1973 жылғы Австралия Конституциясына бағалар туралы өзгерістер ұсынысы және дауыс беру нәтижелері
1973 Australian price control referendum
Австралия Конституциясының 1973 ж. өзгертуі (Бағалар) инфляцияны бақылау мақсатымен бағаларға федералдық үкіметтің билігін арттыруды көздеген. Халық қолдау көрсетпеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Конституцияны өзгерту (бағалар) 1973 жылғы – Австралия Конституциясының 51-бабына түзетулер енгізуді ұсынған заң жобасы, ол Одаққа бағалар бойынша заң шығару билігін беруге бағытталған. Конституцияға ұсынылған өзгерістер қабылданбады, австралиялықтар конституциялық өзгертуге қарсы дауыс берді. Уитлэм үкіметі конституцияға түзетулер енгізуді ұсынды, себебі бағаларға қатысты федералдық үкіметтің өкілеттігін арттыру арқылы, сол кезде күрт өсіп келе жатқан инфляцияны бақылауға мүмкіндік туады. Бұл факторлар 1971 жылғы экономикалық ортаның жалпы алғанда жақсы болуына әсер етті, AUD 1,40 долларға дейін өсті, жұмыссыздық 2%-ға төмендеді және экономикалық өсім жылына 5% құрады. Алайда, осы кезеңде инфляция 7,3%-ға дейін тұрақты түрде өсті, ал орташа апталық табыс жылына 10%-дан асып түсті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Австралиядағы инфляцияның орташа көрсеткіші шамамен 2% болды. Сондықтан, инфляцияның осы деңгейде өсуі сол кезде өте маңызды жағдайды білдірді. 1973 жылдың қазан айында Араб-Израиль қақтығысы әлемдік мұнай бағасын төрт есеге арттырып, әлемдік жұмыссыздық пен жоғары инфляцияны, яғни «стагфляцияны» тудырды. Сондай-ақ, олар Лейбористер партиясын екі жүзділікке айыптады, өйткені оппозициялық Лейбористер партиясы либералдық үкіметті инфляцияға қарсы шаралар қабылдамағаны үшін сынады, ал сол кезде инфляция салыстырмалы түрде тұрақталған еді. Уитлэм Лейбористер партиясы бұрынғы үкіметтен «стагфляцияны» мұра еткенін, олардың жалақыны көтеру саясаты және доллардың құнын жоғары бағалауы осы жағдайға себеп болғанын мәлімдеді. Уитлэм мәселені шешу үшін бірнеше саясаттар ұсынды, соның ішінде тарификацияны барлық тауарлар бойынша 25%-ға төмендетуді ұсынды. Трибуналға қарсылар оның тиімсіздігін сынап, трибуналдың нарықтық бағаларға және инфляцияны тежеуге нақты ықпалы жоқ екенін айтты. Трибуналдың тиімсіздігіне байланысты сын-ескертпелер айтылып, Снедден оны ирониялық түрде «Бағалардан босату» трибуналы деп атады. Алайда, трибуналды қолдаушылар оның бағаның өсуін тежеуге тиімді болғанын мәлімдеді. Бағаларды негіздеу жөніндегі бірінші жылдық есепте трибуналға бастапқыда ұсынылған бағалар мен трибунал ақтаған бағалар арасындағы айырмашылық 253 миллион долларға жететіні анықталды. Бұған қоса, трибуналдың болуы компанияларды бағаны көтеруде сақтық танытуға мәжбүрледі, бірақ оның нақты әсерін анықтау мүмкін емес.
The Constitution Alteration (Prices) 1973 was a bill proposing amendments to section 51 of the Australian Constitution which would give the Commonwealth legislative power over prices. The proposed changes to the constitution were not upheld, with Australians voting against the constitutional alteration. The Whitlam government proposed the amendments to the constitution reasoning that by granting increased power to federal government over prices they would be able to control inflation, which at the time was increasing significantly. These factors contributed to an economic environment in 1971 that was generally considered strong, with the AUD rising to $1.40, unemployment at 2% and economic growth rising 5% per year. However, in the same period, inflation rose steadily to 7.3% as average weekly earnings rose to over 10% per annum. Australia's inflation post World War II averaged around 2%. Therefore, this increase in inflation was very significant at the time. In October 1973, the Arab Israel conflict quadrupled world oil prices, triggering global high unemployment and high inflation or "stagflation". They also criticised Labor as hypocritical, because as the opposition Labor scrutinised the Liberal government for not acting on inflation which at the time was in a more stable state. Whitlam argued the Labor Party had inherited 'stagflation' from the previous government who had instigated wage rises and created circumstances for an overvalued dollar. Whitlam offered several policies to address the issue, such as famously cutting tariffs by 25% across the board. Opponents of the tribunal criticised its ineffectiveness, arguing that the tribunal had no real power in effecting market prices and thus curbing inflation. The ineffective nature of the tribunal was under fire with Snedden ironically calling it the Prices "Exemption" Tribunal. However, supporters of the tribunal argued that it was effective in holding back price rises. The first Prices Justification Tribunal Annual Report identified the difference between prices originally proposed to the tribunal and the prices found to be justified by the tribunal was $253 million. Additionally, the existence of the tribunal made companies more cautious about price rises, although the effect of this is unquantifiable.
Кішігірім тараптар
Басқа ұсақ партиялардың ұстанымдарына Австралия партиясы мен Ааронс коммунистік партиясының ұсынысын қолдау кірді. Ұсынылған өзгерістерге қарсылықты Демократиялық еңбек партиясы мен маоистер қолдады. Сонымен қатар, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Оңтүстік Австралия, Австралия астаналық аумағы және Солтүстік территория сияқты штаттардың үкіметтеріне баға белгілеу құқығын берген жеке заңнама, трибуналға бағаларға қосымша билік берудің бұл қолданыстағы заңнамамен қайшы келетінін көрсетті. Алайда, осы кезең көрсеткендей, бұл тұрақты қатынас болған жоқ, бұл отандық бағалардың төмендеуі мен ақша-кредиттік саясат арасындағы себеп-салдарлық байланыстың бар екенін ұғындырды. Индексация енгізілгеннен кейін инфляция төмендеді, 1975 жылы шамамен 20% болған ең жоғары көрсеткіштен 1977 жылы 10% дейін түсті. Бұл жалақыны индексациялаудың жалақы өсімін тежеудегі тиімділігін көрсетті. Дегенмен, 1977 жылдан кейін жалақылар кәсіподақтардың өмір сүру құнының өсуінен қалып қойғандықтары туралы талаптарына байланысты жылдам өсті. Арбитраждық комиссия тиісті тараптарды өз индекстеу тәсілімен келісуге жеткізе алмады. Осылайша, 1981 жылы индексация жойылды. Бұл саясат инфляция деңгейін 1977 жылы 10% дейін төмендетуге көмектессе де, одан әрі жетістікке қол жеткізу қиын болды. 1977 жылы Австралияда жоғары экономикалық өсім мен мұнай бағасының өсуі болды, бұл инфляцияны қайта бақылауға алудан бұрын оны арттырды.
Other minor party stances included support for the proposal by the Australia Party and Aarons Communist Party. Opposition to the proposed changes were supported by the Democratic Labour Party and Maoists. Additionally, separate legislation that gave pricing power to state governments such as New South Wales, South Australia, Australian Capital Territory and Northern Territory meant that giving the tribunal further power over prices would contradict this existing legislation. However, this period proved this consistent relationship was not the case suggesting a causal link between the decrease in domestic prices and monetary targeting. Inflation began to decrease with the establishment of indexation, decreasing from a peak of nearly 20% in 1975 to 10% by 1977. This showed the effectiveness of wage indexation in constraining wage increases. However, after 1977 wages rapidly increased due to pressure from unions who argued that wage increases were falling behind cost of living increases. The Arbitration Commission was unable to keep relevant parties in agreement with its indexation approach. As such indexation was abolished in 1981. Although these policies had contributed to decreasing the inflation rate to 10% in 1977, further success proved difficult. In 1977 Australia experienced high economic growth and rising oil prices which forced an increase in inflation before it was back under control.