Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Адигея музыкасының тарихы ұзақ. Адигея – Ресейдегі республика. Республиканың мемлекеттік әнұранын Ысқақ Шумафович Машбаш жазды, ал музыкасын Омар Хацитович Тхабисимов жазды. Адигея музыкасының жазбалары Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін, Солтүстік Кавказ және Орталық Азия аймарындағы халық музыканттары коммерциялық мақсатта жазыла бастаған кезде пайда болды. Осы музыканттардың көптегені, соның ішінде адигей Магомет Хфгфудж, аккордеоншы, қазіргі тұрғындар үшін мәдени қаһармандарға айналды. Адигея музыкасы қабарда, черкес және шапсуғ музыкасымен тығыз байланысты. Бұл төрт топ – адига (черкес) ұлтының негізгі құрамдас бөліктері. Ескі заманда музыкалық өнерді сақтап, тарату жөнінде саяхаттап жүретін жыраулар (Jegwak'we) айналысты.
The music of Adygea has a long history. Adygea is a republic in Russia. The Republic's national anthem was written by Iskhak Shumafovich Mashbash; music—by Umar Khatsitsovich Tkhabisimov. Recorded Adygean music began prior to World War I, when folk musicians across the North Caucasus and Central Asia were commercially recorded. Many of these musicians, including the Adygean Magomet Khfgfudzh, an accordionist, have become cultural heroes to modern inhabitants. Adygean music is closely related to Kabardian, Cherkess and Shapsugh music. The four groups are the main constituents of the Adiga (Circassian) nation. In the olden days, the musical lore was preserved and disseminated by the roving minstrels (Jegwak'we).
1990 жылдардағы қайта өрлеу
Асланшерий Нехай, Ресей Федерациясының халық әртісі, 1983 жылы Тбилиси консерваториясының композиция мамандығы бойынша бітірген. Ол «Алыстағы күн күркірі» атты алғашқы адигэ операсын жазды және көптеген әндер мен симфониялар шығарды. 1991 жылы «Ислъамый» атты Адыгея мемлекеттік халық әндері ансамблін құрды. Бұл – ежелгі бардтық дәстүрді сақтап келе жатқан көптеген халық әндері тобының бірі, бай және көне әндерлер қорымен мақтанады. Ансамбльдің миссиясы – халық әндері мен әндерін заманауи форматқа бейімдеп, олардың мәдени және тарихи құндылығын сақтай отырып, қазіргі заманға сай етуге мүмкіндік беру. Ансамбль өзінің өнерін Еуропа мен Азия елдерінде өткізілген көптеген фестивальдарда көрсетті және шашыраған адыгэ диаспорасы шоғырланған елдерде гастрольдік сапарлар жасады. Ансамбль құрамында Сусанна Хъвакъуэ, Шемсудин Къумикъуэ және Рим Шауэ сияқты әлемдік деңгейдегі әншілер бар. Ансамбльдің хореографиясын Виктория Едиж жасаған. Zchiw Song Ensemble, сондай-ақ Jiu Ensemble (Жъыу; сөзбе-сөз: Хор) – көне музыкалық аспаптарды (аккордеон мен барабансыз) пайдаланатын және 19 ғасырға дейін естілген бардтардың әндерін орындайтын адыгэ тобы. Оның директорлары мен басшы қызметкерлері – Замудин Гъуэчэ мен Завир Негъуэй, екеуі де өте талантты әншілер. Негъуэй сонымен қатар шишъэпшинэ (адыгэ скрипкасы) ойнайды. Артур Абида да белгілі әншілердің қатарында. 1990 жылдардың басында Адыгеяда бірқатар жаңа музыкалық мекемелер құрылды. Олардың ішінде екі оркестр бар, олардың бірі («Русская удал») халық аспаптарын пайдаланады (ал екіншісі – Адыгея Республикасының Ұлттық симфониялық оркестрі), сондай-ақ камералық музыка театры да ашылды. Нальмес ансамблі – 1936 жылдан бері адыгэ музыкасы мен биін насихаттау және сақтаумен айналысып келе жатқан халық биі ұйымы. Адыгея Республикасының Композиторлар одағы 1992 жылы Каплен Тикъуэнің басшылығымен құрылды. Оның құрамына Чеслав Анзеркъуэ (Анзароков), Асланшерий Нехай, Алла Соколова, Байзет Къэгъэзэж (Кагазежев), Асланхэн Гъутъэ (Готов), Татьяна Сухова және Мурат Хъупэ (Хупов) кіреді. Олардың шығармалары мен жарияланымдары туралы толық ақпарат (орыс тілінде) Адыгея Республикасының Мәдениет министрлігінің веб-сайтында жарияланған.
Aslhencheriy Nexay, People's Artist of the Russian Federation, graduated in composition from the Tbilisi Conservatoire in 1983. He composed the first Adigean opera 'The Sound of Distant Thunder' and wrote a number of songs and symphonies. He founded the Adigean State Folk Song Ensemble Islamey (Ислъамый) in 1991. It is one of a number of folk song groups that keep the old bard traditions alive, boasting of a rich repertoire of ancient and traditional songs. The Ensemble's mission also includes the rearrangement of folk songs and chants into modern formats to bestow contemporary relevance on them without sacrificing their authenticity and historical value. The Ensemble displayed its artistic wares in many festivals held in countries across Europe and Asia, and made several tours in countries where Circassian diasporas are concentrated. The Ensemble boasts of a number of world class singers, including Susanna X'wak'we, Shemsudin Qwmiqw, and Rim Schawe. The choreography of the Ensemble is designed by Viktoria Yedij. Zchiw Song Ensemble a. k. a. Jiu Ensemble (Жъыу; literally: Chorus) is an Adigean group that utilizes ancient musical instruments (no accordion or baraban), and plays authentic songs of the bards as they would have been heard prior to the 19th century. Its directors and principal personnel are Zamudin Ghwch'e and Zawir Neghwey, both singers of considerable talent. Neghwey also plays the shich'epshine (Circassian violin). Other singers of note include Artur Abida. In the early 1990s Adygea saw the formation of a number of new musical institutions. These include two orchestras, one of which (Russkaya Udal), uses folk instruments (the other is the Adygeya Republic National Symphony Orchestra), and a chamber music theater. The Nalmes ensemble is a folk dance organization that has been dedicated to promoting and preserving Adygean music and dance since 1936. The Union of Composers of the Republic of Adigea was established in 1992 under the leadership of Qaplhen Tiqwe. Member composers include Cheslav Anzeroqwe (Anzarokov), Aslhencheriy Nexay, Alla Sokolova, Bayzet Qeghezezh (Kagazezhev), Aslhen Gwt'e (Gotov), Tatyana Sukhova, and Murat X'wpe (Khupov). Their compositions and publications are detailed (in Russian) on the website of the Ministry of Culture of the Republic of Adigea.