Кіріспе
Махатма Гандидің қанындағысы Натурам Винаяк Годсе (19 мамыр 1910 – 15 қараша 1949) – 1948 жылғы 30 қаңтарда Махатма Гандиді өлтірген индуист ұлтшылы. Годсе «Индус Махасабха» саяси партиясының мүшесі болды; сондай-ақ «Rashtriya Swayamsevak Sangh» (RSS) ұйымының мүшесі, бұл оңшыл индуист әскери-патриоттық ерікті ұйым. Ол өз ұстазы Винаяк Дамодар Саваркардың еңбектерін насихаттады, ол индуизм идеологиясын жасаған еді. Годсе Нараян Аптемен бірге 1944 жылы Махатма Гандиді өлтіруге екі рет сәтсіз тырысты, ал 1948 жылы үшінші рет сәтті болды. 1948 жылғы қастандықтан кейін Годсе Гандидің 1947 жылғы Үндістанның бөлінуі кезінде Британдық Үндістанның мұсылмандарының саяси талаптарын қолдағанын мәлімдеді. Оның әкесі Винаяк Ваманрао Годсе пошта қызметкері болса, анасы Лакшми (қыздығы Годавари) еді. Ол туғанда Рамачандра деп аталды. Натурам есімін ата-анасының үш ұлының қазасына байланысты ұлдарына қастық тиеді деген қорқынысынан алған. Сондықтан кішкентай Рамачандра өмірінің алғашқы жылдары қыз бала ретінде тәрбиеленді, оның ішінде мұрнын тесу және мұрын сақинасын (маратхи тілінде «натх») тағуға мәжбүр болды. Содан кейін ол «Натурам» (сөзбе-сөз «мұрын сақинасы бар Рам») деген лақап атқа ие болды. Інісі туғаннан кейін оны ұл ретінде тәрбиелеуге көшті. Годсе Бараматидегі жергілікті мектепте бесінші сыныпқа дейін оқыды, содан кейін Пунадағы тәтесімен бірге тұрып, ағылшын тіліндегі мектепте оқуға жіберілді.
Nathuram Vinayak Godse (19 May 1910 – 15 November 1949) was a Hindu nationalist who on 30 January 1948 assassinated Mahatma Gandhi. Godse was a member of the political party, the Hindu Mahasabha; and a member of the Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), a right wing Hindu paramilitary volunteer organisation; and a populariser of the work of his mentor Vinayak Damodar Savarkar, who had created the ideology of Hindutva. Godse together with Narayan Apte made two unsuccessful attempts to assassinate Mahatma Gandhi in 1944 before they succeeded the third time in 1948. After the 1948 assassination, Godse claimed Gandhi favoured the political demands of British India's Muslims during the partition of India of 1947. His father, Vinayak Vamanrao Godse, was a postal employee; his mother was Lakshmi (née Godavari). At birth, he was named Ramachandra. Nathuram was given his name due to his parents' fear that a curse targeted their male children, caused by the loss of their three previous sons. Young Ramachandra was therefore brought up as a girl for the first few years of his life, including having his nose pierced and being made to wear a nose ring (nath in Marathi). It was then that he earned the nickname "Nathuram" (literally "Ram with a nose ring"). After his younger brother was born, they switched to treating him as a boy. Godse attended the local school at Baramati through the fifth standard, after which he was sent to live with an aunt in Pune so that he could study at an English language school.
Саяси мансап және наным-сенім
Годсе орта мектепті тастап, индус ұлтшыл ұйымдары «Раштрия Сваямсевак Сангх» (РСС; Ұлттық еріктілер ұйымы) және «Хинду Махасабха» қатарында белсенділікке түсті, бірақ оның мүшелікке қабылданған мерзімі нақты белгісіз.
RSS-ке мүшелік
Годсе 1932 жылы Санглиде (Махараштра) RSS-ке буддик-карьява (жер жұмысшысы) ретінде қосылды және бір мезгілде екі оңшыл ұйым – индус Махасабхасының мүшесі болды. Ол өз ойларын жариялау үшін газеттерге жиі мақалалар жазатын. Осы кезеңде Годсе мен кейіннен RSS басшысы болған М. С. Голвакар жиі бірге жұмыс істеді, олар Бабарао Саваркардың "Раштра Миманса" кітабын ағылшын тіліне аударды. Голвакар осы аударманың барлық құрметін өзіне алғаны үшін олар арасы суытылып қалды. 1940 жылдардың басында Годсе 1942 жылы Виджаядашами күні "Хинду Раштра Дал" атты жеке ұйымын құрды, бірақ ол RSS және индус Махасабха мүшелігін сақтап қалды. 1946 жылы Годсе Үндістанның бөлінуі мәселесіне байланысты RSS-тен кетіп, индус Махасабхаға өтті деп мәлімдеді. Алайда, тарихи деректер бұл мәлімдемені растамайды. 2020 жылдың қаңтар айында "The Caravan" басылымында жарияланған тергеу көрсеткендей, Годсе өмірінің соңына дейін RSS-тің кездесу тізімінде мүше ретінде тіркелген, тіпті ол ұйымнан кеткені айтылғаннан кейін де. Оның отбасы да ол ешқашан RSS-тен кетпегенін, RSS және индус Махасабха екеуінің де мүшесі болғанын айтты. Годсенің 1946 жылғы мәлімдемесіне қарсы дәлел ретінде Гандини өлтіргеннен кейін берген алғашқы маратхи тіліндегі куәлігінде: "Мен Раштрия Сваямсевак Сангхте белсенді болдым" деген сөздері келтіріледі.
Махатма Гандидің өлтірілуі
1944 жылғы мамыр айында Годсе Гандини пышақтап өлтіруге әрекеттенді. Ол 15-20 жастағы жігіттерден құралған топтың жетекшісі болды. Олар Панчганиде дұға оқылып жатқанда Гандиниге шабуыл жасады. Халық Годсенің Гандиниге жақындауына жол бермеді. Гандидің қылмыстық іс қозғамау саясатының арқасында ол босатылды. 32 жастағы Герберт Райнер кіші, Делидегі жаңа американ елшілігінің вице-консулы, бірінші болып жүгіріп Годсені иығынан ұстап, оны әскери қызметкерлерге өткізді, олар оны қарусыздандырды. Кейін Райнер оны ұстамас бұрын Годсенің жоспарын осылай оңай орындағанына қатты таңырқағанын айтты. Ганди Бірла үйіне апарылды, ол көп ұзамай қайтыс болды.
Сот және өлім жазасы
Годсе Панджаб жоғары сотында, Шимладағы Питерхоффта сотталды. 1949 жылдың 8 қарашасында ол өлім жазасына кесілді. Гандидің екі ұлы – Манилал Ганди мен Рамдас Ганди жазасын жеңілдету үшін өтініш білдіргенімен, Үндістанның премьер-министрі Джавахарлал Неру, премьер-министрдің орынбасары Валлабхай Пател және генерал-губернатор Чакраварти Раджагопалачари олардың өтініштерін қабылдамады. Годсе 1949 жылдың 15 қарашасында Амбала орталық түрмесінде дарға асылды.
Салдары
Миллиондаған үнділер Гандидің қазасына күйіншікке жылады; индус Махасабхасы айыпталып, Раштрия Сваямсевак Сангх уақытша тыйым салынды. RSS Годсемен қандай да бір байланысы бар екенін үнемі жоққа шығарады. Олар Годсе "1930 жылдардың ортасында RSS-тен кеткенін" мәлімдейді. Годсе отбасының өзге де мүшелері оның RSS-тен ешқашан кеткенін жоққа шығарды. "Ол өмірінің соңына дейін буддхистік қария болып қалды". Бұл мәліметтер Гопал Годсе жазған «Сіздің құрметіңізге» атты кітапқа негізделген. Карлин Маклейннің сөзіне сүйенсек, пьеса «Годсенің қорғаныс талабын бейнелейді» және осылайша «Гандидің қазасы мен Годсе сот процесі Годсе көзқарасынан зерттеледі». 2014 жылы Бхаратия Джаната партиясы билікке келгеннен кейін индус Махасабха Годсені ақтауға және оны патриот ретінде көрсетуге тырысты. Олар Премьер-министр Нарендра Модиден Годсе бюстін орнатуды сұрады. 2015 жылдың 30 қаңтарында Ганди қаза болған күні шығарылған «Деш Бхакт Натурам Годсе» (Патриот Натурам Годсе) атты деректі фильмін жасады. Годсеге ғибадатхана салу және 30 қаңтарды «Шаурья Дивас» («Батырлар күні») ретінде атап өту туралы әрекеттер болды. Деректі фильмге тыйым салу туралы азаматтық сот ісі Пуне сотында қозғалды. 2019 жылдың мамыр айында, Үндістан сайлауының соңғы кезеңіне дейін, БХДП-ның Бхопалдан сайлауға түскен үміткері Прагья Тхакур Годсені «патриот» деп атады. Ол күшті сынға ұшырағаннан кейін кешірім сұрады. Үндістанда хиндутва саясаты кеңінен тараған сайын Годсені еске алуға әрекеттер жасалды. Мереут қаласын оның есімімен атау ұсынылды, бірақ аудандық әкім мұндай атау өзгерту мүмкіндігін жоққа шығарды.