Кіріспе

Ақшаның қол алмасу қарқыны – белгілі бір уақыт ішінде ақшаның бір бірлігі тауарлар мен қызметтерді сатып алуға қанша рет жұмсалатынын көрсетеді. Яғни, ақша қанша рет қолдан қолға ауысатынын білдіреді. Бұл көрсеткіш экономикалық белсенділіктің мөлшерін ақша ұсынысымен байланыстырады, ал ақша айналымының жылдамдығы инфляцияны анықтайтын факторлардың бірі болып табылады. Ақша айналымының қарқынын есептеу үшін әдетте жалпы ұлттық өнімді (ЖҰӨ) елдің ақша ұсынысына бөледі. Ақша айналымының қарқыны артса, адамдар арасындағы операциялар жиілеп түседі. Қаржылық мәмілелердің ерекшелігіне байланысты ақша айналымының қарқынын тәжірибелік жолмен анықтау мүмкін емес.

Ақша сұранысына қатынасы

Ақшаның айналыс жылдамдығы ақша сұранысына тағы бір көзқарас ұсынады. Ақша қолданылатын операциялардың номиналды ағыны берілген жағдайда, егер баламалы қаржы активтерінің пайыздық ставкасы жоғары болса, адамдар өз операцияларының көлеміне шаққанда көп ақша ұстағысы келмейді – олар оны тауарларға немесе басқа қаржы активтеріне мүмкіндігінше жылдам айырбастауға тырысады, сонда ақша "қалтада тыныш тұрмайды" және айналыс жылдамдығы артады. Бұл жағдай ақшаға деген сұраныстың төмендігін көрсетеді. Керісінше, мүмкіндік құны төмен болса, айналыс жылдамдығы төмендейді және ақшаға деген сұраныс жоғарылайды. Екі жағдай да ақша сұранысының уақыт өте келе өзгеруіне себеп болады. Ақша нарығының тепе-теңдігінде, кейбір экономикалық көрсеткіштер (пайыздық ставкалар, табыс немесе баға деңгейі) ақша сұранысы мен ақша ұсынысын теңестіруге бейімделеді. Айналыс жылдамдығы мен ақша сұранысы арасындағы сандық байланыс былай беріледі: Айналыс жылдамдығы = Номиналды операциялар (қалай анықталса да) / Номиналды ақша сұранысы.