Қызыл теңіз және Египет тарихын зерттеген Гекатаев туралы деректер
Hecataeus of Abdera
Грек тарихшысы Гекатаей Абдерский (б.з.д. 360-290 ж.) Египет және гиперборейлер тарихын зерттеген. Еңбектері фрагменттер түрінде сақталған. Тарих, философия.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Грек философы және тарихшысы (б.з.д. 360–290 жж.)
Greek philosopher and historian (c.360–c.290 BC)
Абдералық немесе Теостық Геккатей (Ἑκαταῖος ὁ Ἀβδηρίτης; б.з.д. 360 – б.з.д. 290) – б.з.д. 4 ғасырында өркендеген грек тарихшысы. Оның еңбектерінің ешқайсысы сақталмаса да, оның жазбалары кейінгі авторлардың әртүрлі үзінділерінде кездеседі, әсіресе египеттіктердің қоғамы мен мәдениеті туралы "Египтика" еңбегі және "Гиперборейлер туралы" еңбегінде. Ол Феликс Якобидің "Fragmente der griechischen Historiker" жинағында үзінділері жиналған авторлардың бірі (= FGrHist 264).
Hecataeus of Abdera or of Teos (Ἑκαταῖος ὁ Ἀβδηρίτης; 360 BC – 290 BC), was a Greek historian who flourished in the 4th century BC. Though none of his works survive, his writings are attested by later authors in various fragments, in particular his Aegyptica, a work on the society and culture of the Egyptians, and his On the Hyperboreans. He is one of the authors (= FGrHist 264) whose fragments were collected in Felix Jacoby's Fragmente der griechischen Historiker.
Өмір
Диодор Сицилийдің айтуынша, Геккатей Птолемей I Сотер тұсында Фиваға сапар шегіп, Мысыр тарихын жазған. Диодор сол кезеңде көптеген гректердің Мысырға барып, оның жайлы жазғанын қоса айтады. Суда оны "сыншы грамматик" деп атап, Александрдың ізбасарлары заманында өмір сүргенін мәлімдейді. Диоген Лаэрцийдің сөзіне қарағанда, ол Пирронның шәкірті болған.
Diodorus Siculus tells us that Hecataeus visited Thebes in the times of Ptolemy I Soter and composed a history of Egypt. Diodorus supplies the comment that many additional Greeks went to and wrote about Egypt in the same period. The Suda gives him the nickname 'critic grammarian' and says that he lived in the time of the successors to Alexander. According to Diogenes Laertius, he was a student of Pyrrho.
Шығармалары
Геккатейдің толық еңбектері сақталмаған, ал оның жазбалары туралы біліміміз тек ежелгі грек және латын авторларының еңбектерінде кездесетін үзінділерден ғана құралған. Сегізінші фрагменттер оның гиперборейлер туралы кітабынан алынған, олар алыс солтүстіктегі мифтік халық. Оның "Египет туралы" кітабынан алты үзінді сақталған, олар мысырлық философия, дін қызметкерлері, құдайлар, қасиетті орындар, Мұса, шарап және Клеарх пен гимнасофистер туралы айтады. Геккатей "Египет туралы" (б.з.д. 320–305) немесе "Египеттіктер туралы" (Манетонның кейінгі еңбегінің атауы) еңбегін жазды, екі ұсыныс та басқа этнографиялық еңбектердің атауларына негізделген. Бұл еңбектер Мысырдың әдет-ғұрыптары, сенімдері және географиясы туралы баяндайды. Монтанаридің айтуынша, оның еңбегінде Мысыр "күшті идеалдануға" ұшыраған, ол "әдет-ғұрыптары мен саяси институттары бойынша үлгілі" ел ретінде бейнеленген. Оның "Египеттіктер туралы" еңбегіндегі еврейлерге қатысты айтқан сөз грек әдебиетінде олар туралы алғашқы айтылған жазба болып табылады, кейіннен Диодор Сицилий 40.3.8-де қайта жазылған. Диодор Сицилийдің Мысыр этнографиясы (Bibliotheca historica, I кітап) фрагменттердің ең көп санын қамтиды. Диодор көбінесе Геккатейді қайталайды, сондықтан Геккатейдің түпнұсқа жазбаларын анықтау қиын (мысалы, Карл Вильгельм Людвиг Мюллердің Fragmenta Historicorum Graecorum еңбегінде). Диодор (II, 47.1–2) және Родос Аполлонийі Геккатейдің "Гиперборейлер туралы" тағы бір еңбегін айтады. Александриялық Климент (Стромата 5.113) "Авраам және египеттіктер туралы" атты еңбекке сілтеме жасайды. Клименттің сөзіне сүйенсек, Софоклдің бір құдайға табынуды мақтап, жалған құдайларға табынуды айыптайтын өлең жолдары Геккатейден алынған. Яһуди және христиан әдебиеттерінде Геккатейге тікелей қатысты маңызды фрагмент Иосиф Флавийдің (Apion 1.183–205) еңбегінде кездеседі, онда Иосиф Флавий білімді гректердің (Apion 1.175) және Аристотельдің (Apion 1.176–82) еврейлерге деген құрметін айтады. Алайда Пуччи Бен Зиев осы мәселе бойынша жасалған зерттеулерді қарастырып, нақты дәлелдердің болмауына байланысты, шынайылықтың негізгі элементтерін мойындауға себептерді анықтады. 10 ғасырға жататын Византия энциклопедиясы Судаға сәйкес, Геккатей Гомер және Гесиод туралы "Гомер және Гесиодтың поэзиясы туралы" (Περὶ τῆς ποιήσεως Ὁμήρου καὶ Ἡσιόδου) атты трактат жазды, алайда бұл еңбектің ешқайсысы сақталмаған және басқа да ежелгі дереккөздерде еске алынбаған.
No complete works of Hecataeus have survived, and knowledge of his writing exists only in fragments located in various ancient Greek and Latin authors' works, most of which concern religion. Eighth fragments are from his book about the Hyperboreans, the mythical people of the far north. Six fragments survive from his Aegyptiaca and regard Egyptian philosophy, priests, gods, sanctuaries, Moses, wine, and which makes mention of Clearchus and the gymnosophists. Hecataeus wrote the work Aegyptiaca ( 320 – 305 BC) or On the Egyptians (the same title of Manetho's later work), both suggestions are based on known titles of other ethnographic works, an account of Egypt's customs, beliefs and geography, and the single largest fragment from this lost work is held to be Diodorus' account of the Ramesseum, tomb of Osymandyas (i.47 50). According to Montanari, in his work, Egypt is "strongly idealised", depicted as a country "exemplary in its customs and political institutions". His digression on the Jews in Aegyptiaca was the first mention of them in Greek literature. It was subsequently paraphrased in Diodorus Siculus 40.3.8. Diodorus Siculus' ethnography of Egypt (Bibliotheca historica, Book I) represents by far the largest number of fragments. Diodorus mostly paraphrases Hecataeus, thus it is difficult to extract Hecataeus' actual writings (as in Karl Wilhelm Ludwig Müller's Fragmenta Historicorum Graecorum). Diodorus (ii.47.1 2) and Apollonius of Rhodes tell of another work by Hecataeus, On the Hyperboreans. Clement of Alexandria (Stromata 5.113) cites a work titled "On Abraham and the Egyptians". According to Clement, Hecataeus was the source for verses of Sophocles that praise monotheism and condemn idolatry. The major fragment explicitly attributed to Hecataeus in Jewish and Christian literature is found in Josephus (Apion 1.183 205) in which Josephus argues that learned Greeks (Apion 1.175) and Aristotle (Apion 1.176 82) admired the Jews. However Pucci Ben Zeev, in surveying scholarship on this matter, finds reasons to grant core elements of authenticity in the absence of clear evidence to the contrary. According to the 10th century Byzantine encyclopedia the Suda, Hecataeus wrote a treatise on Homer and Hesiod, entitled On the Poetry of Homer and Hesiod (Περὶ τῆς ποιήσεως Ὁμήρου καὶ Ἡσιόδου); nothing of this work survives, however, and it is mentioned by no other ancient source.