Кіріспе

"Мені сүйген тыңшы" фильмінің романы.

Джеймс Бонд, "Мені сүйген тыңшы" – 1977 жылғы Эон компаниясының "Мені сүйген тыңшы" фильмінің ресми романы, бұл фильмнің өзі 1962 жылы Ян Флемингтің сол аттас романынан шабыттандырылған.

Өмірбаян

Иан Флеминг Джеймс Бонд романдарының киноқұқықтарын Гарри Солтцман мен Альберт Р. Брокколиге сатқанда, ол тек «Мені сүйген тыңшы» деген атауды пайдалануға рұқсат берді. Фильм сценарийі Флемингтің түпнұсқа романынан мүлдем өзгеше болғандықтан, Eon Productions алғаш рет сценарий негізінде роман жазуға рұқсат берді. Иан Флемингтің әдеби агенті Питер Дженсон Смиттің айтуынша, «Біз фильм жасаушыларға кітаптардың құқықтарын басқаруға заңдық құқығымызды қолданатынымызды хабарлағаннан басқа [Кристофер Вудтың романдарына] қатысымыз болмады. Олар Кристофер Вудты сол кездегі сценарийшілердің бірі болғандықтан таңдады және оған қанша төленетінін олар шешті. Бізге осы туралы нұсқаулар келді, бірақ содан кейін фильмдерге негізделген кітаптар басқа Бонд романдары сияқты біздің бақылауымызда болды – біз жариялау құқығын қадағалап отырдық». Бұл сондай-ақ, Полковник Сан романынан кейін шамамен он жыл өткен соң жарық көрген тұрақты Бонд романы болды. Өзі де роман жазушы Кристофер Вуд, Ричард Майбауммен бірлесіп сценарийдің авторы болды, кітапты жазуға шақырылды және оған «Джеймс Бонд, Мені сүйген тыңшы» деген атау берілді. Вуд 1979 жылы «Moonraker» фильмінің сценарийін де романға айналдырды.

Романдық және сценарийлік шығармалар арасындағы айырмашылықтар

Романның романға айналуы мен сценарийін Вуд жазса да, екеуі де шамалы өзгеше. Романда СМЕРШ роман басталғанға дейін біраз уақыт бұрын қайта жандандырылды және әлі де Джеймс Бондты қуалайды. Романның оқиғасы "титрлерге дейінгі сахнада" басталады, онда Бонд Шамони қаласына жақын Агиль-дю-Морт тауының басындағы кабинадан қашып құтылады. Феккиштің таинсты өлгеннен кейін SMERSH тағы да пайда болады, бұл жолы Бондты су асты кемелерін бақылау жүйесінің жоспарларын сақтайтын микрофильмнің орналасқан жері үшін тұтқындап, азаптайды (Бонд екі тергеушіні өлтіргеннен кейін қашып шығады). SMERSH агенттерінің оны азаптауы «Казино Рояльдегі» Ле Шифрдың азаптауына ұқсас, бірақ мұнда электр тогы кілеммен соққылаудың орнына Бондтың жыныс мүшелеріне шабуыл жасау үшін қолданылады. SMERSH-тың қайта жандануы Флемингтің Бонд романдарының соңғы бөліміне қайшы келеді, онда SMERSH-тың таратылғаны айтылады; алайда, роман ішінде бұл генерал-полковник Никитиннің ісі деп түсіндіріледі. Романдық СМЕРШ құрамына Бонд қызы Аня Амасова мен оның жары Сергей Борзов, сондай-ақ Флемингтің «Орысстан, махаббатпен» романынан таныс генерал-полковник Никитин кіреді, ол қазіргі кезде КГБ-нің басшысы болған. Басқа да айырмашылықтар бар, мысалы, жаман жігіт Карл Стромберг есімді Сигмунд Стромберг деп аталған. Стромбергтің есімінің өзгеруі, сондай-ақ SMERSH-тың болуы, «Күннің жарқырауы» (Thunderball) туралы дауға қатысты болуы мүмкін, онда Кевин МакКлори «Менді жақсы көрген тыңшы» фильмінің кейбір сюжеттік бөлшектерімен танысқан. Бір кезде фильмнің жаман жігіті Эрнст Ставро Блофельд және оның SPECTRE ұйымы болуы керек еді; алайда, «Күннің жарқырауы» романынан шыққан бұл кейіпкердің құқықтарына қатысты сотқа түсуден сақтану үшін бұл өзгертілді.

Қабылдау

Қағаз кітап басылымы Ұлыбританияда бірден бестселлер болып, бірнеше ай бойы британдық бестселлерлер тізімінде тұрды. Романға сыншылардың пікірі әртүрлі болды, бірақ көпшілігі Вудтың жазу шеберлігін жоғары бағалады. Марганита Ласки The Listener журналында Вудты "көрінеу үміткер триллер жазушысы, міндетті түрдегі жағымсыз эпизодтардан шығуға тырысып жатыр" деп сипаттады. Алдыңғы Бонд авторы Кингсли Амис The New Statesman журналында бірнеше ескертулеріне қарамастан, "Вуд мырза өте қиын міндетті батыл атқарды – негізінен әжуалы болуға тиіс кешкі Бонд фильмін, Иэн Флеминг романының стилінде, негізінен, мазмұнды етуге тырысты. Сипаттамалары жеткілікті, ал әрекеттің суреттелуі өте жақсы" деп жазды. Т. Ж. Биньон The Times Literary Supplement журналында "Кристофер Вудтың стилі Иэн Флемингтің стилінен гөрі әсерлірек, және тұрақты түрде пародиаға жақын" деді. Морис Ричардсон The Observer журналында "Соңғы лицензиялық Бонд имитациясын" "[жазғы] оңай оқылатын әдебиет" деп атады. Австралиялық романист Айлин Альдертон Australian Women's Weekly үшін жазған мақаласында оны "батыл, күшті роман" деп сипаттап, "әлдеқімнің көтере алатыннан да көп әрекетке толы" деді. Энди Лейн мен Пол Симпсон "Бонд файлдары" кітабында Вудтың романы "өз алдына лайықты Бонд романы болып саналады және әлдеқайда стилірек, кейінгі көптеген томдардан" деді. Романға жанкүйерлердің реакциясы көбінесе оң болды, көптеген жанкүйерлер оны Джеймс Бондтың үздік жалғасы деп санайды.