Кіріспе

1994 жылы Чжан Имоу түсірген фильм. "Тірі қалу", кейбір ағылшын нұсқаларында "Өмір бойы" деп аталады, 1994 жылы Чжан Имоу режиссерлік еткен және Лу Вэйдің сценарий жазған, Ю Хуаның осы аттас романы негізінде түсірілген қытай драмалық фильмі. Бұл фильмді Шанхай киностудиясы және ERA International шығарды, басты рөлдерді Ге Ю және Гонг Ли ойнады, бұл режиссер Чжан Имоупен жасаған жетінші ынтымақтастығы. Фильм Сюй әулетінің төрт буынына шолу жасайды: Ге Ю ойнаған Сюй Фуги; оның бай жер иесі әкесі; Гонг Ли ойнаған оның әйелі Цзячжэнь; олардың қызы Фэнксия және ұлы Юцин; сондай-ақ, олардың немересі Кішкентай Бун. Оқиға 1940 жылдардың соңындағы Қытай азамат соғысынан басталып, 1960-1970 жылдардағы Мәдени революцияға дейін жалғасады. 1970 және 1980 жылдардағы көркем әдебиет пен кинодағы көптеген мысалдар сияқты, бұл фильм де қарапайым қытай халқының қиындықтарын көрсетеді, бірақ 1980 жылдары жағдай жақсарып келе жатқандай аяқталады. "Тірі қалу" 1994 жылы Нью-Йорк кинофестивалінде көрсетілді, ал 1994 жылдың 18 қарашасында АҚШ-та шектеулі прокатқа шықты. Бұл фильм АҚШ-тағы жоғары мектептер мен колледждерде қытай тарихын оқытуға қолдау көрсету үшін пайдаланылды. Бұрынғы фильмдерімен ("Жу Ду" және "Қызыл фонарьды көтеру") халықаралық деңгейде сәттілікке жеткен режиссер Чжан Имоудың "Тірі қалу" фильмі үлкен үміттермен күтілді және оған сай келді, сыншылардың жоғары бағасын алды. Бұл шетелдік тарату құқықтары алдын ала сатылған алғашқы қытай фильмі. Сонымен қатар, "Тірі қалу" Гран-при, Экуменикалық қазылар алқасының сыйлығы және ең үздік актер сыйлығын (Ге Ю) жеңіп алды. Қытайдың Мемлекеттік радио, кино және теледидар басқармасы фильмдегі саясат пен науқандарға сынды сынға алғандықтан, Қытайдың құрлықтағы кинотеатрларда көрсетуге тыйым салды.

Сюжет

1940 жылдары, бай адамның ұлы және құмар ойыншы Сюй Фуги, отбасылық меншігін Лонгер есімді кісіден жоғалтады. Оның әкесі отбасылық үйді Лонгерге тапсырғаннан кейін қайтыс болады, ал әйелі Цзячжэн оны қызы Фэнксиямен және туа алмайтын ұлы Юцинмен қалдырады. Алайда, Лонг'ер Фугиге көлеңкелік қуыршақтарды береді. Ол Chunsheng деген серіктесімен көлеңкелік қуыршақ труппасын құрады. Сол кезде Қытай Азамат соғысы болып жатыр, Фуги мен Чуншенг өнер көрсету кезінде Қытай Республикасының қарулы күштеріне шақырылады. Соғыстың ортасында екеуін коммунистік Халықтық азаттық армия тұтқындап, коммунистік революционерлер үшін көлеңкелі қуыршақ операларын орындағаны үшін мақтау грамотасын алады. Коммунистер жеңіске жеткеннен кейін Фуги үйге оралады, бірақ бір апта бойы қызуының әсерінен Фэнксияның мылқау және жартылай саңырау болғанын біледі. Қайтып келгеннен кейін көп ұзамай Фуги Лонгердің жаңа режимге иелік етуіне жол бермеу үшін барлық мүлкін өртеп жібергенін біледі. Өрт сөндіруге ешкім көмектеспеді, себебі Лонгер - ақсүйек. Ақырында оған сот қаралып, өлім жазасына кесіледі. Ол Фугиді жұрт арасынан таниды және оны жазалау алаңына қарай сүйретіп бара жатқанда, онымен сөйлесуге тырысады. Егер бірнеше жыл бұрын "бұрыс" болмағанда, Лонгердің тағдыры солай болатынын түсінген Фуги қорқып, бес рет атылғаннан кейін аллеяға жүгіреді. Ол үйге жүгіріп барып, Жяженге болған оқиғаны айтып береді. Олар дереу Фугидің коммунистік Халықтық азаттық армиясында қызмет еткенін растайтын куәлікті шығарады. Жяцзэн оларды енді ақсүйек емес және өлтірілмейтінін айтады. Бұл оқиға он жыл бұрын, Ұлы серпіліс кезінде орын алады. Жергілікті қала басшысы барлық адамдарды барлық металл сынықтарын ұлттық болат өндіруге және Тайваньға шабуыл жасау үшін қару-жарақ жасауға тартуға шақырады. Фуги әр түн сайын бүкіл қала үшін өнер көрсетеді және әншілік қабілетімен мақтанады. Көп ұзамай кейбір жігіттер Фэнксияны мазалай бастайды. Юцинг түскі асқа қатысқанда, жігіттердің бірінің басына дәмді тағам құйып, кек алуды шешеді. Фуги ашуланады, бірақ Цзячжэн оны тоқтатып, Юцзиннің неліктен осылай әрекет еткенін айтады. Фуги балаларының бір-біріне деген сүйіспеншілігін түсінеді. Балалар қалада ауыр жұмыс істеп шаршап, мүмкіндігінше ұйықтауға тырысады. Олар ақырында металл қорабының квотасын толтыру үшін мереке кезінде демалады. Бүкіл ауыл тойлап, кнедлинг жеп отыр. Отбасылық ас ішу кезінде Юциннің мектептегі достары оны аудан басшысына дайындалуға шақырады. Жяжен Фугиге ұйықтауға рұқсат беруге тырысады, бірақ ақырында ұлына түскі асқа жиырма құмшекерді таңдайды. Фуги ұлын мектепке алып барады және оны жеуден бұрын кнедлингтерді қыздыруға шақырады, өйткені ол суық кнедлинг жесе, ауырады. Ол жақсы өмір сүру үшін әкесінің айтқанын тыңдауы керек. Сол күні үлкендер мен оқушылар Фугиге оның ұлын аудан басшысы өлтіргенін айту үшін асығады. Ол бастықтың Джипі тұрған қабырғаның арғы жағында ұйықтап жатты, ал машина қабырғаға соқтығысып, бастықты жарақаттап, Юцинді қырып тастады. Хистерияға ұшыраған Цзяженге ұлының өлі денесін көруге тыйым салынады, ал Фуги ұлын ояту үшін айқайлайды. Фэнксия фондында үнсіз. Аудан басшысы отбасының қабірінде болып, оның Чуншенг екені анықталады. Оның кешірім сұрауға және отбасына өтемақы төлеуге тырысуы қабылданбайды, әсіресе Цзячжэн, ол оған отбасына өмір сүруге борышты екенін айтады. Ол өзінің Джипіне тұманнан қайтып келеді, тек қамалды Фенксияның терезелерін сындырмауын бақылайды. Ол күзетшіге тоқтап, үйіне қарай жүріп кетеді. Тарих тағы да алға жылжып, тағы бір онжылдыққа, Мәдени революцияға дейін өтеді. Ауыл басшысы Фугидің отбасына қарсы революциялық деп саналатын қуыршақ драмалық реквизиттерін өртеп жіберуге кеңес береді. Фэнксия актіні орындайды, бірақ оның келгенінің басты себебі - оған еркек іздеу. Фэнксия қазір өсіп-жетіліп, отбасымен Қызыл гвардияның жергілікті басшысы Ван Эрксимен танысады. Жұмыс орнында болған оқиғадан кейін мүгедек болған Эрси ата-анасының шатырын жөндеп, әріптестерімен бірге қабырғаларына Мао Цзедунның суреттерін түсіреді. Ол мейірімді, жұмсақ адам болып табылады; ол мен Фэнксия ғашық болып, үйленеді, және ол көп ұзамай жүкті болады. Чоншен, әлі де үкіметте, үйлену тойынан кейін дереу барып, Цзячжэннің кешірім сұрайды, бірақ ол оны танудан бас тартады. Кейіннен ол реакционер және капиталист деп аталады. Ол оларға әйелі өзін-өзі өлтіргенін және өзін де өлтіруге ниетті екені...

Актерлік құрам

Ге Юй – Сю Фуги (t徐福貴, s徐福贵, Xú Fúguì, әліпби. "Бақытты және бай"):
Фуги бай отбасынан шыққан, бірақ ол құмар ойындарға тәуелді болғандықтан, жүкті әйелі қызымен бірге оны тастап кетеді. Ол барлық мүлкін құмар ойындарда жоғалтқаннан кейін, әкесі ашудан қайтыс болады. Бір жыл өткен соң, әйелі қайтып оралады және олар өмірін жаңадан бастайды. Фуги мен Чуншен бірге көлеңкелі қуыршақтар ойын бизнесін жүргізіп, күнкөріс қамдасады, бірақ Гоминьдан әскері, содан кейін Коммунистік партия оларды күштеп әскерге шақырады. Соғыстан кейін Фуги үйіне келгенде, бәрі өзгеріп кеткен. Гонг Ли – Цзячжэн (家珍, Jiāzhēn, әдеби. "Қымбат отбасы"), Фугидің әйелі:
Цзячжэн – еңбекқор, мейірімді және адал әйел. Ол Фуги үшін берік рухани тірек. Күйеуі құмар ойындарда барлық мүлкін жоғалтқанда, Цзячжэн ашуланып, оны тастап кетеді және қызын алып кетеді. Бірақ Фуги барлығын жоғалтқаннан кейін, ол Фугидің құмар ойындардан толығымен бас тартқанын білгенде, қайтадан оның қасына оралып, жақсы-жаман күндерін бөліседі. Оған зор байлық қажет емес, тек отбасымен тыныш өмір сүргісі келді. Ол бір туындыны оқып, тоқтата алмайды. Чжан Юмен "Өзен жағасындағы қателік" сценарийін талқылау үшін кездеседі, бірақ олар "Тұрақта" туралы әңгімелеп қояды. Осылайша, екеуі "Тұрақта" фильмін бейімдеуге келіседі.

Директор

Жас шағында Чжан Мәдениет төңкерісіне ұшырады. Осындай уақыт пен ортада қандай болғанын өз басынан өткізген ол қытай мәдениеті мен қоғамымен өте тығыз қарым-қатынаста болды. Өмірінің екі аса маңызды кезеңінің бірігуі оған фильмдер үшін өте мықты көзқарас берді. Ол Қытайдың ұлттық көзқарасын да, халықаралық кино көзқарасын да жақсы түсінетін және оларды бүкіл мансабында кеңінен қолдана алатын болды. Екінші баяндаушы мен өгіз фильмде жоқ. Романның өте адал бейімделуі көрермендер үшін тым қараңғы және күйзеліске ұшырайтын еді. Сондықтан, Жан оқиғаның кейбір аспектілерін өзгертуді шешті, кейбір қайғылы элементтерді алып тастап, оны қолжетімді ету үшін. Дегенмен, "Тұрақта" әлі де көптеген адамдар кітаптың жақсы бейімделуі ретінде қарастырады, өйткені ол осы өзгерістерге қарамастан әңгіменің мәнін сақтап қалды.

Солтүстік Америкада шектеулі шығарылым

Фильм 1994 жылдың 16 қыркүйегінде Канадада көрсетілді. АҚШ-та 18 қарашада көрсетілген кезде фильм 67 408 долларлық табыс тапқан болатын. 18 қарашада көрсетім 4 кинотеатрға дейін кеңейтілді, оның ішінде Нью-Йорктегі Angelika Film Center және Lincoln Plaza кинотеатрлары да бар, онда ол 32 902 доллар жинады, демалыс күндерінің жалпы табысы 34 647 долларға жетті. АҚШ мен Канадада фильм 2,3 миллион доллар жинады.

Тағам

Кекпек: Юциннің ішіне кекпек салынған тамақ қорабы ешқашан ашылмаған. Бұл кекпек Юциннің қабірінде қайта-қайта құрбандық ретінде табылды. Желіп, сіңірілудің орнына, енді ол қамыр мен еттен тұратын, қайта құлпыта алмайтын ысырап болған өмірдің еске салғышына айналды.

Қайталанатын жолдар

Фильмнің екі жерінде ұқсас сызық бар. Фильмнің алғашқы нұсқасы: "Бала тауықтар қаз болып өседі, қаздар қаз болады, қаздар қой болады, қойлар өгіз болады, ал ертең коммунизмнің арқасында жақсы болады". Фильмнің кейінгі нұсқасы: "Бала тауықтар қаз болып өседі, қаздар қаз болады, қаздар қой болады, қойлар өгіз болады, ал ертең жақсы болады". Бұл жол тарихи қиындықтарға қарамастан қытай халқының табандылығының суреті ретінде қызмет етеді, көрермендерге үміт сезімін береді.

Басқа фактілер

Фильмнің анықтамалық мәні: "Түсінікпен өмір сүру" фильміндегі әкесі ұлын жазалаған көріністі 1989 жылғы маусымда әлем жұрты тамашалаған Тяньаньмэнь алаңындағы трагедияның кішірейтілген қайта жаңғыртуы ретінде қарастыруға болады. Бір көріністе жергілікті басшы барлық адамды отбасының темір бұйымдарын болат жасауға беруге шақырады. Бұл тарихи тұрғыдан Ұлы серпіліс кезеңіне саяхатты білдіреді. Сол кезде Коммунистік партия Ұлыбританиядағы өнеркәсіптік революцияның үлкен жетістіктерін қайталауға тырысты. Бірақ, әдіс дұрыс болмағандықтан, нәтиже бермеді. Бұл, уақыттың күші бір отбасыға келгенде, олардың алға жылжудан басқа амалы қалмайтынын көрсетеді. "Түсінікпен өмір сүру" фильмінің екінші жартысында Фуги отбасына тағы бір қайғы орын алады – Фенгсия босанғанда қайтыс болады. Ешбір медбике босанғаннан кейінгі қан кетуді қалай тоқтатуды білмеді. Қызығы, медбикелер: "Біз мұнымен қалай күресуді білмейміз! Біз студенттер ғанамыз!" дейді, ал ең білікті дәрігерге шабуыл жасалып, жарақаттандырылған. Фильмнің бұл бөлімі Мәдени революцияның адамдарға келтірген азабын көрсетеді. Көптеген дәрігерлер Қызыл гвардияшылармен ауыстырылып, реакционер деп айыпталды. Дәрігердің денесіндегі жазулардан көрініп тұрғанындай, ол Қызыл гвардиямен көптеген қақтығыстарға қатысқан.