Кіріспе

Үндістандық саясаткер (1873–1933) ақын және лирик Виталбхай Пател (27 қыркүйек 1873 – 22 қазан 1933) Ол Джавербхай мен Ладбай Пателдің ұлы болды. Екеуі де Вайшнав индуизміне жататын Сваминараян сектасының шын ниетті жақтастары болды, бұл секта жеке өмірдің тазалығын бағалы өмірге арналған. Олардың діни сенімдерінің сирек кездесетін идеализмі Виталбхай мен оның белгілі ағасы Валлабхай Пателдің санасына елеулі әсер етті. Оның кіші ағасы Валлабхай Пател де өздігінен оқып, адвокат болып жұмыс істеді. Англияда оқу екеуінің де арманы еді. Валлабхай жеткілікті ақша жинап, паспорты мен жол билеттерін тапсырыс берді, бірақ пошташы оларды Виталбхайға жеткізді, себебі хат В.Ж. Пател, адвокатқа жолданған еді. Виталбхай Валлабхайға арналған құжаттармен саяхаттауға талап етті, өйткені үлкен ағасының кіші ағасының қадамымен жүруі қоғамда сынға түсуі мүмкін еді. Ағасын құрметтеген Валлабхай, тағдырдың өзінің еңбегіне жасаған қатыгездігіне қарамастан, Виталбхайға Англияға баруға рұқсат берді және тіпті оның тұру шығындарын төледі. Виталбхай Лондонның Миддл Темпл колледжіне қабылданды және 36 айлық курсты 30 айда аяқтады, сыныбындағы үздік студенттердің бірі болды. 1913 жылы Гуджаратқа оралған Виталбхай Бомбей және Ахмадабад соттарындағы маңызды адвокатқа айналды. Бірақ 1915 жылы оның әйелі қайтыс болды, ол жесір қалды.

Саяси мансап

Махатма Гандидің философиясы мен басшылығын толыққанды қабылдамағанмен, Пател Конгресске қосылып, азаттық күресіне қатысты. Оның белгілі бір аймақтық қолдауы болмаса да, ол өршіл сөздері мен жарияланған мақалалары арқылы күресті кеңейткен ықпалды көшбасшы болды. 1922 жылы Чаури Чаура оқиғасынан кейін Махатма Ганди күресті тоқтатқанда, Пател Читтаранжан Дас пен Мотилал Нехрумен бірге Сварадж партиясын құру үшін Конгресстен шықты. Бұл партия Радж үкіметін саботаж жасау арқылы құлатпақ болып, кеңестерге енгеннен кейін үкіметке қарсы іс-қимылдар жасады. Сварадж партиясы Орталық заң шығарушы органда және көптеген провинциялық заң шығарушы жиналыстарда ең ірі партияға айналды. Виталбхай Пателдің өзі Үндістанның Орталық заң шығарушы жиналысының төрағасы (спикерге тең) болып сайланды және қазірге дейін қолданылып келе жатқан көптеген заң шығару процедураларын енгізуге көмектесті. Пател және тағы басқалар Гандидің басшылығына қарсы шыққан маңызды тұлғалар болды, өйткені ел ынтымақтастықтан бас тарту қозғалысы тоқтатылғанда қатты мазалады.

Пател өзінің шешендігімен, өткір әзілдерімен және Радж шенеуніктерін сынай білуімен танылып, көптеген тартыстарда жеңіске жетті. 1914 жылы Виталбхай Бомбей провинциялық заң шығару кеңесінде "Бомбей аудандық муниципалитет заңына түзету туралы" және "Қала құрылысы заңы" есімді екі маңызды заң жобасын талқылауға белсенді қатысты. Оның ең танымал ұсынысы – 1917 жылы Бомбей қаласынан тыс, Бомбей президенттігіндегі муниципалитет аудандарында бастауыш білім беруді кеңейту болды. Ұзақ даулардан кейін, бірнеше түзетулер мен өзгерістер енгізілгеннен кейін заң жобасы қабылданды. Заң шығару кеңесінде жұмыс істеген кезінде ол медициналық практикаға қатысты бірнеше заң жобаларын қабылдады және түзетулерге қолдау көрсетті. 1912 жылы Бомбей медициналық заңына енгізілген түзетуде ол дәрігерлерді кәсіби этиканы бұзғаны үшін жазалауға тырысты. Алайда, бұл түзету аюрведалық дәрігерлерге қатысты емес. 1924 жылы ол шектеулі заң шығару өкілеттігіне ие Үндістан мен Ұлыбритания өкілдерінен құралған Орталық заң шығарушы жиналысқа сайланды. 1925 жылы ол жиналыстың төрағасы (спикері) болып сайланды, бұл лауазымды алғаш рет сайлау арқылы иеленген үндістандық және сэр Фредерик Уайт зейнеткерлікке шыққаннан кейін бұл лауазымды алғашқы рет иеленген тұлға болды. Жиналыстың төрағасы ретінде Пател жиналыстың жұмыс істеу тәртібі мен процедураларын белгіледі. 1928 жылы ол Үндістан үкіметінің басқаруынан тәуелсіз жиналысқа жеке кеңсе құрды. Ол төрағаның пікірсайыстарда бейтарап болуы, бірақ статус-квоны қолдау үшін шешуші дауыс беру құқығын сақтау қағидасын енгізді.

Соңғы жылдар

Өмірінің соңғы жылдары Виталбхай АҚШ және Еуропаны аралады. Нью-Йорк, Бостон, Детройт, Чикаго және Сан-Франциско сияқты қалалардың әкімдері оны ресми түрде қабылдады. Сондай-ақ, Пенсильвания және Мэриленд штаттарының губернаторлары да оны ресми түрде қарсы алды. Ол сонымен қатар Калифорния штатының екі палатасына жарты сағаттан сөз сөйледі. Виталбхай Лондон қаласында болған кезде, Ұлыбритания мен Ирландия арасындағы қарым-қатынас нашарлай бастады. Эмон Де Валера билікке келіп, жер салығын төлеуден бас тартты. Ұлыбритания үкіметі Ирландияның британдықтардың билігінен шығып кетуіне жол бермеу үшін шаралар іздестірді. Де Валера Виталбхайдың Ирландия мәселесі бойынша дауды шешуде Ұлыбритания мен Ирландия арасында делдалдық қызмет атқаруын қалады. Виталбхай 1933 жылғы 22 қазанда Швейцарияның Женева қаласында қайтыс болды. Оның денесі Женевада бальзамдалды, содан кейін SS Narkunda кемесімен Бомбейге жеткізілді және 10 қарашада 300 мыңнан астам адамның куәгерлігімен Бомбей қаласында өртеу арқылы жерленді.