Діни және сиқыр ғұрыптарындағы тыныс алу амалы

Кіріспе

Дін мен сиқыршылық рәсімдеріндегі үрлеу, дем тарту, сызылдау немесе ұрлау әрекеті

Дін және сиқыршылық тәжірибеде инсуффляция және экссуффляция – жамандық немесе шайтанды (Зұлымды) қуу немесе бас тарту, немесе жақсылықпен, әсіресе діни мағынада, Құдайдың Рухымен немесе инабатымен толықтыруды білдіретін үрлеу, дем тарту, сызылдау немесе ұрлаудың рәсімдік әрекеттері. Тарихи христиандық тәжірибеде мұндай үрлеу литургияда ең айқын көрінеді және шомылдыру рәсімдерімен және басқа да христиандық бастама рәсімдерімен байланысты. Мұндай рәсімдер профилактикалық немесе экзорцистік мағынаға ие болған және шайтанды жеңу немесе бастапқы күнәның ластауын жою үшін маңызды деп саналған кезеңдерде ең үлкен танымалдылыққа ие болды. Ритуалды үрлеу катехуменат және шомылдыру литургияларында өте ерте кезеңнен бастап кездеседі және қазіргі Рим католик, грек православие, маронит және копт рәсімдерінде сақталған. Ватикан II-ден кейінгі (1969 жылғы жаңа тәртіп) католик литургиясы инсуффляцияны көбінесе жойды, тек Мауди бейсенбіде хризманы қадірлеу рәсімінен басқа. Протестант литургиялары оны ертерек тоқтатты. Триденттік католик литургиясы 1960 жылға дейін шомылдыру суын инсуффляциялауды және (қазіргі православие және маронит рәсімдері сияқты) шомылдыруға үміткерді экссуффляциялауды сақтап келді:

[ИНСУФФЛЯЦИЯ] Ол үш рет айқыш пішінде суға дем тартады, былай дейді: Осы таза суларды аузыңмен бата берсін, олар денені тазартудың табиғи қасиетімен қатар, жанды да тазартуға тиімді болсын. [ЭКСУФФЛЯЦИЯ] Діни қызметкер үш рет балаға айқыш пішінде үрлейді, былай дейді: "Сен, арам рух, одан шығып кет, Киелі Рухқа, яғни Панагөске орын бер!"

Суару және судан шығару

Ерте кезден бастап бұл амалдың екі түрлі, бірақ әрдайым ажыратылмайтын мағынасы болды: бір жағынан, ол шайтанды ұятқа қалдыру немесе одан құтылуды білдірді; екінші жағынан, Киелі Рухпен тазару мен қадірленуді және оның күшімен шабыттандыруды білдірді. Біріншісі техникалық тұрғыдан «эксуффляция» («сыршу») деп, екіншісі «инсуффляция» («дем беру») деп аталады, бірақ ежелгі және ортағасырлық мәтіндер (сондай-ақ, қазіргі зерттеулер) қолданыста оларды тұрақты түрде ажыратпайды. Мысалы, мәтіндерде латын тіліндегі insufflare («дем беру») және exsufflare («сыршу») немесе олардың грек немесе халық тіліндегі сәйкес сөздері ғана емес, сонымен қатар sufflare («дем беру»), halare («тыныс алу»), inspirare, exspirare сияқты сөздер де қолданылады. Мысалы, 8 ғасырда Сеннің Магнусы жазған Libellus de mysterio baptismatis, Шарльмен таратып жіберген крещение рәсімі туралы сауалнамаға берілген жауаптардың бірі болып табылады. Магнус катехумендерді жыннан құтқару құралы ретінде инсуффляцияны талқылағанда, көбінесе эксуффляция сияқты функцияларды біріктіреді. «Крещениеге дайындалып жатқандарды Құдайдың діни қызметкері дем береді, осылайша Күнәкарлардың князі [яғни шайтан] олардан қуылсын, және Иеміз Мәсіхке кіруге дайындық жасалсын, сондай-ақ оның демі арқылы олар Киелі Рухты қабылдауға лайық болсын». Бұл екі қызметтің болуы Кирилл Иерусалимнің 4 ғасырдағы Mystagogic Catacheses еңбегінде де көрінеді; Эдвард Ярнольд атап өткендей, «Кирилл [инсуффляцияға] теріс және оң әсерлерді де жатқызады. Крещение рәсімінен өтушіге дем беру амалы шайтанды (эксуффляция) қуудың теріс әсерін, ал рақымды дем берудің оң әсерін (инсуффляция) тудырады».

Ерте кезең

Бейтарап түрде "суфляция" деп аталатын нәрсе, "катекуменат" деп аталатын ұзаққа созылған бастау процесімен айналысатын ең ерте литургиялардың кейбірінде кездеседі, ол 4-ші және 5-ші ғасырларда кеңінен таралды. Ең ертедегі қолданыс, Римдік Гипполитқа жатқызылған 3-ші немесе 4-ші ғасырға жататын "Апостолдық дәстүр" болуы мүмкін, демек ол шығыстағы Кириллмен бір замандас: Шомылдырылатын адамдар бір жерге жиналуы керек. [Епископ] оларға қолын қойып, жат рухтарды қусын, олар олардан қашып, ешқашан қайта оралмасын. Оларға рухтан арылғаннан кейін, ол олардың беттеріне дем соғып, маңдайларына, құлақтарына және мұрындарына белгі қойып, оларды тік тұрғызсын.

Географиялық және функционалдық таралу

Бұл тәжіриба шомылдыру рәсімінің өзіне тән бөлігіне ғана катехуменат енген кезде кірді, нәрестелерді әдеттегі түрде шомылдыру арқылы катехуменаттың мәні жойылды және ол шомылдыру рәсіміне сіңірілді. Ауызбен дем шығару және ауызбен дем тарту Әугустин заманынан бастап жақсы қалыптасқан, ал кейінгі ғасырларда кеңінен таралған. 12 ғасырдың Батыс орта ғасырында суфляция географиялық тұрғыдан кеңінен таралды және ол тек катехумендер мен шомылдырылатындарға ғана емес, сондай-ақ қайта қабылданған дін тастаушыларды екзорцизмдеуге; ересектерді катехуменатқа қабылдауға; катехумендер тарапынан шайтаннан бас тартуға; шомылдыру тағы мен суды қасиеттеу және/немесе екзорцизм жасауға; күлді қасиеттеу немесе екзорцизм жасауға; және хризманы немесе қасиетті майды қасиеттеуге қолданылды.

Англияда

Ла-Манш бұғазының арғы жағында, англосаксондық Англияда, суфляция епископ Вулфстанның каролингтік крещение рәсімінің жинағында, Incipit de baptisma, және оған негізделген екі халықтық (Ескі ағылшын тіліндегі) уағыздарда, Quando volueris және Sermo de baptismate кездеседі. Incipit de baptisma кітабында: «Оның бетіне айқыш белгісін дем салу арқылы жасау керек, осылайша, шайтан қуылғаннан кейін, біздің Господин Мәсіхтің кіруіне дайындық жасалсын» делінген. Англиялық діни мәтіндердің ішінде, 10 ғасырғы Леофрик понтификалы (және сакраментарий) крещение алатындарды дем салуды, крещение суын үш рет дем салуды және қасиетті майды ‘дем шығару’ арқылы жағуды бұйырады. 11 ғасырда Солсбери понтификалы (BL Cotton MS Tiberius C.1) және Кентерберилік Томас понтификалы крещение тағын дем салуды талап етеді; Роберт Джумиегестің (Кентербери) Миссалында, мүмкін, осы рәсімді орындаған рубрика өшірілген, сондай-ақ, катехумендерді дем салуды ұйғаратын, бірақ оқылмайтын рубрика бар, және ескі ordo ad caticuminum ex pagano faciendum-ды, оның суфляция рәсімімен толықтай сақтайды; ал ағылшын Ordo Romanus (BL Cotton MS Vitellius E.12) крещение алатындарды үш рет дем салуды қамтиды. XII ғасырдың әртүрлі мәтіндеріне қасиетті майға қол қою және үш рет дем шығару (Sarum), крещение алатындарды үш рет дем шығару (Эли, Магдалина және Винтон понтификалдары), және крещение тағын modum crucis тәсілімен дем салу (Эли және Магдалина, содан кейін көптеген мәтіндер) кіреді. Осылайша, кейінгі ортағасырлық суфляция рәсімдерінің бастауы болды, ол өз кезегінде Тридент соборынан кейінгі католицизмде реттелген түрде сақталды.

Протестантизмдегі азап

Мәжіліс немесе радикалды реформалардан туындаған шіркеулердің ешқайсысында дем соқпау ұзаққа созылмады. Мартин Лютердің 1523 жылғы «Тауфбухлин» (Тауфбюхлейн) (1524 және 1525 жылдары қайта басылған) шомылдыру рәсімінің алғашқы тәжірибесі Германияда белгілі болған ортағасырлық рәсімнен көптеген рәсімдерді сақтады, соның ішінде шомылдырылатын адамдарға үш рет дем соқпау. Бірақ Лютер бұл рәсімді «адиафора» – яғни, құрбанның мәнін арттырмайтын, маңызды емес ерекшеліктер деп атады:

«Бұл сыртқы нәрселерге ең аз маңыз беріледі, атап айтқанда, көздің астына дем соғу, айқышпен белгілеу, ауызға тұз салу, құлақ пен мұрынға түкіру, кеуде мен иыққа май жағу, бастың үстіне мирамен белгілеу, шомылдыруға арналған киім кию, қолына тұтанған шам беру және шомылдыруды сәндеу үшін адамдар қосымша жасаған барлық нәрсе. Өйткені бұл шайтан қашпайтын амалдар». Лютерандық Страсбургтік «Тауфбюхлейн» 1524 жылдың маусымында, соборлық уағызшы Мартин Зеллдің көмекшісі Диобальд Шварцтың жазған, Страсбургте қолданылған ортағасырлық рәсімнің негізінде Лютердің 1523 жылғы рәсімінің элементтерімен біріктірілген, сонымен қатар шомылдыру рәсімінде дем соқпауды сақтайды; Андреас Осиандер Нюрнбергте де сол жылы сақтады. Бірақ содан кейін бұл тәжірибе лютерандықтан, тіпті жалпы протестантизмнен де жоғалып кетті. Лютердің 1526 жылғы қайта қараған басылымы және одан кейінгілері дем соқпауды мүлдем алып тастады, сондай-ақ Англияның (Томас Кранмердің 1549 жылғы Дұға кітабы) және Швецияның (Олавус Петридің нұсқаулығы) ерте реформаланған рәсімдеріне Лютердің ықпалы болғанмен, бұрынғысының ортағасырлық Сарум рәсіміндегі консервативті негізіне және соңғысының шомылдыру рәсімінің маңызды бөлігі ретінде екзорцизмге деген зор қызығушылығына қарамастан. Швейцария реформациясында (Цвинглиандық/реформаланған дәстүрде) суфляцияны тек ең алғашқы рәсімдер сақтады, атап айтқанда, Лютердің алғашқы шомылдыру нұсқаулығымен бір жылда (1523) Цюрихтегі Санкт-Петер шіркеуінің пасторы Лео Джуд жариялаған рәсім.

Болашақ

Литургиялық суфляция, кем дегенде батыс шіркеулерінде дерлік жойылғанмен, оның қайта жандануы мүмкін. Литургиялық жаңару қозғалыстары әдетте IV және V ғасырлардағы «классикалық» катехуменаттан шабыт іздейді. Шындығында, инсуфляция католиктік «жаңа катехуменатқа» қайта енгізілді. Бірақ сондай-ақ орта ғасырлық дәуірге жататын көптеген рәсімдер соңғы онжылдықтарда протестанттық обрядтарға да қайта енгізілді. Африка мен Азиядағы Рим-католик шіркеуінің өсуі аясында оның қайта жандануы ықтимал, себебі онда жергілікті және мәдени мағынасы бар обрядтар тәжірибеде революция жасады, ал крещение рәсімінің экзорцизм функциясы жаңа күшке ие болды. Мысалы, Филиппин Тәуелсіз шіркеуінде таза суфляция қолданылатын көрінеді, ал Спинкс Шри-Ланкадағы Христиан жұмысшылар қауымының крещение алдында қолданатын обрядын айтады, онда үміткерлерді сапақпен ұрып, олардың беттеріне дем соғады. Бұл соңғысы тарихи суфляцияның қайта жандануын көрсете ме, әлде жергілікті дәстүрлерден туындаған жаңа обряд ма, әлі белгісіз.

Мағынасы мен байланыстары

Литургиялық үрлеудің қалай түсінілуіне ерекше әсер еткен кем дегенде үш түрлі байланыс болды: Киелі кітаптағы көріністер; литургиялық орта; және литургиялық емес (мәдени) ұқсастықтар.

Киелі кітаптағы оқиғалар

Киелі кітапта үш жолмен жанды дем беру туралы айтылады, олардың барлығы Құдайдың өмір сыйлайтын деміне қатысты. Алғашқы және ең көп сілтеме жасалатын жол ( және сөздерімен қайталап айтылады), Алла адамды жаратып, содан кейін оған өмір демін үрлейді, оған (кейінгі түсіндірмелерде) адам жанын сыйлау үшін. Екінші үзінді , Жаратылыс кітабындағы сөздерді пайғамбарлық тұрғысынан қайта қарастырады, құлдықтан шыққан Израильдің өлген сүйектерін Құдайдың өмір сыйлайтын демі арқылы қайта тірілтетінін болжайды. Соңында, , Мәсіхтің шәкірттеріне Параклитті жеткізіп, осылайша тағайындалған шіркеуді бастайды, оларға дем беру арқылы, мұнда да, түпнұсқалық жаратылысқа сілтеме болуы мүмкін. Кейінгі христиандық түсіндірулерде бұл екі үзінді тікелей байланысты болды: адамды жаратқан сол дем оны қайта жаратты. "[Жанды дем беру] дегеніміз – үрлеу, Жаратылыс 2:7. Бұл адамның жаны оның денесі сияқты жерден емес, Құдайдың демімен жаратылғанын, сондықтан ол жануарлардың рухынан ерекшеленетінін көрсетеді. 3:21. Бұл сөз Мәсіхтің адамдарды жаңа жаратылыс ету үшін, елшілеріне Киелі Рухымен құйып, қолданған кезде де қолданылады. 20:21". "Құдай Ие адамды жердің топырағынан жасап, оның қабығына өмір демін үрледі, және адам жанды жан болды. Оның денесі жерден, ал жаны – Құдайдың демі. Біз оны дөрекі түсінбеуіміз керек, өйткені дем Қарапайым және Кемел Рух болған Құдайға жатқызылмайды, бірақ Құдайдың адамға ішкі қағидасын жеткізуінің бейнелі көрінісі ретінде, ол басқа жануарлармен ғана емес, олардан да жоғары деңгейде өмір сүреді және әрекет етеді. Мұсаның мәтінінде адам жанының өлмейтіндігін көрсететін үш нәрсе бар. I. Insufflatio illa Dei: Құдайдан келген бұл дем беру туралы айтылған: өйткені басқаға дем берген адам өзінен бір бөлігін сыйлайды: сондықтан, біздің Құтқарушымыз өз шәкірттеріне Киелі Рухын жеткізгенде, оған дем берді, осылайша ол өзінің құдайлығын және олардан бір бөлігін сыйлағанын білдірді". Осы кітаптағы үзінділердің жаратылыс, қайта туу, бастау және қайта тірілумен байланысты ассоциациялары оны шомылу рәсіміндегі рөліне сәйкес етті: жаратылыс суларын бейнелеу (олардың үстінде Рух қалықтады); қайта туудың жатырын бейнелеу; және (Павелдің метафорасында) қабірді, онда христиан Мәсіхке түсіп, одан оған қосылып көтеріледі, ескі өмірге өліп, Мәсіхте қайта тіріледі. Киелі кітапта экссуфляцияға, яғни экзорцистік үрлеуге қатысты да мысалдар бар, әсіресе Көне өсиеттің көптеген үзінділерінде "Құдайдың демі" өмірдің емес, өлім мен жойылудың құралы немесе символы – Құдайдың ашуының көрінісі: "Құдайдың демімен олар құриды / және оның ашуының жарылысымен олар жойылады" (Әйүп 4:9). Сол күш Мәсіхке де жатқызылады: "Заңсыз адам ашылатын болады, және Иса Мәсіх оны өзінің аузының демімен өлтіреді" (2 Салоникиліктерге 2:8). Тіпті көзге көрінбейтін үзінділер де діни экссуфляциямен байланысты болуы мүмкін. Мысалы, Амиендік Иессе 34-ші псалмды (Vulg. 35:5) экссуфляцияланған шайтандардың тағдыры ретінде түсіндіреді: "Олар жел алдындағы сабандай болсын, оларды желдің періштесі айдап барады!". Ал Томастың апокрифтік істерінде шомылу рәсімі сипатталған, бірақ онда тыныс алу рәсімі болмаса да, оны білдіруі мүмкін: "Дұшпандарыңа дем беріп, оларды артқа шегіндіріп, басын жерге тастаған сыйлық келсін, және ол осы майда тұрып, біз сіздің қасиетті есіміңізді атаймыз". Құдайдың демі оттай болып, тигеннің бәрін жалмап қояды: "Мен сендерге ашуымның отын өртеймін" (Езекиел 21:31). Экссуфляцияның кейбір түсіндірмелері осыны көрсетеді. Мысалы, Иерусалимдік Кирилл өзінің катехизистік уағыздарында экссуфляция туралы сөз қозғағанда, литургиялық рәсімді отпен салыстырады: "Қасиеттілердің дем алуы және Құдайдың есімін шақыру, ең жалындаған от сияқты, жанып, зұлым рухтарды қуып шығады". От кейінгі литургиялық экзорцизмдерде де маңызды тақырып болып қалады, өйткені шайтандар, Никетаның айтуынша, "отпен тазартылғандай" экзорцизмдермен тазартылады: "Біз саған қарсы шықтық, шайтан, рухани сөздермен және отты сөйлеумен; біз жасырынған жерлеріңді жағамыз".

Three Biblical passages recur repeatedly with reference to insufflation narrowly defined, all of them referring to some kind of life giving divine breath. The first and most commonly cited is (echoed by and ), in which God first creates man and then breathes into him the breath of life, in order to give him (as the passage was later interpreted) a human soul. The second passage, , reinterprets the Genesis passage prophetically, in foreseeing God resurrecting the dead bones of exiled Israel by means of his life giving breath. And finally, in , Christ is represented as conveying the Paraclete to his disciples, and so initiating the commissioned church, by breathing on them, here too, very possibly, with implicit reference to the original creation. The two passages were connected explicitly in later Christian exegesis: the same breath that created man re created him. "[Insufflation] signifies, To blow into, Gen. 2. 7. This sheweth mans soul not to be of the earth, as his body was, but of nothing, by the insufflation of God, and so differing from the spirit of beasts, Eccl. 3. 21. This word is used also, when Christ to make men new creatures, inspired his Apostles with the holy Ghost, Joh. 20. 21." "The Lord God, saith the Text, formed man of the dust of the ground, and breathed into his Nostrils the breath of life, and man became a living Soul. His Body made of Earth, but his Soul the Breath of God. We must not understand it grosly; for so Breath is not attributable unto God, who is a simple and perfect Spirit; but as a figurative expression of God's communicating unto Man that inward Principle, whereby he lives and acts, not only in common with, but in a degree above other Animals. The Learned P. Fagius takes notice of three things in the Text of Moses, which do conclude the Immortality of the Soul of Man. I. Insufflatio illa Dei: This Inspiration from God spoken of: For he that breaths into another, contributes unto him aliquid de suo somewhat of his own: And therefore, saith he, when our B. Saviour would communicate his Spirit to his Disciples, he did it with Insufflation, breathing on them, thereby to signifie, se Divinum & de suo quiddam illis contribuere [i. e., that he was himself divine and was infusing something of his own into them]." The associations with creation, rebirth, initiation, and revivification created by these passages of Scripture suited insufflation for a role in baptism as it has been most commonly regarded: as figuring the waters of creation (over which the Spirit brooded); as figuring the womb of rebirth; and as figuring (in Saint Paul's metaphor) the tomb, into which the Christian joins Christ in descending, and from which the Christian likewise joins Christ in ascending, dead to the old life but made alive again in Christ. There are also Biblical antecedents for exsufflation, properly speaking, that is, exorcistic blowing, especially the numerous Old Testament passages in which "the breath of God" is the vehicle or symbol not of life but of death and destruction — an expression of the wrath of God: "by the breath of God they perish / and by the blast of his anger they are consumed" (Job 4:9, RSV). The same power is attributed metaphorically to Christ: "The lawless one will be revealed, and the Lord Jesus will slay him with the breath of his mouth" (2 Thessalonians 2:8, RSV). Even less obvious passages could be associated with liturgical exsufflation. Jesse of Amiens, for example, interprets Psalm 34 (Vulg. 35):5 as descriptive of the fate of exsufflated devils: ""Let them be like chaff before the wind, with the angel of the Lord driving them on!" And the apocryphal Acts of Thomas describes a baptismal ceremony which, though it does not explicitly contain a breathing ceremony, may imply one, "Let the gift come by which, breathing upon thine enemies, thou didst make them draw back and fall headlong, and let it dwell in this oil, over which we name thy holy name." God's breath can be fiery, consuming all it touches: "I will blow upon you with the fire of my wrath" (Ezekiel 21:31, RSV). Some of the interpretations of exsufflation may reflect this. Cyril of Jerusalem, for example, when he discusses exsufflation in his catechetical sermons, interprets the liturgical practice in terms of fire:

"The breathing of the saints and the invocation of the name of God, like fiercest flame, scorch and drive out evil spirits." Fire remains a theme in later liturgical exorcisms, for devils, as Nicetas is reported to have said, "are purged by exorcisms as by fire": "we come against you, devil, with spiritual words and fiery speech; we ignite the hiding places in which you are concealed."

Литургиялық контекст

Ең бастысы, от физикалық және символикалық тұрғыдан суфляциямен байланысты, себебі дәстүрлі түрде крещение (шомылу) рәсімі Пасхалық сергекшілікте өткізіледі – жарық пен от символизміне толы орта: Пасхалық шамның баталануы, «жаңа оттың» жағылуы, Exultet және Lumen Christi әндерінің орындалуы. Құдайдың демі мен құдайдың оты арасындағы тығыз байланыс, көбінесе, фонтанды баталау кезінде ең айқын көрінеді. Көптеген тәртіптерге сәйкес, дін қызметкері Киелі Рухтың күші суға түскенін жариялағанда, шам фонтанға батырылады: көбінесе фонтанға батыру, шамды батыруға тікелей ілесіп келеді немесе онымен бірге жүзеге асырылады. Олардың тығыз байланысын Вульфстанның крещениелік уағыздарынан да көруге болады: «Дін қызметкері баталағанда фонтанға демі тигенде, шайтан бірден одан қуылады. Ал дін қызметкері қасиетті шамды суға батырса, сол су дереу Киелі Рухпен толады». Осыған ұқсас ойлар суфляцияны жарық пен қараңғылық бейнелерімен, атап айтқанда, шомылу рәсімінен өтетін адамның қараңғылық патшалығынан жарық патшалығына өтуімен (өте кең таралған тақырып) және крест белгісімен (өте кең таралған амал) тығыз байланыстырады. Иоанн Диакон экзорцизмдегі суды шығаруды өтпелі кезең ретінде түсіндіру үшін жарық-қараңғылық бейнелерін пайдаланады: «Суды шығарған адам қараңғылықтың күшінен босатылып, Құдайдың патшалығына көшірілуі мүмкін». Сондай-ақ, Августин («Шіркеу [балаларды] суфляциялайды және экзорцизм жасайды, осылайша олардан қараңғылықтың күші қуылады»), Исидор («Иблистің күші олардан шығарылады, осылайша олар қараңғылықтың күшінен босатылып, өздерінің Иесінің патшалығына көшіріледі») деп айтады. Ал крест белгісіне (сигнация) қатысты, Батыс мәтіндерінде, Геласианның сакраментариясында көрсетілгендей, бір әрекет көбінесе екіншісінен бұрын (немесе бұрын және кейін) жасалады, ал олардың мағынасы көбінесе толықтырады, тіпті бірдей болады. Рабан Маурдың крещениелік литургия туралы талқылауында, мысалы, суфляция шайтанды қуады, ал крест белгісі оның қайта оралуына жол бермейді. Екі белгі жиі біріктіріледі, мысалы, Сириялық тәртіпте, Едессалық Джеймс сипаттағандай, крест пішіндесуымен, қазіргі Копт тәртібінде, 9-ғасырдың соңындағы Ordo Romanus XXXI-де, Вульфстанның англосаксондық уағыздарында және олардың континенттік көздерінде, 10-ғасырдың Амброзиандық тәртіптерінде катехумендер мен фонтан үшін, 11-ғасырдың Солтүстік Италиялық катехумендік тәртіптерінде, 12-ден 15-ғасырларға дейінгі ағылшын понтификалдарында, Сарум миссалында және 13-ғасырдың Рим понтификалында қолданылады.

More importantly, perhaps, fire is physically and symbolically associated with sufflation because of the traditional placement of baptism within the Paschal vigil — a setting heavy with symbolism of light and fire: the blessing of the Paschal candle, the lighting of the "new fire," and the singing of the Exultet and the Lumen Christi. The intimate connection between divine breath and divine fire appears in its most visually arresting form during the benediction of the font, in which, according to most orders, the candle is dipped in the font while the priest declares the power of the Holy Spirit to have descended into the water: the sufflation of the font in most cases directly precedes or accompanies the immersion of the candle. Their close association can again be illustrated from Wulfstan's baptismal homilies:

"By the breath that the priest breathes into the font when he blesses it, the devil is straightway driven out from it. And when the priest dips the consecrated candle in the water, then that water forthwith becomes imbued with the Holy Ghost." Similar considerations bind sufflation closely to imagery of light and darkness, specifically of the movement of the baptizand from the kingdom of darkness into the kingdom of light (a very common theme), and to the sign of the cross (a very common action), among others that could be mentioned. John the Deacon uses light dark imagery to explain exsufflation in exorcism as a transition:

The exsufflated person is exorcised so that having been delivered from the power of darkness, he might be translated into the kingdom of God. So also Augustine ("The church exsufflates and exorcises [infants] that the power of darkness might be cast out from them"), and Isidore ("The power of the devil is exsufflated in them, so that being delivered from the power of darkness, [they] might be translated unto the kingdom of their Lord"). And as regards signation (the sign of the cross), in Western texts from as early as the Gelasian Sacramentary, the one gesture almost always precedes (or precedes and follows) the other, and their significance is often complementary if not identical. In Raban Maur's discussion of the baptismal liturgy, for example, the exsufflation is said to expel the devil, the signing to keep him from coming back. The two signs are frequently combined, the blowing done in the form of a cross, e. g. in the Syriac Rite described by James of Edessa, in the modern Coptic rite, in the late 9th century Ordo Romanus XXXI, in Wulfstan's Anglo Saxon homilies and their Continental sources, in the 10th century Ambrosian rites for catechumen and font, in the 11th century North Italian catechumenal rites, in the 12th through 15th century English pontificals, in the Sarum Missal, and in the 13th century Roman pontifical.

Патристік кезең

Кейбір шіркеу әулиелерінде христиандардың шіркеу рәсімдерінен тыс уақытта да жаман рухтарға дем алу (немесе ұрсып, ысқыру) әдеті болғандығы туралы қыналар бар. Тертуллиан бұл туралы ең жақсы куәлік береді. Ол христиандар тарапынан қабылданбаған құдайлар адам денесінен «біздің қолымыз бен демімізбен» қуылса, ал содан кейін «оттың [діннің] ойы мен көрінісімен» алысқа кетіп бара жатыр дегенді айтқанда, ол діни емес, қосымша жын-перілерді қуу туралы айтып отырған сияқты. Ол хош иіссу сатушыдан (көпқұдайлық құрбандық тақтарына хош иіссу сатқаны үшін екіжүзділікпен айыпталған) «Ол өзі дайындаған, түтін шығаратын құрбандық тақтарына қай ауызбен түкіріп, дем шығарады? Ол өзінің асыраған балаларына қандай тұрақтылықпен қарсы тұра алады?» деп сұрайды. Әйеліне аралас некелердің қаупі туралы айтқан сөздері, дем шығарудың христиандық ерекше амал екенін көрсетеді: «Егер сен христиан емес адамға қайтадан үйленсең, төсегіңе немесе денеңе белгі қойғаның байқалмай қала ма? Немесе бір жамандықты дем шығарып қуғанда? Тіпті түнде тұрып дұға оқығанда да?» Егер мұндай әдет болған болса, онда басқа әулиелердің кейбір сөздері, әйтпесе тек метафора ретінде түсіндірілетін сөздері түсінікті болар еді. Мысалы, Евсевий әулиелерді «тек дем алып, сөйлегенмен, жаман рухтардың кеңестерін таратуға қабілетті» адамдар деп сипаттайды. Ириней гностиктердің іліміне дұрыс жауап беруді «нашарлау» (καταφυσησαντας; сөзбе-сөз exsufflantes) деп сипаттайды. Кирилл Иерусалимдік тәуекелге қарсы тұру туралы, шомылу туралы емес, «экзорцисттің демі көзге көрінбейтін жау үшін оттай болады» дейді. Ал Августин императордың бейнесіне дем шығару туралы айтқандары, бұл әрекеттің маңыздылығын жеткілікті дәрежеде бекітіп, оны қылмыс ретінде қарастыруға болатынын көрсетеді: «Императордың бейнесіне дем шығарған адам осы дүниелік заңдар бойынша патшаға опасыздық жасаған қылмысы үшін кінәлі деп есептеледі». Тіпті Беда заманында да «нашарлау» немесе «қуу» мағынасындағы «дем шығару» сөзі тірі метафора болып қалуы мүмкін деп күдіктенуге болады.

There are hints in some of the Church Fathers that Christians had a habit of breathing (or hissing) at evil spirits as a recognized act of revulsion or repulsion, even apart from the ceremonies of the church. Tertullian is perhaps the best witness. He seems to be talking about an extra liturgical casting out of demons by means of exsufflation and signing when he declares that gods rejected by Christians are driven from the bodies of men "by our touch and by our breath," and are thus "carried away by the thought and vision of the fire [of judgment]." He is talking about an ordinary gesture of aversion when he asks a Christian incense dealer (regarded as hypocritical because he sells incense for polytheistic altars), "with what mouth, I ask, will he spit and blow before the fuming altars for which he himself provided? with what constancy will he [thus] exorcise his foster children?" And his remarks to his wife about the dangers of mixed marriage suggest that exsufflation was a distinctively Christian practice: "[If you marry again, to a non Christian,] shall you escape notice when you sign your bed or your body? when you blow away some impurity? When even by night you rise to pray?" If such a custom did exist, it would clarify certain remarks by other Fathers, which might otherwise seem merely metaphorical. Eusebius, for example, says of the saints that they were men "who though they only breathed and spoke, were able to scatter the counsels of evil demons." Irenaeus describes the right response to Gnostic doctrine as "reviling" (καταφυσησαντας; literally exsufflantes). Cyril of Jerusalem, speaking of resisting temptation, not of baptism, says that "the mere breathing of the exorcist becomes as a fire to that unseen foe." And Augustine's remarks about blowing on images of the emperor suggest that the significance of the gesture was well enough established to be actionable: "Of the great crime of lese majesty is he held guilty, according to the laws of this world, who blows upon an image of the emperor." Even as late as Bede, we may suspect that "exsufflate" in the sense of "revile" or "cast off" may be a living metaphor.

Гиографиялық

Сулпиций Северийдің «Әулие Мартиннің өмірі» атты өте ықпалды еңбегі, әулиелердің жын-шайтандарды қууы немесе азғырғыш әйгілдерді демімен ығыстырып жіберуі арқасында агиографиялық дәстүрді қалыптастырған секілді. Мысалы, Әулие Пахомий туралы айтылады: «Ол кескіш белгімен маңдайын қорғап, [шайтанға] үрді, ол дереу қашты; оған үрлеп, «Менен кет, шайтан!» деді». Әулие Госвин туралы былай делінеді: «Бір шайтан Әулие Госвиннің алдына келіп: «Расында, Мен Мәсіх екенімді көріп тұрсың!» деді, сондықтан Әулие Госвин күшпен дем алып, «Жау кет!» деді, және шайтан бірден жоғалып кетті». Әулие Юстина да осылайша күшті және жасырын жын-шайтандарды ашып, соңында жын-шайтандардың басшысын ерітіп жіберген: «Ол шайтанға үрді, ол бірден балауыз сияқты еріді және өзін барлық азғырудан босатылған сезінді». Әулие Феликс та осылайша бейнелерді жойып, қасиетті ағаштарды тамырымен жұлып тастаған. Әулиелердің демі ертеден-ақ емдік және жын-шайтандарды қуу қабілеттерімен байланысты болды. Ниссалық Григорий Григорий Тауматург («Грегорий сиқыршы») туралы «ешқандай әуесқойлық пен еңбекті қажет етпейтін» сиқырға жүгінудің қажеті болмағанын, бірақ «жын-шайтандарды қууға және дене ауруларын емдеуге оның аузынан шыққан демі жеткілікті болды» дейді. Ирландиялық әулиелерге де ұқсас қабілеттер тән: шамдарды жағу, мылқаулықты емдеу. Бұл тақырып кейінгі агиографиялық және квази-агиографиялық мәтіндерде де жалғасады, мысалы, «Estoire del saint graal» еңбегінде ақылдан безген адамның керемет түрде жазылуына себеп болатын күш ретінде кездеседі. Ағылшын мәтіндерінің бірі, Феликс жазған «Әулие Гутлактың өмірі» еңбегінде, ақылдан адасқан баланы емдеу үшін, ол оны «қасиетті сумен шайып, бетіне емдік демін [немесе «құтқару рухын»] үргені және одан зұлым рухтың барлық күшін қуғандығы» айтылады. Бұл, ақылсыздық шайтанның иелігіне байланысты саналған дәуірде емдеу мен жын-шайтандарды қуудың арасын ажыратудың қиындығын көрсетеді. Епископ Иоаннның Бедге айтуынша, Херебальд үшін жасаған кереметі де осыған ұқсас мысал, өйткені ол бір мезгілде жын-шайтандарды қууға, діни білім беруге және емдеуге қатысқан суфляцияны қамтыды.

The extremely influential Life of Saint Martin by Sulpicius Severus seems to have set in motion a hagiographic tradition in which saints cast out demons or repel tempting devils by blowing at them. Of Saint Pachomius, for example, it is said that "defending his brow with the sign of the cross, he blew upon [the demon] and immediately he fled ; blowing upon him, he said, 'depart from me, devil.'" And of Saint Goswin that "a demon stood before Saint Goswin saying 'surely you see that I am Christ ' and therefore Saint Goswin exsufflated vigorously, saying 'depart foe ,' and immediately the devil vanished." Saint Justina is reported to have similarly unmasked a series of increasingly subtle and powerful demons, finally melting the prince of demons himself: "blowing upon the devil, she immediately melted him like wax and felt herself freed from all temptation." And Saint Felix is said to have destroyed idols and uprooted sacred trees by like means. The breath of the saints was credited with healing, as well as exorcistic, powers from an early period. Gregory of Nyssa says of Gregory Thaumaturgus ('Gregory the magician') that he needed to resort to "no finicking and laborious" magic, but "there sufficed, for both the casting out of demons and the healing of bodily ailments, the breath of his mouth." Similar powers are attributed to the Irish saints: kindling lamps, curing dumbness. This theme, too, persists in later hagiographic and quasi hagiographic texts, appearing, for example in the Estoire del saint graal as the agency by which a madman is miraculously restored. Among English texts, Felix's Life of Saint Guthlac relates that in order to give relief to a boy afflicted by madness, he "washed him in the water of the sacred font and, breathing into his face the breath of healing [or 'spirit of salvation'], drove away from him all the power of the evil spirit," illustrating the difficulty of distinguishing healing from exorcism in an era in which madness was attributed to demonic possession. The miracle that Bishop John performed, according to Bede, on behalf of Herebald, is another example, since it involved a sufflation that was seemingly exorcistic, catechetical, and curative simultaneously.

Сиқыр және халықтық медицина

Тертуллиан әйеліне христиандық амалдар туралы: «Сендер сиқыр жасап жүргендей көрінесіңдер ме?» – деп ескерткен, сенбеген адамның көзінде. Цельс (Оригеннің айтуынша) египеттік сиқыршылардың дем шығаруды қолданғанын хабарлайды. Плотин римдіктердің оны қолдануына қарсылық білдіргендей көрінеді. Лукианның бір хикаятында халдейлік зиянкес жәндіктерді жою шеберінің бақалар мен жыландарға үрлеп, оларды жоқ еткені айтылады. Исаның өзі, Құдайдың ұлы, көптеген қасиетті кітаптардағы танымал оқиғаларда, мысалы, көптеген соқырларды, ақсақтарды, мүгедектерді, арашалаулыларды, майыптарды емдегенде, тіпті өзінің қайта тірілуіне себепкер болғанда, табиғаттан тыс күшпен емдеуші ретінде көрінеді. Бірде Иса тумысынан соқыр болған адамның көзін емдеу үшін түкірігін қолданды, бұл оның ата-анасының күнәсінен туындаған еді. Алайда, Сирияда сиқырға қатысты, салтанатты дем алу науқастарды бару рәсіміне айналды. Эфраим Сирус: «Егер ауырғанда дәрі-дәрмек көмектеспесе, "барушылар" көмектеседі, денсаулық үшін дұға етеді, біреуі аузыңа дем береді, екіншісі сені [салип белгісімен] белгілейді», – деп кеңес береді. Бұл христиандық, католиктік немесе пұтқа табынушылықтың әдістері болғанмен, осыған ұқсас емдеу әдістері қазіргі заманға дейін сақталған: Вестфалияда үш рет белгі қою және үш рет айқыш тәрізді дем шығару арқылы немесе ұйқасты жырмен бірге дем шығару арқылы жараны емдеу; Голландияда тіс ауруын осы тәсілмен басу. Дрекслердің айтуынша, «Аурулар деммен қуылды. Егер бала денесін соқса, үш рет үрлесе, ол «ұшып кетеді»». Күйгендер және күйгенге ұқсас жағдайлар, мысалы, қызба, қайнау, тамақ ауруы және бөртпелер, қазіргі халықтық емдеулерде ең көп кездесетін нысандар болып табылады, мысалы, Шетландтық емдеу үшін күйген жерге үш рет үрлеу және «Міне, мен күйген жараны емдеуге келдім. / Егер өлгендер тірілердің неге төзігісін білсе, / күйген жара енді күймейтін болар еді» деп жыр айту қажет. Бірақ сары аурудан бастап, құрылыстар мен іш ауруына дейін, жамандық пен сиқырды да деммен жеңілдетуге болады. Вултерс атап көрсетеді, экзорцистік дем шығару әлі де (1935 жылы) жеуге дайын нанға дем шығару дәстүрінде кездеседі. Сонымен қатар, сириялық баласын жаман көзден сақтау үшін оның үстіне дем шығарады. Кейбіреулер жаңа қасықпен үш рет дем шығарады, ал Аляскада емші науқастың мұрны мен аузына дем шығарып, аурудың жын-перісін қуады. Америкадағы ырым-жырымның бір мысалында, егер сәбиді шомылдыру кезінде есікті бұрып, үш рет дем шығарса, шайтанның сәби мен құрбандық алтарі арасында болуына тосқау қоюға болады.

Tertullian remarked to his wife about Christian practices: "will you not seem to be doing magic?" in the eyes of a non believer. Celsus (according to Origen) reports the use of exsufflation by Egyptian magicians. Plotinus seems to attack its use by Roman ones. One of Lucian's tall tales mentions a Chaldean pest control sorcerer who causes toads and snakes to vanish by blowing on them. It is possible to see Jesus himself as a supernatural healer (Christ Jesus the son of God), in many popular events of the holy Bible, in which he is constantly healing many blind, lame, crippled, lepers, maimed, and even causing his own resurrection, just to name a few. In one instance Jesus used his spit to heal the eyes of a blind man who was born blind, caused by his parents sins; However, regarding magic, in Syria, where ceremonial breathing became formalized as part of the rite of visitation of the sick. Ephraem Syrus advises that "if medicine fails you when you are sick, the 'visitors' will help, will pray for health, and one of them will breathe in your mouth, the other will sign you [with the sign of the cross]." If it was either originally Christian , Catholic or from the pagan practices, almost similar methods of healing have been reported, continuing until modern times: in Westphalia, the healing of a wound by triple signing and triple cruciform sufflation, or by exsufflation accompanied by a rhyming charm; and in Holland the alleviation of toothache by similar means. According to Drechsler, "Illnesses were blown away by the breath. If a child had bumped himself, one would blow three times on the place and it would 'fly away.'" Burns, and conditions that in some fashion resemble burns, such as fevers, boils, sore throats and rashes, are naturally the most common objects of blowing among modern folk remedies, for example the Shetland cure that requires blowing on a burn three times while reciting the charm "Here come I to cure a burnt sore. / If the dead knew what the living endure, / The burnt sore would burn no more." But everything from jaundice, convulsions, and colic to bad luck and evil spells can apparently be alleviated by a bit of blowing. Wolters points out that exorcistic blowing was still (in 1935) found in the custom of blowing over bread that is about to be eaten. Moreover,

A Syrian blows over his child to avert the evil eye. Some stillblow three times over a strange spoon before using it, and in Alaska the medicineman blows into the nose and mouth of a patient to drive out the daemon of disease. In one American example of superstition clearly derived from liturgical use, it is said that if at the baptism of a baby one turns at the door and blows three times, one can successfully prevent the devil from ever coming between the baby and the altar.