аймаққа бөлінді, олар үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі жауапты болды. 1954 жылы Италия Триест провинциясын (А аймағы) қосып алды, ал Югославия Истрияның қалған бөлігін (В аймағы) қосып алды. Бұл 1975 жылы Осимо шартымен ресми түрде мойындалды. Тенде аңғары мен Ла-Бриг ауылдары Францияға берілді, бірақ итальяндық дипломаттар 1860 жылғы Турин шартын сақтап қалды, оған сәйкес француз-итальян альпілік шекарасы Монблан тауының шыңы арқылы өтеді, Аоста аңғарындағы француздық жоспарларға қарамастан. Француз Республикасы бұрын итальяндық болған Брига және Тенда қалаларында итальян тілінің қолданылуын қамтамасыз етпеді, бұл тілдік ассимиляция саясатын жүзеге асыруға бағытталды. Оңтүстік Тироль провинциясы да Италияда қалды, Австрияның аумақтық талаптарына қарамастан, бұл бірнеше ай бұрын қол қойылған Грубер-Де Гаспери келісімінің нәтижесі болды.
Финляндия
Финляндия 1941 жылғы 1 қаңтардағы шекарасына қайта оралды (осылайша 1939–1940 жылдардағы Қысқы соғыстан кейінгі аумақтық жоғалтуларын бекітті), бұрынғы Петсамо провинциясынан басқа, ол Кеңес Одағына берілді. Финляндияда, репарациялар мен мәжбүрлеп таңылған шекара өзгерісі Батыс державаларының жасаған зұлымдығы мен сатқындығы ретінде қабылдалды, Кеңес Одағы бастаған Қысқы соғыс кезінде Батыстан алған қолдаудан кейін. Алайда, бұл қолдау 1941 және 1944 жылдар аралығында Финляндияның нацистік Германиямен ынтымақтастығынан әлсіреді. Осы кезеңде Финляндия 1940 жылы жоғалтқан аумақтарын қайтарып қана қоймай, Кеңес жерлеріне шабуылдарын жалғастырып, кең аумақты басып алды. Бұл 1941 жылғы желтоқсанда Ұлыбританияның Финляндияға соғыс жариялауына себеп болды, бұл елге Батыстағы саяси қолдауды одан әрі әлсіретті. Кеңес Одағының фин территориясын қоса аннексиясы 1944 жылғы 19 қыркүйекте Мәскеуде қол қойылған Мәскеу келісіміне негізделді және Қысқы соғысты аяқтаған Мәскеу бейбіт шартындағы аннексияларды кеңейтуге әкелді.
Венгрия
Венгрия 1938 жылға дейінгі шекарасына қайта келтірілді. Бұл Югославиямен оңтүстік шекараны қалпына келтіруді, сондай-ақ Бірінші және Екінші Вена шешімдерін күштен шығарып, Венгрияның Чехословакия мен Румыниядан алған үлестерін жоюды білдірді. Бұдан өзге, Братиславаның оңтүстігінде орналасқан үш ауыл (атап айтқанда, Хорватжарфалу, Оросвар және Дуначсун) "Братислава плацдармын" құру мақсатында Чехословакияға берілді.
Румыния
Румыния 1941 жылғы 1 қаңтардағы шекараларына қайта келді, бірақ 1939 жылғы 23 тамызға дейінгі шекараларына емес. Венгриямен шекарадан басқа, Солтүстік Трансильвания Румынияға қайтарылды. Бұл 1940 жылы Бессарабия мен Солтүстік Буковинаның Кеңес Одағына қосылуын және Оңтүстік Добруджаны Болгарияға қайтарып берген Крайова шартын бекітті.
Болгария
Болгария 1941 жылдың 1 қаңтарындағы шекарасына қайта келді, Вардар Македониясын Югославияға, ал Шығыс Македония мен Батыс Фракияны Грекияға қайтарды, бірақ Крайова шарты бойынша Оңтүстік Добруджаны өз құрамында қалдырды. Осылайша Болгария Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде басып алған аумақты сақтап қалған жалғыз бұрынғы Оккупация державасы болды.
Салдары
1990 жылдардың басында КСРО мен Югославияның тарауы Париж бейбіт шартында белгіленген талаптарды қайта қарауға себеп болмады. Дегенмен, 1990 жылы Финляндия шарт арқылы әскеріне қойылған шектеулерді бір жақты түрде жойды.