Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Калатаюд (kalataˈʝuð; 2014 жылғы халық саны 20,658) – Испанияның Арагон аймағындағы Сарагоса провинциясындағы муниципалитет. Ол Иберия тау жүйесінің ортасында, Жалон өзенінің жағасында орналасқан. Сарагоса астанасынан кейін провинциядағы екінші ірі қала және Арагонның үш провинциялық астанасынан басқа ең ірі қала. Калатаюд комаркасының орталығы болып табылады. Соңғы он жылда көші-қонның салдарынан халық саны азайып келеді. Қаланың ұраны: "Өте асыл, адал, мәңгі құрметті және ең адал Калатаюд қаласы". Генерал Франко режимінен кейінгі алғашқы демократиялық сайлау 1977 жылдың 15 маусымына белгіленді. Калатаюдта бұл сайлау Испанияның қалған бөлігінен бір күн бұрын өтті, король Хуан Карлос І-нің сапарына дайындық мақсатында.
Calatayud (kalataˈʝuð; 2014 pop. 20,658) is a municipality in the Province of Zaragoza, within Aragón, Spain, lying on the river Jalón, in the midst of the Sistema Ibérico mountain range. It is the second largest town in the province after the capital, Zaragoza, and the largest town in Aragón other than the three provincial capitals. It is the seat of the comarca of Calatayud. Its population has been declining during the last decade due to migration. The town motto is Muy noble, leal, siempre augusta y fidelísima ciudad de Calatayud ("The very noble, loyal, always august and most faithful town of Calatayud"). The first democratic elections after General Franco's regime were called for 15 June 1977. In Calatayud they were held one day earlier than all the rest of Spain, in order to prepare for a visit there by King Juan Carlos I.
Автомобиль жолдары мен темір жолдар
Қала Carretera Nacional N II тас жолы, Autovía A 2 және N 234 сияқты, сондай-ақ басқа да жергілікті жолдардың бойында орналасқан. AVE Мадрид-Барселона жоғары жылдамдықты теміржол желісі мен Мадридтен Барселонаға бағытталған Renfe желісі Калатаюд қаласында тоқтайды.
The town is located by the Carretera Nacional N II highway, the Autovía A 2 and the N 234, among other local roads. The AVE Madrid–Barcelona high speed rail line, as well as the Renfe line from Madrid to Barcelona stop in Calatayud.
Тарих
Қала римдіктермен кельт-ибериялық елді мекенінің орнында Аугуста Бильбилис деген атпен құрылған және 40 жылы ақын Марциалдың туған жері болды. Аугуста Бильбилис қиратындарының орны қазіргі Калатаюд қаласының солтүстігінде шамамен төрт шақырым қашықтықта орналасқан. Қазіргі қаланы шамамен 716 жылы Айюб қамалының төңірегінде маврлар құрған. Калатаюд атауы араб тіліндегі قلعة أيوب ("Аюбтың қамалы") деген сөзден шыққан. Бильбилістің ежелгі тұрғындары жаңа орынға көшіп келді. Испанияның орталық месеті мен Эбро аңғары арасында стратегиялық жағдайда орналасқан қала келесі ғасырларда маңыздылығын сақтап келді. Он бірінші ғасырда үлкен еврей қауымы болды, олар 1492 жылы еврейлерді Испаниядан қуғанға дейін аман қалды. Осы кезеңдегі яһуди мәтіндері Калатаюдты קלע איוב, קלעה איוב, немесе קלעיה איוב (Qalʿah Ayuv, Qalʿ Ayuv, Qalʿiya Ayuv) деп атайды. 1119 жылы Арагонның Альфонсо I қаланы мұсылмандардан басып алды. Мудехар стиліндегі көптеген сақталған шіркеулер маврлардың ықпалының әлі де жалғасып жатқанын көрсетеді. Пиреней соғыстары кезінде француз әскері басып алған Калатаюдты қоршауға алып, 1811 жылы партизандар қаланы басып алды. Қала 1822-23 жылдары Триенио Либерал кезеңінде өз провинциясының астанасы болды. Қала жер астындағы шұңқырларға бейім.
The city was founded on the site of a Celt Iberian settlement by the Romans with the name Augusta Bilbilis and was the birthplace of the poet Martial in 40 CE. The site of the ruins of Augusta Bilbilis are approximately four kilometers to the north of the modern city of Calatayud. The modern town was founded by the Moors around the Ayyub castle, circa 716 CE. The name Calatayud came from the Arabic قلعة أيوب , "the qalat (fortress) of Ayyub". The ancient inhabitants of Bilbilis moved to the new site. Occupying a strategic placement between the central meseta of Spain and the Ebro valley, the city retained its importance in succeeding centuries. By the eleventh century a substantial Jewish community was present, surviving the reconquista until the expulsion of the Jews from Spain in 1492. Judaica texts from this era refer to Calatayud as קלע איוב, קלעה איוב, or קלעיה איוב (Qalʿah Ayuv, Qalʿ Ayuv, Qalʿiya Ayuv). The city was conquered from the Muslims by Alfonso I of Aragón in 1119. Many surviving examples of mudéjar church architecture show that the Moorish influence lived on. During the Peninsular Wars a notable siege of French occupied Calatayud led to its capture by guerillas in 1811. The city was the capital of its own province in 1822–23, during the Trienio Liberal. The town suffers from sinkholes.
Негізгі көрікті жерлер
Арагонның ең танымал мудехар мұнараларының бірі – мешіт орнында салынған Санта-Мария коллегиялық шіркеуінің 15 ғасырлық қоңырау мұнарасы. 1528 жылы Ренессанс стиліндегі есік қосылды. 1141 жылы салынған және 1613 жылы қайта жаңартылған Санто Сепулькро ұзақ жылдар бойы испандық Тамплиер орденінің бас шіркеуі болды.
One of the most notable Mudéjar towers of Aragón is the 15th century bell tower of the collegiate church of Santa María, which was built on the site of a mosque. A Renaissance doorway was added in 1528. Santo Sepulcro, built in 1141, and restored in 1613, was long the principal church of the Spanish Knights Templar.
Экономика
Жұмыспен қамтудың көп бөлігі қызмет көрсету және ауыл шаруашылығы салаларында. Ауыл шаруашылығы негізінен алма және алмұрт бақтарынан тұрады, сонымен қатар аймақта жүзімдіктер де кездеседі. Өнеркәсіп саласы нашар дамыған, алайда екі өнеркәсіптік аймақ (La Charluca және Mediavega) бар, үшінші аймақты құру мәселесі зерделеніп жатыр.
The majority of employment is in the service sector and in agriculture. Agriculture consists primarily of apple and pear orchards, although there are also some vineyards in the area). Industry is much less developed, although there are two industrial estates (La Charluca and Mediavega) and the creation of a third is being studied.
Дәстүрлер
Танымал испан әнінде былай делінеді (аудармада): «Егер Калатаюдқа барсаң / Долорес (әйелдер арасында кең таралған есім) сұра / ол өте жақсы қыз / көмек көрсетуге дайын». Бұл ән Калатаюд қыздарының дәстүрлі абыройын көрсетеді. Осы репутацияға байланысты, ер балалар бұрын қалаға жергілікті қыздардан "Долореске" "көмек" сұрап барып, олардан жақсылық күтетін. Бүгінде бұл дәстүр тоқтатылған, алайда мерекелерде, тіпті Сарагосадан да келген жігіттер сол мақсатта қалаға келіп тұрады.
There is a popular Spanish song that says (translated) "If you go to Calatayud / ask for Dolores (a popular female name) / she is a very nice girl / fond of granting favours" that captures the (traditional) fame of girls in Calatayud. Given that reputation, traditionally boys went to the town in order to "ask for Dolores" to be "favoured" by local girls. Nowadays this tradition has dismissed although in festivities, boys from the surroundings, even from Zaragoza, visit the town with that aim.