Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық ғылыми-фантастика авторы (1920–1986)
саясаткер
American science fiction author (1920–1986)
the politician
Сериал көп рет бейімделді, оның ішінде "Дюна" (1984) көркем фильмі, "Франк Герберттің Дюнасы" және "Дюна балалары" мини-сериалдары, сондай-ақ қазіргі уақытта түсіріліп жатқан кино трилогиясы. "Дюна" (2021) және "Дюна: Екінші бөлім" (2024) фильмдері жарық көрді.
The series has been adapted numerous times, including the feature film Dune (1984), the miniseries Frank Herbert's Dune and Children of Dune, and a motion picture trilogy currently in production, with Dune (2021) and Dune: Part Two (2024) having been released.
Ерте өмір
Фрэнк Патрик Герберт кіші 1920 жылдың 8 қазанында Вашингтон штатының Такома қаласында Фрэнк Патрик Герберт аға мен Айлин (қызметтік аты Маккарти) Герберттің отбасында дүниеге келді. Оның балалық шағы Олимпиада және Китсап түбектерінде көп уақыт өткізумен байланысты болды. Ол кітаптарға құмар болды, бес жасқа дейін газеттің көп бөлігін оқи алатын, керемет жады мен жылдам үйрену қабілетіне ие болды. Ол фотосуретке ерте бойын берді, он жасында Kodak қорап камерасын, жасөспірім кезінде жаңа бүгілетін камераны, ал 1930 жылдардың ортасында түсті пленкалық камераны сатып алды.
Frank Patrick Herbert Jr. was born on October 8, 1920, in Tacoma, Washington, to Frank Patrick Herbert Sr. and Eileen (née McCarthy) Herbert. His upbringing included spending a lot of time on the rural Olympic and Kitsap Peninsulas. He was fascinated by books, could read much of the newspaper before the age of five, had an excellent memory, and learned quickly. He had an early interest in photography, buying a Kodak box camera at age ten, a new folding camera in his early teens, and a color film camera in the mid 1930s.
Білім
Ол Салем орта мектебінде (қазіргі Солтүстік Салем орта мектебі) оқуға түсті, келесі жылы мектепті бітірді. Герберт 1940 жылы Салемге қайтып келді, онда Орегон штаты газетінде (қазіргі Statesman Journal) түрлі лауазымдарда, соның ішінде фотограф болып жұмыс істеді. 1942 жылы АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін ол алты ай бойы АҚШ Теңіз күштерінің "Seabees" бөлімшесінде фотограф ретінде қызмет етті, бірақ бас жарақаты алды және медициналық себептермен запасқа жіберілді. Кейін Герберт Портлендке (Орегон штаты) көшіп, The Oregon Journal газетінде тілші болды. Соғыстан кейін Герберт Вашингтон университетіне түсті, онда 1946 жылы шығармашылық жазу сабағында Беверли Энн Стюартпен танысты. Олар екеуі ғана жариялану үшін жұмысын сатқан студенттер еді; Герберт 1945 жылы "Esquire" журналына "Ақылдының аман қалуы" деген атпен, ал Стюарт Modern Romance журналына әңгіме сатқан. Олар 1946 жылы Сиэтлде үйленді және екі ұлдары болды: Брайан (1947 ж.т.) және Брюс (1951–1993). 1949 жылы Герберт әйелімен Калифорнияға көшіп, Santa Rosa Press Democrat газетінде жұмыс істеді. Олар психологтар Ральф және Айрин Слэттеримен дос болып, олар Гербертті Фрейд, Юнг, Ясперс және Хайдеггер сияқты оның жазуына әсер еткен ойшылдардың еңбектерімен таныстырды, сондай-ақ оны Дзен буддизмімен таныстырды. Герберт жоғары білімді аяқтаған жоқ. Ұлы Брайанның айтуынша, ол тек өзіне қызықты пәндерді оқығысы келгендіктен, қажетті оқу жоспарын толықтырмады. Ол журналистикаға оралып, Seattle Star және Oregon Statesman газеттерінде жұмыс істеді. Ол он жыл бойы San Francisco Examiner California Living журналының жазушысы және редакторы болды.
He enrolled in high school at Salem High School (now North Salem High School), where he graduated the next year. Herbert then returned to Salem in 1940 where he worked for the Oregon Statesman newspaper (now Statesman Journal) in a variety of positions, including photographer. During 1942, after the U. S. entry into World War II, he served in the U. S. Navy's Seabees for six months as a photographer, but suffered a head injury and was given a medical discharge. Herbert subsequently moved to Portland, Oregon where he reported for The Oregon Journal. After the war, Herbert attended the University of Washington, where he met Beverly Ann Stuart at a creative writing class in 1946. They were the only students who had sold any work for publication; Herbert had sold two pulp adventure stories to magazines, the first to Esquire in 1945 titled "Survival of the Cunning", and Stuart had sold a story to Modern Romance magazine. They married in Seattle in 1946, and had two sons, Brian (b. 1947) and Bruce (1951–1993). In 1949 Herbert and his wife moved to California to work on the Santa Rosa Press Democrat. Here they befriended the psychologists Ralph and Irene Slattery. The Slatterys introduced Herbert to the work of several thinkers who would influence his writing, including Freud, Jung, Jaspers and Heidegger; they also familiarized Herbert with Zen Buddhism. Herbert never graduated from college. According to his son Brian, he wanted to study only what interested him and so did not complete the required curriculum. He returned to journalism and worked at the Seattle Star and the Oregon Statesman. He was a writer and editor for the San Francisco Examiner California Living magazine for a decade.
Ерте мансап
1973 жылғы сұхбатында Герберт ғылыми фантастиканы "шамамен он жыл" оқығанын, жанрда жазуды бастамас бұрын, өзінің сүйікті авторларын Х.Г. Уэллс, Роберт А. Хайнлайн, Пол Андерсон және Джек Вэнс деп атады. Герберттің алғашқы ғылыми-фантастикалық әңгімесі "Бір нәрсені іздеу" 1952 жылғы сәуір айындағы "Startling Stories" журналында жарияланды, оны Сэмюэл Майнз ай сайын редакциялап отырды. Оның тағы үш әңгімесі 1954 жылы "Astounding Science Fiction" және "Amazing Stories" журналдарында жарық көрді. Бұл шығарма сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, бірақ коммерциялық сәттілікке жете алмады. Осы кезеңде Герберт республикалық сенатор Гай Кордонның сөздерін дайындаушысы болып жұмыс істеді.
In a 1973 interview, Herbert stated that he had been reading science fiction "about ten years" before he began writing in the genre, and he listed his favorite authors as H. G. Wells, Robert A. Heinlein, Poul Anderson and Jack Vance. Herbert's first science fiction story, "Looking for Something", was published in the April 1952 issue of Startling Stories, then a monthly edited by Samuel Mines. Three more of his stories appeared in 1954 issues of Astounding Science Fiction and Amazing Stories. It was a critical success but not a major commercial one. During this time Herbert also worked as a speechwriter for Republican senator Guy Cordon.
Дюна
Герберт 1959 жылы «Дюнаны» зерттеуді бастады. Ол өзін жазушылық мансабына толыққанды берілді, себебі оның әйелі 1960 жылдары дүкендер үшін жарнама мәтіндерін жазумен толық уақыт айналысып, отбасының күнкөрісін қамтамасыз етті. 1965 жылы жарық көрген «Дюна» романы «Дюна» франшизасын бастады. Кейін ол Уиллис Макнеллиге, романның Орегон штатындағы Флоренс қаласының жанындағы Орегон құмдарындағы құм төбелері туралы журналдық мақала тапсырмасынан туындағанын айтты. Ол тым терең бойлап, мақала үшін қажеттіден әлдеқайда көп материал жинады. Мақала жазылмады, бірақ ол «Дюнаға» бастау болған тұқымды екті. Миколог Пол Стаметстің айтуынша, Герберттің псилоцибинмен тәжірибелері «Дюнаға» шабыттандырған маңызды факторлардың бірі болды, сонымен қатар ол шантерэль саңырауқұлағын өсірумен айналысқанын да айтты. Франк Герберттің ұлы Брайан жазған «Дюна арманшысы» атты биографиясында автордың тағамдық саңырауқұлақтарға құштар болғаны расталады, бірақ Франк псилоцибин саңырауқұлағын қолданғаны туралы мәлімет жоқ. Чилтон кітап компаниясының редакторы (көбінесе автокөлік жөндеу нұсқаулықтарымен танымал) Стерлинг Э. Ланьер «Дюна» сериясын оқып, оны қатты мұқабамен шығару құқығы үшін 7500 доллар көлемінде аванс және болашақ авторлық гонорар ұсынды. Герберт мәтінінің көп бөлігін қайта жазды. «Дюна» тез арада сыншылардың жоғары бағасын алды. Кейіннен мен шабыттандыру туралы уайымдамаймын, жазғандарымды оқығанда, не оңай келді, ал не үшін отырып, «Жазу уақыты келді, енді жазамын» деуге тура келді, арасындағы айырмашылықты анықтай алмаймын. – Фрэнк Герберт.
Herbert began researching Dune in 1959. He was able to devote himself wholeheartedly to his writing career because his wife returned to work full time as an advertising writer for department stores, becoming their breadwinner during the 1960s. The novel Dune was published in 1965, which spearheaded the Dune franchise. He later told Willis E. McNelly that the novel originated when he was assigned to write a magazine article about sand dunes in the Oregon Dunes near Florence, Oregon. He got overinvolved and ended up with far more raw material than needed for an article. The article was never written, but it planted the seed that led to Dune. Another significant source of inspiration for Dune was Herbert's experiences with psilocybin, according to mycologist Paul Stamets's account, which also describes his hobby of cultivating chanterelles. The biography of Frank Herbert, Dreamer of Dune, written by his son Brian, confirms that the author was passionate about culinary mushrooms, but doesn't confirm Frank's use of psilocybin mushrooms. Sterling E. Lanier, an editor of Chilton Book Company (known mainly for its auto repair manuals), had read the Dune serials and offered a $7,500 advance plus future royalties for the rights to publish them as a hardcover book. Herbert rewrote much of his text. Dune was soon a critical success. I don't worry about inspiration or anything like that later, coming back and reading what I have produced, I am unable to detect the difference between what came easily and when I had to sit down and say, "Well, now it's writing time and now I'll write. "|Frank Herbert
1972 жылдың соңына қарай Герберт газеттен жазудан бас тартып, толық уақытты көркем әдебиет жазушысы болды. 1970-1980 жылдары ол автор ретінде үлкен коммерциялық табысқа қол жеткізді. Ол уақытын Гавайидегі және Вашингтон штатының Олимпиада түбегіндегі үйлері арасында бөліп отырды; түбектегі Порт Таунсендтегі үйі «экологиялық демонстрациялық жоба» болуы тиіс еді. Осы кезеңде ол көптеген кітаптар жазып, экологиялық және философиялық идеяларды дамытты. Ол «Дюна» сагасын «Дюна Мессиясы» (1969), «Дюна балалары» (1976), «Дюнаның Құдай императоры» (1981), «Дюнаның еретиктері» (1984) және «Chapterhouse: Dune» (1985) романдарымен жалғастырды. Герберт серияны аяқтау үшін жетінші роман жазуды жоспарлаған, бірақ 1986 жылы қайтыс болғаннан кейін сюжеттік желілер аяқталмады. Герберттің басқа да еңбектері: «The Godmakers» (1972), «The Dosadi Experiment» (1977), «The White Plague» (1982) және Билл Рэнсомпен бірлесіп жазған кітаптар: «The Jesus Incident» (1979), «The Lazarus Effect» (1983) және «The Ascension Factor» (1988), олар Герберттің 1966 жылғы «Destination: Void» романының жалғасы болды. Ол сондай-ақ Терри Брукстің мансабын 1977 жылы Брукстің алғашқы романы «Шаннараның қылышы» туралы жағымды пікір жазып, игілік тіледі.
By the end of 1972, Herbert had retired from newspaper writing and became a full time fiction writer. During the 1970s and 1980s, he enjoyed considerable commercial success as an author. He divided his time between homes in Hawaii and Washington's Olympic Peninsula; his home in Port Townsend on the peninsula was intended to be an "ecological demonstration project". During this time he wrote numerous books and pushed ecological and philosophical ideas. He continued his Dune saga with Dune Messiah (1969), Children of Dune (1976), God Emperor of Dune (1981), Heretics of Dune (1984) and Chapterhouse: Dune (1985). Herbert planned to write a seventh novel to conclude the series, but his death in 1986 left storylines unresolved. Other works by Herbert include The Godmakers (1972), The Dosadi Experiment (1977), The White Plague (1982) and the books he wrote in partnership with Bill Ransom: The Jesus Incident (1979), The Lazarus Effect (1983) and The Ascension Factor (1988), which were sequels to Herbert's 1966 novel Destination: Void. He also helped launch the career of Terry Brooks with a very positive review of Brooks' first novel, The Sword of Shannara, in 1977.
Сәттілік, отбасылық өзгерістер және өлім
Герберттің өмірі қайғылы оқиғалармен көмкерілді. 1974 жылы оның әйелі Беверли өкпе қатерлі ісігінен емделді. Ол тағы он жыл өмір сүрді, бірақ емнің салдарынан денсаулығы нашарлап кетті. 1978 жылдың қазан айында Герберт Санта-Розадағы (Калифорния штаты) Эль-Ранчо Тропиканада өткен Octocon II ғылыми-фантастикалық конвенциясында баяндама жасады. 1979 жылы ол антрополог Джим Фунаромен танысып, олар бірлесіп «Байланыс конференциясын» ұйымдастырды. Беверли Герберт 1984 жылдың 7 ақпанында дүние салды. Герберт сол жылы «Дюнаның еретиктері» романын аяқтап, жариялады. 1985 жылы жарық көрген «Chapterhouse: Dune» кітабының соңында Герберт Беверлиге арнау сөздерін жазды. 1984 жыл Герберт үшін ауыр жыл болды. Әйелінің қазасымен бірге, оның мансабы Дэвид Линчтің «Дюна» фильмінің шығуымен жаңа серпіліс алды. Жоғары үміттерге, жоғары бюджетке және танымал актерлерге қарамастан, фильм АҚШ-та көбінесе жағымсыз пікірлерге ие болды. Дегенмен, АҚШ-тағы көңілсіз қабылдауға қарамастан, фильм Еуропа мен Жапонияда сыншылардың жоғары бағасын алып, коммерциялық сәттілікке жетті. Осы жылы ол «Chapterhouse: Dune» романын жариялады, ол саганың көптеген сюжеттік желілерін аяқтады. Бұл Герберттің жеке туындысының соңғысы болды (осы жылы «Көз» жинағы, ал «Екі әлемнің адамы» 1986 жылы жарық көрді). 1986 жылдың 11 ақпанында Висконсин штатының Мэдисон қаласында 65 жасында асқазан безінің қатерлі ісігінен операциядан кейін қалпына келгенде өкпе тамырларының бітелуінен қайтыс болды.
Herbert's change in fortune was shadowed by tragedy. In 1974, his wife Beverly underwent treatment for lung cancer. She lived ten more years, but her health was adversely affected by the treatment. In October 1978, Herbert was the featured speaker at the Octocon II science fiction convention held at the El Rancho Tropicana in Santa Rosa, California. In 1979, he met anthropologist Jim Funaro with whom he conceived the Contact Conference. Beverly Herbert died on February 7, 1984. Herbert completed and published Heretics of Dune that year. In his afterword to 1985's Chapterhouse: Dune, Herbert included a dedication to Beverly. The year 1984 was a tumultuous year in Herbert's life. During this same year of his wife's death, his career took off with the release of David Lynch's film version of Dune. Despite high expectations, a big budget production design and an A list cast, the movie drew mostly poor reviews in the United States. However, despite a disappointing response in the US, the film was a critical and commercial success in Europe and Japan. The same year he published Chapterhouse: Dune, which tied up many of the saga's story threads. This would be Herbert's final single work (the collection Eye was published that year, and Man of Two Worlds was published in 1986). He died of a massive pulmonary embolism while recovering from surgery for pancreatic cancer on February 11, 1986, in Madison, Wisconsin, aged 65.
Өлгеннен кейін жарық көрген шығармалары
2012 жылдан бастап Герберттің мұрагерлері мен WordFire Press төрт бұрын жарияланбаған романды электрондық кітап және жұмсақ мұқаба форматтарында жарыққа шығарды: High Opp (2012), Angels' Fall (2013), A Game of Authors (2013) және A Thorn in the Bush (2014). Соңғы жылдары Франк Герберттің ұлы Брайан Герберт және жазушы Кевин Дж. Андерсон Франк Герберттің өлімінен кейін он жылдан астам уақыттан соң табылған жазбалары мен қалдырған нотаттарын пайдаланып, «Дюна» франшизасын дамытты. Брайан Герберт пен Андерсон «Дюна» әлемінің тарихын түсіндіретін үш преквел трилогиясын («Дюнаға кіріспе», «Дюна аңыздары» және «Дюнаның ірі мектептері») жазды, ал түпнұсқа «Дюна» тізбегінің романдары арасында оқиғасы өтетін екі романды (жаңаларын жоспарлап отыр) және Франк Герберттің «Дюна 7» жоспары негізінде түпнұсқа серияны аяқтау үшін екі «Chapterhouse Dune» кейінгі романын («Дюнаны аулаушылары» және «Дюна құм құрттары») жазды.
Beginning in 2012, Herbert's estate and WordFire Press have released four previously unpublished novels in e book and paperback formats: High Opp (2012), Angels' Fall (2013), A Game of Authors (2013), and A Thorn in the Bush (2014). In recent years, Frank Herbert's son Brian Herbert and author Kevin J. Anderson have added to the Dune franchise, using notes left behind by Frank Herbert and discovered over a decade after his death. Brian Herbert and Anderson have written three prequel trilogies (Prelude to Dune, Legends of Dune and Great Schools of Dune) exploring the history of the Dune universe before the events of the original novel, two novels that take place between novels of the original Dune sequels (with plans for more), as well as two post Chapterhouse Dune novels that complete the original series (Hunters of Dune and Sandworms of Dune) based on Frank Herbert's own Dune 7 outline.