Құстар көші-қон жолдары: маңызды ұшу бағыттары, құстардың көші-қонда қолданатын артериялық жолдары. Солтүстік Америка мен Еуразиядағы негізгі жолдар туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көптеген қоныс аударатын құстардың ұшу жолы, құстардың көші-қон жолдары
Flight path used by large numbers of migrating birds
bird migration paths
Ұшу жолы – көбейетін жерлері мен қыстайтын жерлері арасында қоныс аудару кезінде көптеген құстар пайдаланатын ұшу бағыты. Ұшу жолдары көбінесе континенттерді қамтиды және жиі мұхиттардан өтеді. Бұл түсінік кез келген қоныс аударатын құс түріне қатысты болғанымен, алғаш рет су құстары мен жағалау құстарына қатысты қолданылған. Ұшу жолдары – әртүрлі түрлердің көші-қон жолдары салалары болатын кең, маңызды магистральдар ретінде қарастырылуы мүмкін. Солтүстік Америкада төрт негізгі солтүстік-оңтүстік Ұшу жолы бар, ал Еуразия, Африка және Австралияны қамтитын алты Ұшу жолы бар.
A flyway is a flight path used by large numbers of birds while migrating between their breeding grounds and their overwintering quarters. Flyways generally span continents and often pass over oceans. Although applying to any species of migrating bird, the concept was first conceived and applied to waterfowl and shore birds. The flyways can be thought of as wide arterial highways to which the migratory routes of different species are tributaries. There are four major north–south flyways in North America and six covering Eurasia, Africa, and Australasia.
Тарих
1918 жылы Америка Құрама Штаттарында Көшіп-қонушы құстар туралы шартты қабылдау құстардың көшіп-қонуы туралы толыққанды мәліметтерді қажет етті. Фредерик Чарльз Линкольн осы іске жауапкершілікке тағайындалды және құстарды ұстау мен сақина салу әдістерін жетілдірді, деректерді тіркеу жүйесін құрды, сақина салушыларды тартты, халықаралық ынтымақтастықты күшейтті және сақина салуды зерттеу мен жануарлар дүниесін басқару құралы ретінде насихаттады. Ол су құстарының жыл сайынғы көшіп-қону бағыттарын анықтауға болатынын көрсетті және көшіп-қонушы құстардың аң ауруын басқару мен реттеуде маңызды рөл атқаратын – ұшқындар (көшіп-қону жолдары) тұжырымдамасын жасады. Бұл бағыттарды анықтау арқылы құстардың санына баға беруге және тиісті қорғау шараларын қабылдауға мүмкіндік туды. Су құстары мен жағалау құстарының халықаралық көші-қоны кезіндегі осалдығы, олардың қолайлы ылғалды жерлерде тоқтау қажеттілігі 1971 жылы Рамсар конвенциясына қол қоюға себеп болды. Осының нәтижесінде бүкіл әлемде 2300-ден астам Рамсар аймағы құрылды, олардың көпшілігі құстардың ұшқындарында орналасқан және олардың сапарларындағы маңызды мекенжайларды қамтамасыз етеді.
The passing of the Migratory Bird Treaty Act of 1918 in the United States resulted in a need for more information on bird migration. Frederick Charles Lincoln was put in charge and improved methods for trapping and banding, developed record keeping procedures, recruited banders, fostered international cooperation, and promoted banding as a tool for research and wildlife management. He found it was possible to establish the routes used by waterfowl during their annual migrations and he developed the flyway concept, a key idea in the management and regulation of hunting of migratory birds; by establishing the routes used, estimates of population sizes could be made and suitable protection could be put in place. The special vulnerability of waterfowl and shorebirds on their international migrations, with their specific needs for suitable wetland stopovers, resulted in the signing of the Ramsar Convention in 1971. As a result, over 2300 Ramsar sites have been established around the world, many being situated on flyways where they provide the vital habitat needed by the birds on their journeys.
Ұшу жолдары
Көптеген құстар популяциялары жылына екі рет ұзақ қашықтыққа көшіп жүреді. Ең көп кездесетін үлгі – көктемде солтүстікке ұшып, жаз айларында солтүстік жарты шардың немесе Арктиканың қоңыржай аймақтарында көбейіп, күзде оңтүстікке қарай жылы аймақтарға қыстауға ұшып кетеді, көбінесе экватордың арғы жағында. Оңтүстік жарты шарда да ұқсас үлгі байқалады, құстар көбейіп өсу үшін оңтүстікке, ал қыстау үшін солтүстікке ұшып кетеді, бірақ бұл ауқымы әлдеқайда кіші. Әртүрлі құстар түрлерінің ұшатын жолдары әртүрлі, бірақ әр популяцияның жолы бойында дәстүрлі тоқтау орны бар, онда құстар келесі көші-қон кезеңіне дайындалу үшін энергия қорын жинақтайды; көктемгі көші-қонда қолданылатын жол, күздегіден өзгеше болуы мүмкін және желдің бағыты мен тоқтау орнындағы тамаққа қолжетімділік сияқты факторларға байланысты. Көші-қон жолдары ең қысқа болмауы мүмкін, олар қисындарға немесе тік бұрылыстарға ие болуы мүмкін. Әртүрлі құстар түрлері ұқсас жолдарды ұстануы мүмкін, ал бір аймақтағы популяциялар басқа топтармен бірігіп, әртүрлі бағыттарға таралуы мүмкін. Көші-қон жолдары тау жоталары мен мұхиттар сияқты кедергілерден аулақ жүреді, кедергілерге параллель бағытта және жағалау бойымен немесе ірі өзен аңғарларымен өтеді. Пассириндер көбінесе жер бетінен кеңірек ұшып, эволюциялық бейімделулеріне сәйкес, жол бойындағы кедергілерді айналып өтеді немесе жоғарынан ұшып өтеді. Жолды таңдағанда, құстар күтілетін желдің күшіне артықша компенсация жасауы мүмкін. Құрлықта қоныстайтын құстар құрлық арқылы саяхаттауға бейім, жыртқыштар термодинамикалық ағындардың көтерілуін қажет ететін жолдарды таңдайды, теңіз құстары мұхит жолдарын ұнатады, ал су құстарына қолайлы тоқтау орындары бар жолдар қажет; дельталар мен жағалаудағы сулы жерлер осы мақсатқа сенімді тамақ көздерін қамтамасыз етеді, ал ішкі сулы жерлердің болжамдылығы төмен. Миссисипи көші-қон жолы Канаданың солтүстік-шығысынан басталып, Ұлы көлдер арқылы өтеді, төменгі Огайо, Миссури және Миссисипи өзендерін бойлап Мексика шығанағына, содан кейін Орталық және Оңтүстік Америкаға дейін созылады. Бұл жолда тау кедергілері жоқ.
Many bird populations migrate long distances twice a year. The most common pattern involves flying north in the spring to breed in the temperate parts of the northern hemisphere or the Arctic during summer and returning southward in the autumn to wintering grounds in warmer regions, often on the other side of the equator. A similar pattern occurs in the southern hemisphere with birds flying south to breed and north to overwinter, but on a much smaller scale. The flyway, or route, taken by different bird species varies, but each population has its traditional staging points along the route where birds feed to build up their energy reserves to prepare for the next migratory stage; the route used on the spring migration may be different from that used in the autumn and will depend on such factors as wind direction and the availability of food at staging points. Flyways may not be the shortest route available but may have curves or doglegs. Birds of different species may follow similar routes, and populations from one area may merge with other groups and diverge to reach different destinations. Flyways tend to avoid obstacles such as mountain ranges and oceans, running parallel to the barriers and following routes along the coast or along major river valleys. Passerines often fly on a broader front across the terrain, either flying over or circumventing obstacles on the route, according to their evolutionary adaptations. In selecting routes, birds may overcompensate for predicted winds. Terrestrial birds tend to travel over land, raptors need routes where thermals can give them the lift they require, sea birds prefer ocean routes and wetland birds need routes with suitable staging sites; deltas and coastal wetlands provide reliable food sources for this purpose whereas inland wetlands are less predictable. The Mississippi Flyway starts from northeastern Canada and passes over the Great Lakes, following the lower Ohio River, the Missouri and the Mississippi to the Gulf of Mexico, and on to Central and South America. There are no mountain barriers on this route.
Еуразия, Африка және Австралияның ұшу жолдары
Шығыс Атлантика ұшқыны Солтүстік Американың солтүстігінен, Гренландиядан, Исландиядан, Солтүстік Еуропадан және Батыс Сібірден басталып, Батыс Еуропа мен Солтүстік Африкадағы қыстау орындарына жетеді, ал кейбір құстар континенттің батыс жағалауымен Оңтүстік Африкаға дейін ұшады. Қара теңіз – Жерорта теңізі ұшқыны Солтүстік және Батыс Сібірден басталып, Азия, Қара теңіз және Жерорта теңізі арқылы Солтүстік Африкаға дейін созылады. Бұл ұшқынды пайдаланатын құстар туралы аздаған мәлімет жарияланған. Азия – Шығыс Африка ұшқыны Сібірдегі су құстарының көбейетін жерлерінен басталып, Азия арқылы Шығыс Африкаға дейін барады. Бұл ұшқынды пайдаланатын құстар туралы аздаған мәлімет жарияланған. Орталық Азия – Үндістан ұшқыны Сібірдегі су құстарының көбейетін жерлерінен басталып, Азия арқылы Үндістан субконтинентіне дейін созылады. Бұл ұшқынды пайдаланатын құстар туралы аздаған мәлімет жарияланған. Шығыс Азия – Австралия ұшқыны Ресейдегі Таймыр түбегі мен Аляскадан басталып, Оңтүстік-Шығыс Азия, Австралия және Жаңа Зеландияға дейін жалғасады. Бұл ұшқыш Батыс Тынық мұхиты ұшқынымен қабаттасады. Бұл бағытты шамамен 60 түрлі жағалау құсы пайдаланады. Батыс Тынық мұхиты ұшқыны Жаңа Зеландия мен Австралияның шығыс жағалауын, Тынық мұхитының орталық бөлігін және Солтүстік Азияның шығыс жағалауын – Жапония мен Корея түбегін қоса, Шығыс Сібірге, Чукчи және Камчатка түбектеріне, сондай-ақ Аляскаға байланыстырады. Бұл ұшқыш Шығыс Азия – Австралия ұшқынымен тоғысады.
The East Atlantic Flyway starts from northern North America, Greenland, Iceland, northern Europe and western Siberia and leads to wintering areas in western Europe and North Africa, with some birds continuing down the west coast of the continent to South Africa. The Black Sea Mediterranean Flyway starts from northern and western Siberia and leads across Asia, the Black Sea and the Mediterranean Sea to northern Africa. Little has been published about birds using this flyway. The Asian–East African Flyway starts from the northern breeding grounds of water birds in Siberia and leads across Asia to East Africa. Little has been published about birds using this flyway. The Central Asian Indian Flyway starts from the northern breeding grounds of water birds in Siberia and leads across Asia to the Indian subcontinent. Little has been published about birds using this flyway. The East Asian–Australasian Flyway starts at the Taymyr Peninsula in Russia and Alaska and extends southwards to southeastern Asia, Australia and New Zealand. This flyway overlaps with the West Pacific Flyway. About 60 species of shorebird use this route. The West Pacific Flyway links New Zealand and the east coast of Australia, through the central Pacific Ocean and the east coast of northern Asia, including Japan and the Korean Peninsula, ending up in eastern Siberia, including the Chukchi and Kamchatka peninsulas, and Alaska. This flyway overlaps with the East Asian–Australasian Flyway.