Кіріспе

Джон Линтон Гарднер, CBE (2 наурыз 1917 – 12 желтоқсан 2011) – ағылшын композиторы, классикалық музыка жазған.

Ерте өмір

Джон Гарднер Англияның Манчестер қаласында дүниеге келді және Солтүстік Девонның Ильфракомб қаласында өсті. Оның әкесі Альфред Линтон Гарднер (1882 жылы туған, Ильфракомбе, 1918 жылдың 10 сәуірінде Францияда қайтыс болған) – жергілікті дәрігер және әуесқой композитор, Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Оның әкесінің әкесі Джон Твинэме Гарднер де жалпы тәжірибелі дәрігер және композитор болған. Оның анасы Эмили Мюриэл Пуллейн Томпсон, капитан Харольд Дж. "Кэппи" Пуллейн Томпсонның қарындасы, ол Жозефина, Диана және Кристина Пуллейн Томпсонның, сондай-ақ олардың ағасы, драматург Денис Каннанның әкесі болды. Гарднер Сандхерсттегі Eagle House мектебінде, Веллингтон колледжінде және Оксфордтағы Эксетер колледжінде білім алды, онда ол Хьюберт Пэрридің орган бойынша шәкірті болды. Оксфорд университетінің баспасындағы Хьюберт Дж. Фосс оның ерте өмірінде маңызды рөл атқарды, ол 1936 жылы органға арналған Интермеццоны жариялады және Гарднерді композитор Артур Бенджаминмен таныстырды, оған Гарднер 1935 жылы Обои мен скрипкалық квартет үшін Рапсодиясын арнады. Бұл туынды 1936 жылдың ақпанында Вигмор залында алғаш рет орындалды. 1938 жылғы "Струнный квартет" №1 1939 жылы Париж қаласынан Блех квартеті арқылы таратылды, ал 1938 жылғы "Ең жоғарғы Құдайдың қасиетті ұлы" әні де ОУП баспасынан шықты. Оксфордта Гарднер Теодор Адорномен дос болып, олармен фортепианода дуэт орындады. Гарднердің Оксфордтағы жылдары туралы мақала Британдық музыка қоғамының журналында жарияланды.

Мансап

1939 жылы Оксфордты қалдырғаннан кейін Гарднер Рептон мектебінде екі семестр музыка мұғалімі болып жұмыс істеді, оның шәкірттерінің бірі композитор Джон Вил болды, ол сол кезде жоғарғы сынып оқушысы еді. 1940 жылы ол әскерге шақырылып, алдымен Ұрыс әскері оркестрінің жетекшісі, кейін Көлік басқармасының навигаторы болып қызмет етті. Соғыс жылдарында 1-ші симфонияның идеясы қалыптаса бастады. Гарднер соғыстың аяқталуын жаңа бастама ретінде қарастырды, өзінің жас кезіндегі шығармаларын (олардың шамамен 100-і қолжазба күйінде сақталған) жинап қойып, Opus 1-ден қайта бастады. Ол Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында репетитор болып жұмыс істеді. Джон Барбиролли Гарднердің "Туған күн" операсын орындау мүмкіндігі бергенде, 1-ші симфонияны (Op. 2) ашты. Гарднердің айтуынша, бұл шығарма "орындалуы мүмкін емес", және Барбиролли оны тез түсінді; алайда, Барбиролли басқа шығармаларды көруді сұрағанда, Гарднер оған Симфонияны көрсетті. Бірінші бөлімін бастапқы түрінде түсініксіз деп есептегендіктен Барбиролли оны қайта жұмыс жасауды қалады. Бұл шығарма 1951 жылғы Челтнем фестивалінде шағын сенсация тудырды. Көптеген маңызды тапсырыстар орындалды және Гарднер өзін "композитор" деп атауға мүмкіндік алды. Ол опера театрындағы жұмысынан кетіп, шығармашылықтың тамаша кезеңі басталды. Cantiones Sacrae, Op. 11, Карл Нильсеннің вальсіне вариациялар, Op. 13 және "Көрініс" балеті, Op. 14, барлығы 1951 және 1952 жылдары жазылып, 1952 жылы алғаш рет орындалды. 1954 жылы "Променад концерттерінің" 1954 жылғы маусымы үшін бұрын әскери оркестрге арналған "Шотландиялық увертюра" шығармасын қайта жазды. 1957 жылдың мамыр айында Садлерс Уэллс комиссиялаған "Ай мен алты тиын" операсын қойды, сондай-ақ сол жылы тағы екі маңызды шығарманың тұсаукесері өтті: 1-ші фортепиано концерті (Сирил Приди және Барбиролли Челтнем фестивалінде) және "Жеті ән", Op. 36, Бирмингемде, Гарднер басқа маңызды жұмыстармен айналысып жатқанда "жеңілдету" үшін жазған шығарма. 1956 жылы Томас Армстронг оны Корольдік музыка академиясының қызметкерлеріне қабылдауға шақырды, онда ол шамамен отыз жыл бойы сабақ берді. Бірнеше жылдан кейін ол Густав Холст пен Герберт Хауэллске ілесіп, Сент-Пол қыздар мектебінде музыка директоры болып жарты күндік жұмыс істеді, сондай-ақ Морли колледжінде музыка директоры болды. Бұл оқытушылық қызметтері оның ең мәңгілік шығармаларының кейбірін жазуға әкелді, ал дирижер ретінде жұмыс істеген көптеген демалыс курстары (Канфорд, Дартингтон, ESSYM, Бернард Робинсонның музыка лагері және т.б.) оның шығармаларында тәжірибелік білім мен дағдыларын пайдалануға мүмкіндік берді. Гарднер өмірі бойында жемісті шығармашылықпен айналысты, оның шығармалары веб-сайтында тізілген (төмендегі сілтемеге қараңыз). Басты шығармаларының ішінде тағы екі симфония, тағы екі опера – "Қонақтар" (1972) және "Тобермори" (1976), труба, флейта, гобой және рекордер, сондай-ақ фаготқа арналған концерттер, көптеген кантаталар, соның ішінде "Ақ жылқының балладасы", Op. 40 (1959), "Халыққа кең таралған бес ән", Op. 54 (1962), "Бернс тізбегі", Op. 213 (1993), сондай-ақ көптеген хор, камералық, орган, мыс және оркестрлік музыка бар. Ол әсіресе хорға арналған шығармаларымен танымал, олар көптеген мақтауларға ие болды. Гарднердің ең танымал шығармасы – Сент-Пол үшін жазылған Рождестволық ән "Ертең менің би күнім болады", сондай-ақ тағы бір танымал ән – "Қызыл жиде және қасиетті бұтақ". Оның соңғы шығармасы – 2004 жылы Грэм Сальважға (Hallé Orchestra бас фагонисті) арналған фаготқа арналған концерт (Op. 249), 2007 жылдың шілдесінде Будли Салтертон фестивалінде Грэм Сальваж Николас Маршаллдың жетекшілігімен Фестиваль оркестрімен орындалды.

Құрметтер

Гарднер 1959 жылы Корольдік музыка академиясының құрметті мүшесі (Hon. RAM) атанды; 1976 жылы Британ империясы орденінің командирі (CBE) болды; ал 1997 жылы, оның сексенінші туған жылы, Корольдік филармониялық қоғамның құрметті мүшесі болды.

Жеке өмір

Гарднер 1955 жылы Найджел Аберкромбидің (Өнер кеңесінің бас хатшысы, 1963–1968 жылдары) және сопрано Элизабет Аберкромбидің қызы Джейн Аберкромбиге үйленді. Олардың үш баласы болды. Соғыстан кейін ол Оңтүстік Лондонда – Морден, Нью-Малден және Эвеллде тұрды. Ол Англиядағы Лисс орманында қайтыс болды.

Жазбалар

Гарднердің музыкасы, "Tomorrow shall be my dancing day" әнінен басқа, коммерциялық жазбаларда кеңінен ұсынылмаған, бірақ соңғы жылдары бірнеше жаңа жазбалар шықты, олардың ішінде 3-ші симфония, Обои концерті, Флейта концерті, Блокфлейта мен скрипкаларға арналған кішкентай сюита және жеті ән бар. 2007 жылдың қыркүйегінде Naxos оның №1 симфониясын, фортепиано концертін және "Жазғы той" увертюрасын шығарды. Дэвид Ллойд Джонс Питер Донохоуды жекелей пианист ретінде тарта отырып, Шотландия Корольдік Ұлттық оркестріне дирижерлік етті. 2017 жылы Toccata "Мыс және органға арналған музыка" шығарды, ал 2024 жылы екі томдық "Толық орган музыкасының" бірінші томын (Том Винпенни орындаған) жариялады.