Адам Казановский: Польша ақсұлының өмірі мен саяси ықпалы
Adam Kazanowski
Адам Казановский – Польша-Литва аристократы, король Владислав IV Вазаның жақын досы. Маңызды лауазымдарда болды, соғыстарға қатысты, патшайыммен бірге өсті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адам Казановский (шамамен 1599 – 25 желтоқсан 1649) – 1633 жылдан Польша-Литва одағының ақсұлуы; 1634 жылдан бастап Ұлы Тақ Стольнигі; 1637 жылдан бастап Сандомир кастеляны және Корольдің жеке кеңесшісі (podkomorzy koronny); 1643 жылдан бастап Корольдің маршалы; 1642 жылдан бастап Величканың тұз кені басқарушысы (żupnik); Барчицки, Борисовски, Козиеницки, Румиенски, Солецки, Новотарски, Верацки және Биелски аймақтарының старостасы; және король Владислав IV Вазаның жақын және ықпалды досы.
Adam Kazanowski (c. 1599 – 25 December 1649) was a noble of the Polish–Lithuanian Commonwealth from 1633; Greater Crown Stolnik from 1634; Court Chamberlain (podkomorzy koronny) and castellan of Sandomierz from 1637; Court Marshall from 1643; żupnik of Wieliczka from 1642; starosta of Barcicki, Borysowski, Kozienicki, Rumieński, Solecki, Nowotarski, Warecki, and Bielski; and a close and influential friend of King Władysław IV Vasa.
Ерте өмір
Адам ағасы Станислав Казановскиймен (Кросно, Яворов және Предбор старостасы) бірге тәж мұрагері Владиславпен бірге өсті. Ол оны Ресей патшасы болуға тырысқан кезде, 1621 жылғы Хотин соғысында және 1620 жылдардағы Еуропа сапарында сүйемелдеді. 1631 жылы Барчко старостасы болды. 1634 жылы Владислав патша болғанда, оған көптеген сыйлықтар мен жаңа лауазымдар берілді. 1634 жылы Борисово старостасы болды, подстолий шеніне ие болды, одан кейін көп ұзамай стольник болды. Сол жылы Эльжбета Сюшчанкаға (кейін Иероним Радежиевскиге үйленген кезде Иеронима Радежиевска аталды) үйленді, бірақ олар баласыз қалды.
Together with his brother, Stanisław Kazanowski (starost of Krosno, Jaworów and Przedbor), Adam was raised with crown prince Władysław. He accompanied him during his attempt to become a Russian Tzar, in the Chocim war of 1621 and the 1620s European voyage. In 1631 he became the starost of Barcko. When Władysław became king in 1634, he was showered with gifts and new official titles. In 1634 he became the starost of Borysowo, and gained the rank of podstoli and soon after that, stolnik. Later that year he married Elżbieta Słuszczanka (later Hieronimowa Radziejowska, when she married Hieronim Radziejowski), but the couple stayed childless.
Патшалық атақтары мен байлығы
Достық нысаны ретінде Владислав Казановскиге көптеген игіліктер, лауазымдар мен сыйлықтар сыйлады, ол көп ұзамай Варшавада өз сарайына ие болды. Көп кешікпей ол Польшадағы ең бай магнаты атанды және елордадағы Прага ауданының жартысына жуығына иелік етті. Оның өлімінен кейін замандас жазушы: "Польша тарихында ешқашан бір адамның жеке қолында мұндай зор байлық болған емес" деп жазды. Осы көптеген игіліктер, әсіресе Казановски мен Владиславтың салтанатты шығындарымен байланысты, Одақтың сеймінен көптеген наразылықтар тудырды. Дегенмен, олардың Казановски мен Владиславқа тигізген әсері шамалы болды.
As a sign of friendship, Władysław bestowed many favours, positions and gifts to Kazanowski, who soon had his own palace in Warsaw. He soon became the richest magnate in Poland, and owned close to half of the Praga district in the capital. A contemporary writer, after his death, wrote: Never has Poland seen so much wealth in a private hand of a single man. Those many favours, especially coupled with both Kazanowski and Władysław lavish spending, raised many protests from the Commonwealth's parliament. They had, however, little effect on both Kazanowski and Władysław.
Пікірлер мен ықпал
Көптеген адамдар Казановскиді патшаға 'жаман әсер ететін' ашкөз, мақтаншыл магнат деп қарастырды, бірақ ол әрқашан Владиславқа жақын болды. Бірде Владиславтың патшалық қазынасы таусылғанда Адам Казановский оған ақшасын қарыз берді және көптеген мүлкін кепілге берді, былай деді: "Мырза, мен сіздің жаныңызда кедей бола алмаймын, бірақ сізсіз бай бола алмаймын." Осы достық оған мемлекеттің саясатында маңызды рөл атқаруға жеткілікті саяси күш берді. Патшаның ойлары мен құпияларына құлақтанған, көптеген сәнді кештер мен тойларды ұйымдастырушы, ол "ірі (шетелдік) саясатқа" көңілсіз болғанмен, сарайдағы ұсақ-түйек интригаларда ықпалды тұлға болды. Ол патша сарайының көптеген құпияларын білді және Владиславты түрлі жаңадан келгендерге, елшілерге және сарайға келген басқа да қонақтарға қатысты мейірімді немесе керісінше болуға ықпал ете алатын. 1637 жылдан кейін, Владислав Габсбургтер әулетінен шыққан Австрияның герцогинясы Сесилия Ренатаға үйленгеннен кейін, оның ықпалы азайды. Содан кейін Казановский патшайым мен басқа Габсбургтердің жақтастарының, мысалы, Ежи Осолиньскийдің жауына айналды және Петр Гембицкийпен (1642 жылға дейін канцлер) одақтасты.
Kazanowski was viewed by many as a greedy, arrogant magnate with a 'bad influence' on the king, but he always remained close to Władysław. When Władysław's royal treasury ran dry once, Adam Kazanowski loaned him his money and mortgaged many of his goods, saying My liege, I cannot become poor when I am near to you, but I will not be rich without you. This friendship gave him enough political leverage to remain an important player in the Commonwealth's politics. Privy to the king's thoughts and secrets, and organiser of many lavish parties and festivities, he was marginally interested in the 'great (foreign) politics', but he was a powerful player in the smaller court intrigues. He knew many secrets of the royal court, and could influence Władysław to be friendly or not towards various newcomers, envoys and other visitors to the court. His influence did diminish after 1637, when Władysław married Habsburg Archduchess Cecilia Renata of Austria. After that, Kazanowski became an enemy of the queen and other Habsburg supporters, like Jerzy Ossoliński, and allied himself with Piotr Gembicki (chancellor until 1642).
Өлім
Казановский 1649 жылы қайтыс болып, Варшавадағы Иоанн кафедралық соборында жерленді.
Kazanowski died in 1649 and was buried in St. John's Cathedral in Warsaw.