Кіріспе
Американдық сценарист, американдық автор Уильям Вистер Хейнс (17 қыркүйек 1908 – 18 қараша 1989) – американдық автор, сценарист және драматург. Оның ең белгілі туындысы – "Командование" романы, пьесасы және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жазылған сценарийі.
the American author
William Wister Haines (September 17, 1908 – November 18, 1989) was an American author, screenwriter, and playwright. His most notable work, Command Decision, was published as a novel, play, and screenplay following World War II.
Жеке өмірбаяны
Хейнс 1908 жылы Айова штатының Де-Мойн қаласында Дидрих Янсен Хейнс пен Элла Вистер Хейнстің үш ұлының бірі болып дүниеге келді. Оның әкесі, Рубен Хайнс III-тің немересі, кепілдік беру облигациялық компаниясының вице-президенті, «Айованың Оңтүстік кепілдік беру компаниясы» басшысы болды, ал анасы детективтер мен сериалдық әңгімелердің белгілі авторы болды, олардың көптеген туындылары «The Des Moines Register» газетінде жарияланды. Оның әйелінің інісі Оуэн Вистер 1902 жылы «Вирджиниялық» романын жазды, ол батыс әдебиеті жанрын танымал етті, кейіннен ол сәтті фильм мен телесериалға айналды. Хейнс «Шолта Ноллен» мектебінде, «Калвер» әскери академиясында және Де-Мойн қаласындағы Теодор Рузвельт орта мектебінде білім алды, оны 1926 жылы бітірді. Ол Пенсильвания университетінде оқып, 1931 жылы инженер мамандығы бойынша диплом алды. Ұлы экономикалық дағдарыс кезінде инженер ретінде жұмыс таба алмағандықтан, ол Чикаго мен Шығыс жағалауы арасындағы теміржолда түнде электр желішісі болып жұмыс істеді. Желіші ретіндегі тәжірибесі оның алғашқы екі кітабының – «Slim» және «High Tension» – негізі болды. 1942 жылдың басында Хейнс АҚШ Әскери-әуе күштеріне қосылды және АҚШ-тың Еуропадағы 8-ші әуе армиясының құрамындағы барлау офицері ретінде Ұлыбританияға барды. Хейнс Ұлыбританияда үш жылға жуық қызмет етіп, АҚШ Еуропадағы стратегиялық әуе күштері штабында подполковник шеніне дейін көтерілді, онда ол «Ultra» жобасы бойынша жұмыс істеді. 1934 жылы Хейнс Франсис Таккерманға үйленді және Уильям Младший мен Лора есімді екі балаға ие болды. Хейнс Оңтүстік Калифорниядағы Лагуна Нигель қаласында зейнеткерлікке шықты. 1989 жылдың 18 қарашасында Акапулько маңындағы круиздік кемеде жүрген кезде Хейнс инсульттан қайтыс болды. Ол Вашингтондағы Оук Хилл зиратында жерленген.
Шығармалары
1934 жылы жарық көрген «Слим» кітабы оған сыншылардың және оқырмандардың жоғары бағасын әкелді. Роман бір жағынан оқиғалық шығарма, бір жағынан әлеуметтік талдам, ал екінші жағынан Ұлы депрессия дәуірінің уақыт капсуласы болды. Ол реализмімен және сол кезеңдегі жұмысшы табының көзқарасын және тілін дәл бейнелеуімен ерекшеленді. «Слим» бүгінгі күнге дейін оқырмандарына ие және әсіресе электр желілерін күтіп ұстаушылар мен теміржолшылардың арасында іздестіріледі. 1937 жылы роман Генри Фонданың басты рөлде ойнаған «Слим» фильміне айналдырылды, ал сценарийін Хейнс жазды. «Слимнің» қатты мұқабасының иллюстрацияларын Роберт Лоусон салған, ол жұмсақ мұқабалы басылымдарда қолданылмады. Оның келесі романы «Жоғары кернеу» (1938) сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, бірақ коммерциялық тұрғыдан одан аз сәтті болды. Оның 1877 жылы Монтанадағы Сиу тайпасына қарсы АҚШ армиясының қысқы жорығы туралы «Қысқы соғыс» (1961) романы жарық көрген кезде танымал вестерн болды және Америка Батыс жазушыларының «Спур» сыйлығымен марапатталды. 1980 жылы ол өзінің екінші дүниежүзілік соғыстағы бар тәжірибесіне негізделген «Ультра» атты ғылыми-танымдық кітабын жариялады. Оның басқа кітаптары: «Құрметті Рокки Слэйд» (1955), «Мақсат» (1964) және «Бейне» (1968). Оның түсірген фильмдері: «Алиби Айк» (1935), «Темір адам» (1935), «Қара легион» (1937), «Слим» (1937), «Додд мырза эфирге шығады» (1937), «Суасты кемесі D 1» (1937), «Тексастар» (1938), «Даңқтан тыс» (1948), «Командалық шешім» (1948), «Ракета» (1951), «Нөлге бір минут» (1952), «Мәңгілік теңіз» (1955), «Бүркіттің қанаттары» (1957) және «Торпедалық шабуыл» (1958). Хейнс Авторлар гильдиясының және Драматургтер гильдиясының мүшесі болды. Ол сонымен қатар журналдарға түрлі мақалалар мен әңгімелер жазды. Оның «Ешқандай ескерту жоқ» атты әңгімесі 1968 жылы «Headlights and Markers» теміржол әңгімелер жинағында жарияланды.
Командалық шешім
Еуропада жүргенде, Хейнс 8-ші Әуе күштеріндегі тәжірибесіне негіделген «Command Decision» атты сахналық пьеса жазуды бастады, бірақ оны сата алмады. Көптеген продюсерлер оны қабылдамады, себебі пьеса соғыс аяқталғаннан кейін жарық көргендіктен, көпшілікке қызығушылық тудырмайды деп ойлады. Бір баспагер оған оны роман түрінде жазуды ұсынды, ол алғаш рет 1946 жылдың қазан айынан 1947 жылға дейін «The Atlantic Monthly» журналында төрт бөлімнен тұратын серия ретінде жарияланды. 1947 жылдың қаңтар айында «Command Decision» романының бірінші басылымы Хейнске сыншылардың және оқырмандардың жоғары бағасын әкелді. Романның сәттілігі пьесаны қайта жандандырды, ол 1947 жылдың қазанынан 1948 жылдың қыркүйегіне дейін Бродвейде 409 рет қойылды. 1947 жылдың мамыр айында Хейнс MGM студиясымен келісімге келіп, фильм құқықтарын 100 000 долларға сатты, сонымен қатар, егер пьеса 1947 жылдың қазанына дейін қойылса, пьесаның апталық табысының 15% (шамамен 300 000 доллар) қосымша төленеді деп уәде алды. Кларк Гейбл бас рөлде ойнаған «Command Decision» көркем фильмі 1948 жылдың желтоқсанында көрсетілді. Фильм мен кітап Екінші дүниежүзілік соғыс туралы алғашқы маңызды көркем туындылар деп есептеледі. Олар сол кезеңдегі соғысқа қатысуға мәжбүр болған қарапайым азаматтардың басынан өткендерін баяндаған бұрынғы соғыс тақырыбындағы туындылардан ерекшеленеді, себебі «Command Decision» жауынгерлік қимылды әдемілеудің орнына, басшылықтың қысымын, саяси тартыстарды, моральдық қайшылықтарды және психологиялық әсерлерді зерттейді. Сонымен қатар, ол әуе шайқасына тән адам және техниканың жоғары шығындарын ашық мойындайды. Бұл туынды АҚШ әскери басшыларының кейбір кемшіліктерін де жасырмайды, кейде үгіт-насихаттың дұрыс еместіктерін, жеке амбицияларды, пайдакүнемдікті және қауіпсіздік атынан берілген ақпаратты шектеуді көрсетеді. Оқиғаның басты кейіпкері – Германияны жеңу үшін қоғамдық қатынастар талаптары мен өзінің міндеттерін орындау арасында таңдау жасауы тиіс генерал. Ол соңғысын таңдайды және осы себепті лауазымынан алынады, нәтижесінде оның ең жақын досы қаза табады.