Кіріспе

Stettin – 1933 жылы Stettiner Oderwerke кеме жасау зауытында салынған булы мұзқұйғыш. Ол Штеттин сауда палатасының тапсырысымен (1945 жылға дейін Германия, 1945 жылдан бастап Польшаның Штецин қаласы) салынды. Штеттин қаласының экономикасы Балтық теңізіне кемелердің еркін қатынауына тікелей байланысты болды. Сондықтан, кеме жүретін арналарды қыс айларында мұздан таза ұстау үшін мұзқұйғыштар пайдаланылды.

Дизайн

Германияда алғаш рет құрылыста Рунеберг доғасы деп аталатын жаңа доғалық конструкция қолданылды. Бұл жаңа конструкция мұзды бұрынғыдан өзгеше әдіспен сындырды. Мұзды кеменің салмағы емес, өткір жиегімен кесіп өтті. Осы доғаның пішіні мұз бұзатын кемелердің келешек дамуына ықпал етті. 1933 жылға қарай дизельдік қозғалтқыштар кеңінен қолданылса да, «Штеттин» булы қозғалтқышпен жабдықталған. Дизельдік қозғалтқыштардан өзгеше, булы қозғалтқыштарды шамамен 3-4 секунд ішінде кері айналдыруға болады. Бұл кеме мұзды жағдайда маневр жасағанда, тұрып қалса босату үшін маңызды болды. Арнайы корпустық конструкциясы және цилиндрлерде өлшенген 2200 ат күшіне дейін қуатты қозғалтқышының арқасында «Штеттин» бір-екі түйін жылдамдықпен жарты метрге дейін қалыңдығы бар мұзды сындыра алды. Қалың мұзды тек «бокс» әдісімен ғана сындыруға болады, яғни кеме мұз жарылғанша бірнеше рет шабуылдайды.

Пайдалану тарихы

Стеттин мұзқұйғыштарын жаз бойы жағалауда паром қызметін жүзеге асырған Браюнлих кеме компаниясы басқарды. Оның басқа кемелері де ұқсас қозғалтқыштармен жабдықталғандықтан, бір техникалық құрам жыл бойы жұмыс істей алды. Стеттин 22 адамнан тұратын экипажбен басқарылды. Бұл жүйе Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін сақталды. 1933 жылдан 1945 жылға дейін Стеттин Стеттин мен Свинемунде арасындағы Одер өзенінде, сондай-ақ Балтық теңізінде Германия Әскери-теңіз күштерінде (Kriegsmarine) қызмет етті. 1940 жылдың 8 сәуірінде Стеттин Копенгагенді басып алуға қатысты, Германия әскерлерінің Копенгагенге күтпеген шабуылмен түсуіне қатысып, теміржол паромдары/мина тасушы неміс кемесі Хансштадт Данцигпен бірге операцияға қатысты. Стеттин – Шығыс Пруссия эвакуация флотынан аман қалған екі-үш кемеден бірі. 1945 жылдан бастап ол Гамбургтағы су жолдары және навигация басқармаларында Эльба өзенінде пайдаланылды.

Сақтау

1981 жылы Стеттин кемесінің экономикалық тиімсіздік себепті сүрілуі жоспарланған. Бірақ, даму қауымдастығының құрылуымен, мыңдаған еңбек сағаттары жұмсалып, жомарт демеушілердің көмегімен кеме сақталды. Бүгінде ол техникалық мәдениет ескерткіші. Оның тұрақты порты – Германияның Гамбург қаласындағы Оевельгенн мұражай порты. Жаз айларында «Стеттин» кемесі шақырылған қонақтармен бірге «Гамбург портының мерекесі», «Hansesail Rostock» және «Kieler Woche» сияқты шараларда круиз жасап, сондай-ақ чартерлік кеме ретінде пайдаланылады.