Исаак Азимовның «Билльярд досы» әңгімесі: 21 ғасырда антигравитациялық құрылғының жаратылуы, физика теориясы, өнертапқыш Э.Блум мен ғалым Дж.Присс арасындағы қарым-қатынас.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
"Бильярд добы" – американдық автор Исаак Азимовтың 1966 жылдың қыркүйегінде жазылған және алғаш рет 1967 жылдың наурыз айында "If" журналында жарияланған ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Ол 1968 жылы "Азимовтың құпиялары" жинағына, 1973 жылы "Исаак Азимовтың ең жақсы туындылары" жинағына, 1986 жылы "Робот армандары" жинағына және "Толық әңгімелер" жинағының 2-томына енген.
"The Billiard Ball" is a science fiction short story by American author Isaac Asimov, written in September 1966 and first published in the March 1967 issue of If. It appeared in Asimov's 1968 collection Asimov's Mysteries, in his 1973 collection The Best of Isaac Asimov, in his 1986 collection Robot Dreams and in The Complete Stories, Vol. 2.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Асимовтың «кейінгі стиль» деп атаған оқиғасы – журналистің 21-ғасырдың ортасында антигравитациялық құрылғының табылуына байланысты оқиғаларды еске түсіруі. Физика теориясымен тығыз байланысты оқиға, құрылғыны жасаған миллиардер-өнертапқыш Эдвард Блум мен оның бұрынғы сыныптасы, Нобель сыйлығының иегері, теориялық физик Джеймс Присс арасындағы қарым-қатынасты суреттейді. Присс құрылғының жасалуына қажетті теорияның көп бөлігін әзірлеген еді. Екеуі де шебер бильярдшылар және аяусыз қарсыластар. Присс, құрылғы орнатылған бильярд столында соққы жасауға шақырылып, шарды күрделі траекториямен жібереді, ол құрылғының әсер ету аймағына кірген кезде аяқталады. Сол сәтте шар жоғалып кетеді, ал Блум құлап, қаза табады. Оның кеудесінен өткен құпия тесік табылады. Оқиғаның негізгі идеясы – таза антигравитациялық машина, ол бірінші дәрежелі мәңгілік қозғалыс машинасы болып шығады. Альберт Эйнштейннің теориясы бойынша, кеңістік-уақыт «жазық» тартылған көлемде энергия еркін туындауы мүмкін. Алайда, бұл өріс ерекше қасиеттерге ие, олар оқиғаның орталық тақырыбын құрайды: өріске кірген кез келген нысан массасы нөлге дейін төмендейді, демек, ол жарық жылдамдығына ие болуы керек. Присс өзінің теориясы мен өріс тудырған көк сәуленің (мүмкін, Черенков сәулеленуінен) табиғаты арқылы не болатынын білген-білмегені және шарды Блумды өлтіру үшін қалай бағыттағаны туралы дәлелдеуге келмейтін болжамдар бар. Асимов өзі оқиғаның атына қатысты көңілі толық болмады және оның досы Фредерик Поль ұсынған «Dirty Pool» (Лас ойын) деген атау өзінің атауынан әлдеқайда жақсы екенін айтты. Автордың пікіріне қарамастан, оқиға бастапқы атауын сақтап қалды, себебі ол тұрақтылықты қалады.
An example of what Asimov called his "late style," the story is a journalist's recollection of the events surrounding the discovery of an anti gravity device in the mid 21st century. Heavy with physics theory, the story describes the relationship between the creator of the device, the billionaire inventor Edward Bloom, and his former classmate James Priss, a Nobel Prize winning theoretical physicist who had developed most of the theory that made the device possible. The men are expert billiards players and bitter rivals. Challenged to execute a shot on a table which is equipped with the device, Priss sends a ball on a complicated trajectory, which finishes when it enters the device's field. At that point the ball vanishes and Bloom collapses, dead. There is a mysterious hole drilled completely through his chest. Central to the story is the concept of a pure anti gravity machine that turns out to be a perpetual motion machine of the first order. Energy can be freely created in a volume of space time which is pulled "flat," as defined within the Theory of Relativity as determined by Albert Einstein. However, this field possesses remarkable properties, which are the centerpiece of the story: any object which enters the field is reduced to zero mass, and hence must assume the speed of light. There is also the unprovable speculation as to whether Priss knew, from his own theory and the nature of the blue glow produced by the field (possibly due to Cherenkov radiation), what would happen, and if he then directed the ball in such a way as to kill Bloom. Asimov himself had some reservations about the name of the story, and noted that his friend Frederik Pohl's suggested title of "Dirty Pool" was far better than his own. The story retains its title despite the feeling of its author, as he preferred to remain consistent.