Кіріспе

BMC B сериясы – британдық Austin Motor Company компаниясы жасаған, көбінесе автомобильдерде қолданылатын, тік 4 және тік 6 цилиндрлі ішкі жану қозғалтқыштарының қатары.

Дизайн

"B" сериялы қозғалтқыштың алғысы – 1200 см³ жоғары клапанды (OHV) қозғалтқыш, ол 1947–1952 жылдардағы Austin A40 Devon және 1953 жылғы Austin A40 Somerset моделінде, аздап өзгертілген түрінде қолданылған. Бұл қозғалтқыш Austin-нің соғысқа дейінгі жақтағы клапанды қозғалтқыштарымен бірдей негізгі өлшемдерге ие болды. Austin 10 моделінде орнатылған 1125 см³ қозғалтқыш барлық кейінгі B сериялы қозғалтқыштарға ортақ соққыға ие болды, бұл блок пен коленвалды өндіру үшін бірдей орнатылған жабдықтың көп бөлігін пайдалануға мүмкіндік берді, бірақ жаңа OHV дизайнымен. Соғысқа дейінгі Ten моделінің қозғалтқышымен осы байланыстың сыртында, жаңа OHV 1200 см³ қуат блогының тамыры оның қалған дизайнында біршама күрделі болды – ол 1945 жылы 16 ж.к. Austin моделінде енгізілген 2199 см³ қозғалтқыштың кішірейтілген нұсқасы еді. Бұл агрегаттың дизайны соғыс кезінде жасалған Austin K5 әскери жүк көлігі үшін дамытылған әлдеқайда үлкен OHV қозғалтқышынан алынған, ол 3995 см³ тік алты цилиндрлі қозғалтқышты қолданды (екі цилиндры алынғаннан кейін бұл қозғалтқыш Austin A90 Atlantic және Austin Healey 100 моделінде қолданылатын 2660 см³ төрт цилиндрлі қозғалтқышқа айналды). K5 қозғалтқышы Bedford компаниясының әскери жүк көліктері үшін құрастырылған 3519 см³ қозғалтқышының Austin нұсқасы болды, ал Bedford қозғалтқышы Chevrolet 235 тік алты цилиндрлі қозғалтқышына ұқсас болды – Bedford және Chevrolet екеуі де General Motors компаниясының құрамына кіретін. Chevrolet 235-тен Austin 1200 см³-ге дейінгі барлық осы қозғалтқыштарда кездесетін ортақ ерекшеліктерге клапан механизмінің және цилиндр бас тетігінің дизайны, әсіресе цилиндр бас тетігіндегі біріктірілген порлар жатады. A40 қозғалтқышы бастапқыда 990 см³ және 1200 см³ екі қуатымен шығарылып, сегіз және он ат күші салық санаттарына кіру үшін жасалды. A40 іске қосылғанға дейін британ үкіметі ат күшіне байланысты салық жүйесін біркелкі салық ставкасына ауыстырды, бұл кіші қуатты артық етті. Сондықтан 1200 см³ нұсқасы ғана жасалды, бірақ қуатын одан әрі арттыру мүмкін болмады, өйткені ол блок құю дизайнына сәйкес рұқсат етілген ең үлкен соққы мен диаметр өлшемдеріне жақын болды. Британдық салық жүйесі үшін жасалған қозғалтқыштардың ұзын соққылы, тар диаметрлі сипаттамалары сақталды. Austin ақырында олардың болашақ орта көлемді автомобильдерінің көпшілігін қамтамасыз ететін қозғалтқыш қажет екенін түсінді, ал бұл үшін кем дегенде 1500 см³ қуаты бар қозғалтқыш қажет болды. A40 Devon қозғалтқышының қуатын арттыру мүмкін болмағандықтан, жаңа қозғалтқышты жобалау және жасау қажет болды. Бұл жаңа қозғалтқыштың дизайны 1952 жылдың қаңтарында басталды және "B" сериясы деп аталды. B сериясының алғашқы өндіріс нұсқасы A40 қозғалтқышымен бірдей 1200 см³ қуатын сақтады және сыртқы түрінен бірдей болып көрінді, бірдей клапан механизмі, бірдей цилиндр бас конструкциясы, қосалқы бөлшектерінің бірдей орналасуы (олардың көпшілігі ескі қозғалтқышпен алмастырылатын) және т.б. Бірақ B сериялы блок пен бас ұзындығы мен ені жағынан сәл үлкен болды және блок цилиндр қабырғалары қалың болды, бұл жаңа қозғалтқышты A40 қозғалтқышына қарағанда ауыр етті. Бұл BMC-нің қарастырған үлкен қуатын қамтамасыз ету үшін цилиндр диаметрін ұлғайтуға орын беруге мүмкіндік берді. Соққы сақталды және өзгертілмеді. Бастапқыда шамамен 1,2 литрлік сыйымдылығымен, кейінірек қуаты 1,2 л-ден 2,4 л-ге дейін кеңінен өзгерді, соңғысы тек Австралияда шығарылған алты цилиндрлі нұсқа. Ең көп таралған қозғалтқыш көлемі 1,5 л және 1,8 л болды және бірқатар көліктерде қолданылды. Бұл Hindustan Motors компаниясының Индияда лицензия бойынша құрастырылған Ambassador сериялы машиналары үшін жасалған қозғалтқыштың нұсқасын қамтиды. Бензиндік нұсқалар ең көп шығарылды, бірақ дизельдік нұсқалар автомобильдер мен теңіз көліктері үшін де бар. Бұл арада 990 см³ қуаты бар қозғалтқыш кейіннен Жапонияда 1950-ші жылдардың соңында Nissan компаниясы американдық қозғалтқыш маманы Дональд Стоунды, бұрын Willys Overland компаниясының консультанты ретінде жұмысқа алғаннан кейін пайда болды. Nissan сол кезде 1957 жылғы Nissan Bluebird (210/211) үшін жаңа 1 литрлік қозғалтқышты әзірлеуге тырысты, бірақ Стоун атап өткендей, бұл қымбатқа түсер еді. Оның ұсынысы Жапонияда 1H қозғалтқышы ретінде салынған 1,5 литрлік B сериялы лицензиялық қозғалтқыштың цилиндр блогын қысқарту болды, осылайша 1 литрлік Nissan C қозғалтқышы, сондай-ақ "Stone қозғалтқышы" деп аталды, Austin-нің ескі ауыстыру машиналарында өндірілді. Кейін 1958 жылдан бастап 1,2 литрге дейін көтерілгенде, оны Nissan E қозғалтқышы деп атады. Мұнан кейін Nissan J қозғалтқышы пайда болды, ол бұрынғы қозғалтқыштардан айқын ерекшеленеді, бірақ көптеген жағынан ұқсас болды.

Құрылыс

Қозғалтқыш дәстүрлі конструкциямен жасалған, бір бөліктен тұратын коленвал корпусы мен цилиндр блогы құйма темірден, ал коленвал негізгі подшипник қақпақтарының ең төменгі деңгейіне дейін созылған. Цилиндрдің басы да көбінесе құйма темірден жасалған, ал артқы дөңгелекті көліктер үшін пресстелген болаттан жасалған картер қолданылған. Алғашқы қозғалтқыштарда үш подшипниктері бар коленвал пайдаланылса, кейінірек бес подшипниктері бар коленвал қолданылды. Екі жоғарғы кәмшафтты сирек кездесетін нұсқадан басқа барлық жағдайларда, тізбекті жетегі бар және блок ішінде төмен орналасқан кәмшафт, иінтіректер мен тербелгіштер арқылы жоғарғы клапандарды басқарды. Қиылыспайтын цилиндр басындағы екі кіріс тежегіштері 1 + 2 және 3 + 4 цилиндрлер арасында ортақ болса, үш шығыс тежегіштері 1, 2 + 3 және 4 цилиндрлер арасында бөлінген. Клапандық бос кеңістік иінтіректердегі бұрандалар мен контргайкалар арқылы реттелді. Қозғалтқыштың тағы бір ерекшелігі – төрт цилиндрдің арасындағы бұрылыс арақашықтығы бірдей емес. 1-ден 2-ге цилиндр арақашықтығы – 3,4375"; 2-ден 3-қа – 3,875"; ал 3-тен 4-ке – 3,4375". B сериясы көптеген конструкциялық ерекшеліктерді бөліседі (мысалы, Гарри Уэслек есімді инженер жасаған жүрек пішіндес жану камералары және сиамдық кіріс тежегіштері), сондай-ақ оның негізгі орналасуы мен жалпы сыртқы түрі кіші BMC A сериялы қозғалтқышымен ұқсас. Дегенмен, тағы бір айырмашылық – оның толық тереңдіктегі блогы, ол төменгі бөліктің беріктігін қамтамасыз етті. Бұл қозғалтқышты өте сенімді және кейінірек дизельдік нұсқаларын жасауға ыңғайлы етті.

литрлік қозғалтқыштар

2 литрлік B сериясының прототипі 1964-65 жылдары BMC қозғалтқыш жасаушысы Стэн Джонсонмен жобаланған. Бұл қозғалтқыш 1998 куб.см көлемге ие болды, қуаты 106 а.к. құрады және біріктірілген цилиндрлер мен ығысқан поршень салдырларымен жабдықталды, бұл қолданыстағы 1,2/1,5 литрлік цилиндр блогын пайдалану үшін жасалған. Бұл қозғалтқыш прототиптік кезеңнен ары қарыстырған жоқ.

литрлік қозғалтқыштар

"Blue Streak" деп аталатын алты цилиндрлі қозғалтқыш Австралияның Austin Freeway және Wolseley 24/80 машиналарында қолданылды.

Қозғалтқыштың нөмірлері

Қозғалтқыш нөмірлерінің екі түрлі сериясы болған; BMC 1956 жылдың соңында жүйені өзгертіп шықты.

Нөмірлеу жүйесі, 1970 жылдан бастап

1970 жылдардың басында нөмірлеу жүйесі "18 В" және сериялық нөмірге дейін қарапайымдастырылды, мұнда 18 – қуатын көрсетеді, ал V – тік, яғни бойлық (V тәрізді емес, бір қатар орналасқан) қозғалтқыш, артқы жетекпен жабдықталған, ал H – көлденең, яғни алдыңғы жетекпен жұмыс істейтін көлденең қозғалтқыш. Кейде кодтың бірінші бөлігінен кейін елдің таңбасы қойылған, мысалы, "18V Z" – АҚШ-тың (Калифорниядан басқа) кейбір MG MGB қозғалтқыштары үшін қолданылған.