Кіріспе

Даниялық-американдық заңгер, жазушы, лекторы және саяси белсенді Лоренс Гронлунд (Lauritz Andreas Grønlund, 1844–1899) – Данияда туған американдық заңгер, жазушы, лекторы және саяси белсенді. Гронлунд ең әйгілісі 1884 жылғы танымал кітабы "Кооперативтік қоғамдастық" арқылы Карл Маркс пен Фердинанд Лассальдің халықаралық социализмін американдық тілге бейімдеудегі алғашқы жұмысы және утопиялық романист Эдвард Беллами, газет баспагері Джулиус Уэйландтың ой-өрісіне тигізген әсері, сондай-ақ 1880 және 1890 жылдардағы американдық социалистік қозғалысына салған үлесі үшін сақталды.

Алғашқы жылдар

Лоренс Гронлунд 1844 жылғы 13 шілдеде Данияның Тистед қаласында Ане Люси Гронлунд пен шегірші Л. Кристенсеннің ұлы болып дүниеге келді. Ол 1864 жылғы Дания-Германия соғысына қатысты. Гронлунд 1865 жылы Копенгаген университетінің құқық факультетін бітіріп, екі жылдан кейін АҚШ-қа эмиграциялады. Біраз уақыт бойы ол 1869 жылы адвокаттыққа қабылданудан және Чикагода заң практикасын ашудан бұрын Милуокидегі мемлекеттік мектепте неміс тілін оқытты. Алма денсаулығы нашарлап 1888 жылы қайтыс болды.

Соңғы жылдар

Гронлунд Вашингтондағы Еңбек бюросы кеңсесінде жалақысы аз қызметке тағайындалғанға дейін, негізгі еңбегін дәріс оқуға арнады, онда ол Еңбек комиссары Кэрролл Д. Райтқа қызмет етті. 1890 жылдардың басында Гронлунд Бостон қаласындағы христиан-социалистік пастор В.Д.П. Блисс құрған «Жасыл шеберхана шіркеуіне» барып, сөз сөйледі. Гронлунд сондай-ақ Христиан Социалистері қоғамының «Таң» журналына материалдар жазды. Ол Беула Бойнтонмен үйленді, ол талантты суретші және сурет салудан сабақ беретін мұғалім ретінде танымал болды, сонымен қатар жануарларға қатыгездіктің алдын алу мақсатында құрылған Сиэтлдің Адамгершілік қоғамын ұйымдастыруға белсенді қатысты. Гронлундтің төртінші және соңғы кітабы – «Жаңа экономика: Әлеуметтік мәселені бейбіт шешу» 1898 жылы жарық көрді, онда оның кейінгі жылдары қалыптасқан эволюциялық және кластық соғысқа қарсы көзқарасы баса назарда болды.

Өлім және мұра

Лоренс Гронлунд 1899 жылғы 15 қазанда Нью-Йорк қаласында қайтыс болды. Ол қайтыс болған кезде 53 жаста болды. Өмірінің соңында Гронлунд американдық социалистік баспасөзде сынмен қатар, жылы естелікпен еске алынды. Америка Социал-демократиялық партиясының хатшысы Сеймур Стетман «Social Democratic Herald» газетінде жариялаған мақаласында оны әдеттегідей ойшыл профессор ретінде сипаттады:

Ол ерекше мінезді және бейсауат болған. Ол құрық пен қағазбен гүлденген көшелерде, ештеңеге мән бермей жүретін, француз генералының бас киімінен еске түсетін шапаны алды мен арт жағынан тік, аяқ киімдері тозығы жеткен, киімдері шала-шарпы болған. Отyрыстарда тың және тіпті ұялды болды. Ол социализм тақырыбын ашық түрде қарастырып, оны утопиялық емес, нақты идеялармен түсіндірді. Болашақ ұрпақтар осы батыл пионердің ғасырлар бойы жинақталған әділетсіздік, құмарлық пен білімсіздікке қарсы күрескен жерінде бейбітшілікте өмір сүреді. Леонард Д. Эбботт Гронлундты социалистік идеяға берілгендіктен өмірі бойы кедейлікте өмір сүрген, кітаптарынан мардымсыз қаржылық сыйақы алған «ұлы жан» деп еске алды. Уэйленд 1893 жылы өзінің алғашқы социалистік газеті «The Coming Nation»-ды шығарып, одан кейін оны 20 ғасырдың басында социализмді кең саяси қозғалысқа айналдырған, көптеп таралған апталық басылымға айналдырды. Гронлундтың кооперативтік экономика және қоғам туралы ұсыныстары 20 ғасырдың басында АҚШ және Канаданың солшыл айналымдарында кеңінен таралды. Бұл 1932 жылы құрылған Канаданың ең ірі солшыл саяси партиясы – Кооперативтік Комонвелл Федерациясы партиясының құрылуына және АҚШ Фермерлік Еңбек партиясының экономикалық принциптеріне, әсіресе ФЛП-ның Миннесотадағы филиалына ықпал етті. 1934 жылдан бастап партияның бағдарламасының негізгі тақырыбы Кооперативтік Комонвеллді қолдау болды, 1944 жылы Миннесота ФЛП штаттық Демократиялық партиямен бірігіп, Демократиялық-Фермерлік Еңбек партиясын құрғанға дейін.

Шығармалары

Келе жатқан революция: Оның қағидалары. Сент-Луис, МО: Слаусон және Пьеро, 1878 ж. Кооперативтік одақтастық: Оның негіздері – заманауи социализмнің түсіндірмесі. Бостон: Ли және Шепард, 1884 ж. Генри Джордж теориясының кемшілігі. Нью-Йорк: Нью-Йорк Еңбек жаңалықтары компаниясы, 1887 ж. Социализм және салық реформасы: Генри Джорджқа жауап. Нью-Йорк: Нью-Йорк Еңбек жаңалықтары компаниясы, 1887 ж. «Айра!» немесе Француз революциясында Дантон. Бостон: Ли және Шепард, 1887 ж. «Индустрияны мемлекеттік меншікке беру», «Ұлтшыл» [Бостон], 1-том, 2-сан (1889 жылғы маусым), 33–36-беттер. «Доктор Хебер Ньютонға жауап», «Ұлтшыл» [Бостон], 1-том, 5-сан (1889 жылғы қыркүйек), 158–161-беттер. «Национализм», «Арена», 1-том, толық 2-сан (1890 жылғы қаңтар), 153–165-беттер. Біздің тағдырымыз: Социализмнің мораль мен дінге әсері: этика бойынша эссе. Лондон: Swan Sonnenschein & Co., 1890 ж. «Лоуренс Гронлундтың Вашингтондағы Бенойт Малонға жолданған хаты, 20 маусым 1892 ж.», Le Revue Socialiste, 16-том (1892), 244–248-беттер. «Соңғы қоғамды зерттеулер: өмірдің жаңа түсіндірмесі», «Арена», 18-том (1897), 351–361-беттер. Жаңа экономика: әлеуметтік мәселені бейбіт жолмен шешу. Чикаго, Иллинойс: Герберт С. Стоун және компаниясы, 1898 ж. «Әлсіз аргумент: Бергердің платформасы талданды және оның кемшіліктері көрсетілді», The Social Democrat [Чикаго], 5-том, 24-сан (1898 жылғы 23 маусым), 1-бет. Үш біріктірілген: Социал-демократияны қолдау үшін үш аргумент. Г. Клеменс және Г. А. Хоэнмен бірге. Чикаго: Американың әлеуметтік демократиясы, 1898 жыл. «Ұлттық экономика тұрғысынан қант қызылшасы», Ranch and Range [Сиэтл], 15-том, 35-сан (1899 жылғы 15 тамыз), 1-бет. «Мемлекетті әлеуметтендіру», Г. Клеменстің «Социализм негіздері» кітабында. Прогрессивті ой, толық 13-сан (1900 жылғы қазан), 16–22-беттер.