Кіріспе

Азғырушы Ай — 1996 жылы түсірілген қытай фильмі, режиссері — Чэнь Кайге. Оны Шанхай киностудиясы мен Тайбэйдегі Томсон фильмдері бірлесіп жасады. Бұл фильмде Чэнь бұрын оның халықаралық сәтті болған "Farewell My Concubine" фильмінде бірге жұмыс істеген Лесли Чен және Гонг Лимен қайта қауышты. Фильмнің негізінде Е Жаоянның "Гүлдің көлеңкесі" романы жатыр деген болжам бар, алайда фильмде оның авторлығы көрсетілмеген. "Азғырушы Ай" 1996 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетілді, онда ол "Алтын пальма" сыйлығы үшін күресті, бірақ бұл сыйлық ақырында Майк Лидің "Секреттер мен өтірік" фильміне берілді. Халықаралық деңгейде танымал болғанына қарамастан, фильм Қытайдың материктік бөлігінде мемлекеттік органдар тарапынан тыйым салынды.

Панг үйіндегі балалық шағы

Фильм 1912 жылдың 12 ақпанында (қытай күнтізбесі бойынша 1911 жыл) ашылады, бұл күн император Пуйидің отставкаға кету күні, Цинь әулетінің соңы. Шанхай маңындағы шағын қаладағы бай Pang кланы да осындай ұзақ уақыттан бері құлдырап келеді. Ю Чжунляң (Лесли Чен), ол кезде 13 жасар бала, Панг қожалығына апасы Ю Сюй (Хе Сайфэй) және оның күйеуі Панг Чжэнда (Чжоу Еман) - екеуі де опиумның ауыр тұтынушыларымен бірге тұруға келеді. Чжэнда Чжунлианды жыныстық қатынаста қорлайды, оны өз қарындасымен инцест жасауға мәжбүрлейді және оған қызметші ретінде қарайды. Отбасы басшысының қызы Панг Руй (Гонг Ли) туғаннан-ақ опиумға тәуелді болып өседі, сондықтан оны үйлендіре алмайды. Дуанву (Кевин Лин) - болашағы жоқ қарындасы, Руимен ойнауға құштар. Үшеуі де бір уақытта бір есікті пайдаланады. Бірнеше ай бойы асыра жәбірленгеннен кейін Чжунляң иесінен қашып кетеді. Алайда, Чжунляң Пекинге жол іздеп бара жатқанда, оны балалар тобына ұрлап, бірнеше адам Шанхайға алып кетеді, онда ол үштіктердің қолына түседі.

Чжунляңның оралуы

Он жылдан кейін Чжун Лян өзінің үштіктің басшысы үшін бай, үйленген әйелдерді алдап, шантаж жасау үшін тартымды жиголоға айналды. Үшбұрыштың жұмыс істеу әдісі, әдетте, Чжунлянның әйелге бөлмесіне баруын (құпия кездесу) қамтиды, содан кейін ол бөлменің терезелерінің перделерін ашып, өз серіктеріне нақты белгі жібереді. Содан кейін оның қылмыстағы серіктестері бөлмеге шабуыл жасап, жартылай қалжыңдап тонауды ұйымдастырады, заңсыз жұпты олардың бастарына қара қап тартып, байқамай ұстайды. Жәбірленушіге бұзылған істі ашып, оны жасыру үшін үлкен сома төлейтінін немесе Жонлианның тез арада "қаза тапқанына" сендіретінін айтады. Бұл жағынан, Чжунляң үштігінің ең ақылға қонымсыз арманыннан асып түседі, ал оның бастығы Бигги (Сзи Тянь) оны өз ұлындай жақсы көреді. Дегенмен Бигги Чжунлянгты өзінің еркіне қарсы Панг иелігіне оралуға мәжбүр етеді. Осы арада Руйдің Панг отбасындағы билікке көтерілуі да дау-дамай тудырды. Ағасы Жон Лянның уынан қозғала алмай, сөйлей алмай қалғандықтан, ол әкесінің жалғыз қабілетті баласы. Нәтижесінде, ол отбасының табиғи мұрагері болып табылады. Отбасы ақсақалдары әлі де дәстүрлі көзқараспен әйелге отбасының тағдырын басқаруға рұқсат беруден бас тартады. Нәтижесінде олар Дуанвуды алып келеді, ол Руйді басқару үшін "құрал" болады деп үміттенеді. Алайда Дуанву бала кезінен Руиге қызығады және оған еркіндік береді. Руи өзінің күшін әкесінің кәнизактарын қуып шығаруға қолданады, бұл ақсақалдарды ашуландырады, олар Дуанвуды оның импотенттігі үшін ұрды. Көптеген әйелдер күйзеліске ұшырап (кейбіреулері өз-өзіне қол жұмсауға тырысады), бірақ ақырында барлығы жалақыларын алып кетеді. Руи өзінің әрекеттеріне күмән келтіреді, бірақ нағашыларға өзі аңсаған және ешқашан ие бола алмайтын еркіндік берілген деп түсіндіреді. Осы отбасылық драмаға Чжунляң да араласып, Руйдың тұтқындалуына жанашырлық танытады. Жетекшісінің бұйрығы бойынша Чжунляң үйдің жаңа басшысы Руйиді азғырып, кейін оны шантаждайды. Руи Чжунлианға ғашық болып, Дзюанвуды Чжунлианға "жаттығу" үшін азғырады. Өткенінің азабынан қиналған Жонглианг Руй мен Дуанвуды да құрта алмай, соңғы сәтте жоспардан бас тартып, жалғыз Шанхайға оралады. Руидің жүрегі жараланып, басқа ештеңе айта алмай, Дуанвуды ақсақалдар тағы да ұрып-соғады.

Шанхай

Өзінің сәтсіздігін өтеу үшін Чжунляң Панг үйіне оралғанға дейін сезімталдық танытқан Зефир көшесінің әйелін (Чжоу Цзе) алдауға келіседі. Бигги, осы адалдық көрсетіліміне қарамастан, Чжунляңның міндеттерінен тайып жатқанын сезіп, Руйді Шанхайға әкелу үшін алдайды. Руимен бірге Дуанву да келеді, ол дәстүрлі киімдерімен, шашымен, мінез-құлқымен және қорғалған өмірімен қазіргі қалада өз орнын таба алмайды. Үштік Чжунляңның Зефир көшесінің әйеліне қарсы жасаған қылмысына қатысқанын Зефир көшесінің әйеліне көрсетеді, ал Руи мұны бақылап тұрады. Зефир көшесінің әйелі Чжунляң оны жақсы көрді ме екенін білгісі келеді, бұл Чжунляңның бала кезіндегі зорлық-зомбылықтан көріп өткеніне байланысты жауап бере алмайтын сұрақ. Зефир көшесінің әйелі балкондан секіріп өледі, ал қалғандары қашқанда Руи оның денесіне қарайды. Бигги Чжунляңды бір құрал ретінде жоғалтқанына өкінеді. Қазіргі Шанхай стиліндегі киіммен киінген Руи Чжунляңға қарсы тұрып, Чжунляң өзін немесе Зефир көшесінің әйелін жақсы көрді ме деп қайта-қайта сұрайды. Чжунляң әлі де жауап бере алмайды. Дуанвуға сіңірілген еркектік рөлдің қысымы көтере алмай, Руиді зорлайды.

Орындардың ауысуы

Руй Панг үйіне қайта оралады, бірақ жағдай өзгерген. Біріншіден, Руй өзінің балалық шағындағы келісімі бойынша Жиньюнның (Дэвид Ву) оралғанын біледі. Жиньюн Руйге олардың бастапқы келісімін оның отбасы Руйдің опиумға тәуелділігіне байланысты бұзғанын, бірақ ол өз еркімен келгенін айтады. Жонлиан да Жиньюнның оралғанын естіп, Руйді қайтаруға тырысады. Қызғаныш пен ашуға берілген Чжунляң Руйді улайды (бұл оның қатыгез қайнағасын улағандай, осы факт расталды). Біраз уақыттан кейін ол триада мүшелерімен теңіз жағасында атып өлтіріледі. Алғашқыда пассивті туыс болған Дуанву енді Панг тайпасының жаңа басшысы болып, әскери салтанатпен тағайындалады. Темірқазыққа байланған Руй, арсен қосылған опиумды шегудің салдарынан мүңкіп отыр. Соңғы сахнада Чжунляң, Дуанву және Руйдің бала кезіндегі суреті көрсетіледі – император тақтан басқан түні есікте тұрған күйлерінде.

Өндіріс

Кішігірім оқиғаға қарамастан, "Тездетуші Ай" фильмінің түсірілімі алдыңғы туындысы, Ченнің "Қоштасу, менің сүйіктіім" фильмінен гөрі әлдеқайда қиын болды. Түсірілім 1994 жылы басталса да, "Тездетуші Ай" бір жылдан астам соң, 1995 жылы ғана аяқталды; осы аралықта фильмнің бюджеті 7 миллион АҚШ долларынан асып, "Қоштасу, менің сүйіктіім" фильмінен екі есеге жуық артты.