Кіріспе

Париж сириялық Киелі кітабы (Париж, Bibliothèque Nationale, MS syr. 341) – сирия тілінде жазылған, суреттелген Киелі кітап. Ол 6-шы немесе 7-ші ғасырға жатады. Оның Солтүстік Месопотамияда жасалғаны саналады. Қолжазбада 246 сақталған парақ бар. Мәтіннің үлкен бөліктері мен оған қоса берілген суреттер жоқ. Парақтардың өлшемі 312х230 мм. Үнемдеу үшін мәтін үш бағанға бөлінген. Суреттемелер Киелі кітаптың әрбір кітабына кіріспе ретінде берілген және мәтіннің бір не екі бағанына орналастырылған. Жаратылыс кітабының ең әсем миниатюрасы жоғалған. Көптеген миниатюралар автордың толық бейнесі болғанымен, кейбіреулері келесі кітаптан көріністерді бейнелейді. Мысалы, Әйүп кітабының алдындағы миниатюрада Әйүптің күйесінде отырғаны көрсетілген. Бұл миниатюра Әйүп кітабынан бірнеше оқиғаны біріктіреді. Әйүптің жалаңаш, денесі жаралы күйде жатқаны бейнеленген. Төменде оның әйелі онымен сөйлесіп тұр. Сол жақта оның үш досы тұр. Олардың біреуі киімдерін жыртып, екінші екеуі отырып, онымен әңгімелесіп жатыр. Шығу кітабының алдында да оқиғаны баяндайтын миниатюра бар. Онда Мұса мен Һаронның Перғауыннан кетуге рұқсат сұрауы көрсетілген. Осы көрініс неге танымал көріністердің бірі емес, Шығу кітабының жалғыз суреті ретінде таңдалғанын түсіну қиын. Басқа миниатюралар аллегориялық топтардан тұрады. Нақыл сөздер кітабының алдындағы миниатюрада Ежелгі Келісімнің даналығын бейнелейтін Сүлейменмен бірге Құдай ана мен бала, сондай-ақ Христиан шіркеуінің символы – Екклесия бейнеленген. Жаңа өсиеттен тек бір миниатюра сақталған, ол – апостол Яковтың суреті. Миниатюралар эллинистік мұра мен туған жергілікті сириялық дәстүрдің қосындысын көрсетеді. Кейбір миниатюралар, әсіресе Шығу кітабының алдындағы миниатюралар, Раббула Ізгі хабарларындағы миниатюралармен стильдік ұқсастықтарды көрсетеді. Осыған сүйенсек, бұл қолжазба 586 жылғы Раббула Евангелияларынан көп соңғы жасалған болуы екіталай. Қолжазбаның Ван көліне жақын Сирт қаласының епископтық кітапханасынан алынғаны және сол жерде жасалғаны болжанады. Ол 1909 жылдан бері Ұлттық кітапханада сақтаулы.