Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Le piège de Méduse ("Медузаның айласы") – Эрик Сатидің мәтіні мен қосымша музыкасын өзі жазған қысқа пьеса. Пьесаның мәтіні 1913 жылдың ақпан-наурыз айларында бір актілік "comédie lyrique" түрінде жазылған. Осы жылдың маусым айында Сати бастапқыда фортепианоға арналған жеті кішкентай биден тұратын музыкасын қосты. Пьеса мәтінінің 1921 жылғы алғашқы басылымында Жорж Браке салған 3 кубистік ағаш кескіні бар. Музыканың фортепианолық нұсқасы композитордың қайтысынан кейін бірнеше жыл өткен соң, 1929 жылы алғаш рет жарияланды. Ал оркестрлік партитурасы 40 жылдан соң ғана жарық көрді.
Le piège de Méduse ("The Ruse of Medusa") is a short play of which Erik Satie wrote both the text and the incidental music. The text of the play was written as a "comédie lyrique" in one act, February–March 1913. In June of the same year Satie added the music, a set of seven little dances, originally composed for piano. The first printed edition of the text of the play in 1921 contained 3 cubist woodcut engravings by Georges Braque. The piano version of the music was first published in 1929, a few years after the composer's death. The orchestral score was not published until 40 years later.
Пьеса
Комедиялық сюжетте қарт (және өте шатасқан) барон Медуза (оның есімі француз тілінде Медуза дегенді білдіреді), оның қызы Фризетта (барон оны шын мәнінде "fille de lait" деп атайды, яғни барон Фризеттің күтіп баққан анасы екенін білдіреді), Фризеттің жас күйеуі Астольфо және баронның көнбес қызметшісі Поликарп бар. Сондай-ақ, Джонас есімді механикалық маймыл да үзіліс-үзіліс музыкамен билейді. Пьесаның тоғыз көрінісі, кейіпкерлердің күлкілі түсініспеушіліктері мен жаңылысуларынан тұрады және кейіпкерлердің достық құшақтасуымен аяқталады. Пьеса аяқталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Роланд Мануэльдің ата-анасының үйінде, Барон Медуза рөлін ойнаған Роланд Мануэльдің туғандарының сарайында жеке қойылым көрсетілді. Кейіннен пьесаның тікелей қойылымдары сирек болды, бірақ 1948 жылдың жазында Солтүстік Каролинадағы Блэк Маунтин колледжінде М.С. Ричардстың ағылшын тіліндегі аудармасында ерекше қойылым өтті: Джон Кейдж жобаны ұсынды және музыкасын орындады; Бакминстер Фуллер Барон Медуза рөлін сомдады; Мерс Каннингэм механикалық маймылдың рөлін биледі; Виллем де Кунинг декорацияны жасады, ал Элейн де Кунинг Фризетті ойнады, ал пьесаны Артур Пенн қойды. 2005 жылы Солтүстік Каролина штатының Ашвилл қаласында Black Mountain College Museum and Arts Center және Солтүстік Каролина сахналық компаниясы бірлесіп, осы ағылшын тіліндегі аударманы пайдаланып қойылым қойды. Берлин мемлекеттік операсының көркемдік директоры Юрген Флиммнің неміс тіліндегі бейімделуі 2011 жылы Берлиндегі Шиллер театрының шеберхана сахнасында "Wissen Sie, wie man Töne reinigt? Satiesfactionen" деген атаумен көрсетілді. Француз тіліндегі, музыкасы бар бірнеше жазба жарық көрді. Ағылшын тіліндегі аудармалары басылым түрінде қолжетімді. 20 ғасырдың бірнеше жазбаларында Пьер Бертин Медуза рөлінде ойнайды. Бұл актер 1921 жылы пьесаның алғашқы қоғамдық қойылымын дайындағанда, Сати ашуланды, өйткені ол Бертиннің пьесаның басты кейіпкерін Сатидің манералары мен дауысымен бейнелеуін ұнатпады (Orledge 1995, 124-бет).
The comically surrealist plot involves the elderly (and very confused) Baron Méduse (his name means Medusa in French), his daughter Frisette (to whom the Baron actually refers as his "fille de lait", which would imply that the Baron was Frisette's wet nurse), Frisette's young suitor Astolpho, and the Baron's recalcitrant valet Polycarpe. There is also a mechanical monkey, named Jonas, dancing to the intermittent music. The nine scenes of the play develop as a funny succession of non sequiturs and misunderstandings, ending in an amicable hug of the protagonists. The play was privately staged a few months after its completion, in the salons of the parents of Roland Manuel, who played Baron Méduse's role. Later live performances of the play would become rare, although a notable one, in an English translation by M. C. Richards, took place in the summer of 1948 at Black Mountain College in North Carolina: John Cage suggested the project and played the music; Buckminster Fuller played the role of the Baron Medusa; Merce Cunningham danced the part of the mechanical monkey; Willem de Kooning designed the set and Elaine de Kooning played Frisette; and the play was directed by Arthur Penn. In 2005, a production using this English translation was presented in Asheville, North Carolina, in a collaboration between the Black Mountain College Museum and Arts Center and North Carolina Stage Company. A German language adaption by Berlin State Opera artistic director Jürgen Flimm premiered on the workshop stage of the Schiller Theater in Berlin in 2011 under the title "Wissen Sie, wie man Töne reinigt? Satiesfactionen." Several recordings, generally in French and including the music, were published. English translations are available in print. Several 20th century recordings of the play feature Pierre Bertin in Méduse's role. When this actor rehearsed the 1921 first public performance of the play, Satie was upset, as he disapproved of Bertin's rendering of the play's main character with Satie's mannerisms and voice (Orledge 1995, p124).
Музыка
Музыкалық партитура – бұл танымал үлгілердегі (квадриль, вальс, мазурка, полька және т.б.) өте қысқа билер тізбегі, Сатидің ең әзіл-қалпымен жазылған және оның басқа да шығармаларын еске түсіретін туынды. Мысалы, вальс – бұл бір жыл өткен соң «Trois valses distinguées du précieux dégouté» атты шығармасында қайта пайда болатын музыканың сәл көбірек «механикалық» нұсқасы. «Пиеждің» жеке премьерасында Сати музыканы орындағанда, механикалық дыбыс алу үшін фортепианоның ішектері арасына қағаз парақтарын сырғытқан. Бұл музыка тарихында дайын фортепианоның тұңғыш рет пайда болуы болды деп есептеледі. 1921 жылғы қоғамдық премьерада Дариус Мийо шағын скрипкалық тобынан, сондай-ақ үрмелі аспаптар мен соққылы аспаптардан құралған оркестрді басқарды, Сатидің музыкасының оркестрлік нұсқасын орындады. Сатидің оркестрлік музыкаға қатысы ешқашан оңай болған емес (кем дегенде, оның замандастарының айтуынша), сондықтан бұл оркестрлеу осы саладагы Сатидің шектеулерін көрсеткені үшін сынға ұшырады. Дегенмен, Сатидің ойында «Пиеждің» жеті «toutes petites dances» үшін механикалық музыканың тартымды дыбысы болған болуы мүмкін.
The musical score is a series of very short dances in popular modes (quadrille, waltz, mazurka, polka, etc. ), written in Satie's most humorously straight faced manner, and reminiscent of some of Satie's other works – the waltz, for example, is a slightly more "mechanical" version of the music reappearing a year later in his Trois valses distinguées du précieux dégouté. At the private premiere of the Piège, Satie, performing the music, had slid sheets of paper between the strings of the piano for a more mechanical sound. This was supposedly the first appearance of a prepared piano in the history of music. At the 1921 public premiere, Darius Milhaud conducted an orchestra composed of a small string section, some wind instruments and percussion, performing Satie's orchestral version of the music. Satie never had an easy relation towards orchestral music (at least according to his contemporaries), consequently also this orchestration was criticised for showing Satie's limitations in this medium. Satie, however, had probably the limited sound of mechanical music in mind for the seven "toutes petites dances" of the Piège.
Сюрреализм
Сати өзінің абсурдтық пьесасын Джарридің алғашқы "Убу" пьесасы Парижде көрсетілгеннен кейін шамамен 15 жыл өткен соң жазды. "Убу Рой" кейіннен театрдағы сюрреализмнің ең қадірлі және бірінші мысалы болды (сол арқылы абсурд театры пайда болды). "Тұсаукесер" басылымнан бөлек, Сати 1913 жылдың қаңтарында "Revue musicale SIM" журналында "Mémoires d'un amnésique" атты еңбегінде өз театрлық көзқарасын жариялап, абсурд театрының қалыптасуына үлес қосты. Мақала "Театр жөніндегі жазбалар" деп аталды.
Satie wrote his absurdist play some 15 years after Jarry's first Ubu play had been premiered in Paris. Ubu Roi was later to become the most cherished and first example of surrealism in theatre (which would develop into the Theatre of the Absurd). Apart from the Piège, Satie had contributed to that emergence of absurdist theatre by publishing a text regarding his theatrical vision as one of his Mémoires d'un amnésique in January 1913, in the Revue musicale SIM. The article was entitled Choses de théâtre.