Кіріспе

Ағылшын дәрігері, физиолог және патолог Джон Хьюз Беннетт PRCPE FRSE (31 тамыз 1812 – 25 қыркүйек 1875) – ағылшын дәрігері, физиолог және патолог. Медицинаға қосқан ең маңызды үлесі – лейкемияны қан ауруы ретінде алғаш рет сипаттауы (1845). Лейкемияны белгісіз ауру деп алғаш сипаттаған Альфред Франсуа Донне болды. Беннет аспергиллезді алғаш сипаттаған дәрігер. 1842 жылы жарық көрген «Тірі жануарларда кездесетін паразиттік өсімдік құрылымдары туралы» атты мақаласында ол адам өкпесінің тінінде өсетін Аспергиллдің (патогенді саңырауқұлақ) алғашқы сипаттамасын береді.

Өмірбаян

Лондонда туған ол Эксетердегі Маунт-Радфорд мектебінде білім алды, ал медицина саласындағы мансабына дайындалғандықтан, Мейдстондағы хирург Седжвик мырзаның шәкірті болды. 1833 жылы ол Эдинбургте оқуға түсті, ал 1837 жылы ең жоғары награда алып, алтын медальмен және «Мидың физиологиясы мен патологиясы» атты диссертациясымен бітірді. Эдинбургтегі соңғы курсында ол Корольдік медициналық қоғамның президенті, Эдинбургтің Корольдік физикалық қоғамының президенті және Анатомиялық және физиологиялық қоғамның вице-президенті болып сайланды. Келесі екі жыл бойы ол Парижде оқыды (онда ол ағылшын тілінде сөйлейтін Медициналық қоғамды құрды), содан кейін екі жыл Германияда (негізінен Хайдельбергте және Берлиндегі Шарите ауруханасында) білім алды, ал 1841 жылы Эдинбургке оралды, онда ол «Балық майының терапиялық зат ретінде қолданылуы» туралы трактат жариялады. Сол жылы ол гистологиядан қосымша академиялық оқытушы ретінде дәріс берді, ауруды зерттеуде микроскоптың маңыздылығына назар салды; сондай-ақ Эдинбургтің Корольдік қоғамдық диспансерінің дәрігері ретінде поликлиникалық медицина курстарын ұйымдастырды. 1843 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды, оның ұсынушысы Сэр Роберт Кристисон болды. Оның мекенжайы сол кезде 1 Гленфинлас көшесі, Шарлотта алаңының жанында деп тіркелген. Сол жылы ол Эдинбургтегі Медицина институтының профессоры болып тағайындалды және 1874 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты қызметін тоқтағанға дейін осы лауазымды жауапкершілікпен атқарды. 1844 жылы Беннетт Эдинбургтің Харви қоғамының мүшесі болып сайланды және 1849-1858 жылдар аралығында оның хатшыларының бірі болды. 1859 жылы президент болып сайланды. 1845 жылы Беннетт «Эдинбург медициналық және хирургиялық журналында» «Көкбауыр мен бауырдың гипертрофиясы және қанның іріңдеуінен туған өлім жағдайы» атты мақала жариялады, бұл лейкемияның (сол кезде лейкоцитоз деп белгілі) алғашқы тіркелген жағдайы болды. 1849 жылы Беннетт Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1855 жылы ол Эдинбург кафедрасы үшін Томас Лейкокпен күресті. Оның некрологында бұл «қызғын бәсеке» деп сипатталған. 1995 жылы Михаэль Барфут бұл күрес өте қатал болғанын және кейінгі жылдары келіспеушіліктерге себеп болғанын жазды. Барфут оны «биографиялардың армандаған тұлғасы» деп сипаттайды және Беннетттің биографы Джон М'Кендрик Беннетттің «Лейкоктан жеңіліске ұшырағанын өмірінің ең үлкен өкініші деп санағанын және бұл оның адамдар мен нәрселерге деген көзқарасын белгілі бір дәрежеде бұрмалағандығына күмән жоқ» деген сөзін келтіреді. 1873 жылы ол Франция медицина академиясының мүшесі болып сайланды және Францияда медициналық практика жүргізуге Франция үкіметінен рұхсат алды. 1875 жылдың тамызында ол Эдинбургте өткен Британ медицина қауымдастығының жиналысына қатысып, LL.D. дәрежесін алды, бірақ шаршағандықтан қайталануына себеп болды және ол литотомия операциясын жасауға мәжбүр болды. Ол тез нашарлап, 1875 жылдың 25 қыркүйегінде Норвичте қайтыс болды. Беннетт 1875 жылдың 25 қыркүйегінде Норвичте, мистер Кэдж жасаған тас операциясынан тоғыз күн өткен соң қайтыс болды. Ол 30 қыркүйекте Эдинбургтегі Диан қорымында, достары Гудсир мен Эдвард Форбспен бірге жерленді.

Шығармалары

Оның жарияланымдары өте көп болды, соның ішінде «Клиникалық медицина бойынша лекциялар» (1850–1856), екінші және келесі басылымдары «Медицинаның принциптері мен тәжірибесі бойынша клиникалық лекциялар» деп аталды және орыс және хинди тілдеріне аударылды; «Лейкоцитемия» (1852), оның алғашқы тіркелген емделу дерегі 1845 жылы жарияланды; «Физиологияның негіздері» (1858), «Британ энциклопедиясының» 8-ші басылымынан қайта басылған; «Өкпе туберкулезінің патологиясы және емделуі» (1853); «Физиология оқулығы» (1871–1872). Беннет физиологияны оқытуда практикалық сабақтарды енгізгендіктен, медицина мектептеріндегі физиологиялық білімнің негізін қалаушысы деп есептеледі. Ол сондай-ақ микроскопты клиникалық тұрғыда жүйелі түрде қолдануды алғаш рет үйретті және оның патология мен физиологияны оқытудағы пайдасын көрсетті. Ол қан соғуға қарсы болды және 19 ғасырдың екінші жартысында медициналық емдеуді ғылыми негізге көшіруде маңызды рөл атқарды. Ол медицина факультеттеріне әйелдерді қабылдауды қолдады және медициналық мамандықтардың өзара байланысын жақсартуды жақтады.

Ескерткіштер

1901 жылы Эдинбург университеті Джон Хьюз Беннеттің эксперименталды патология зертханасын ашты, бұл "өткен ғасырдың орта шенінде Эдинбургті нұрлатқан таланттар мен генийлердің біріне" деген құрметтің белгісі болды. 1998 жылы Ұлыбританияның Лейкемия зерттеу қоры, Эдинбург университеті және Батыс жалпы ауруханасының бірлескен жобасымен оның атымен тағы бір зертхана ашылды.

Отбасы

1844 жылғы 22 тамызда Беннетт Джесси Сэмюэлге (1824–1906) үйленді, ол Шотландия шіркеуінің модераторы болған пастор Александр Симпсонның қызының немересі еді. Олардың ұлы – доктор Александр Хьюз Беннетт (1848–1901), ол Лондон қаласында кеңесші невролог болды, және төрт қызы болды. Олардың қызы Харриет София Беннетт (1850–1905) Роберт Кокс депутатына тұрмысқа шықты.

Фримасондық

Ринд шотланд еркін мүсіншісі болған. Ол 1836 жылғы 23 қарашада «Канонгейт Килвиннинг» ложасында, № 2 дәрежесіне ие болды.