Кіріспе

Pleven Epopee 1877, көбінесе Pleven Panorama деп аталатын, Болгарияның Плевен қаласында орналасқан панорама, 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысының оқиғаларын, әсіресе Плевнаның бес айлық қоршауын (Плевен Эпопеясы) көрсетеді. Осы оқиға қаланың әлемдік деңгейде танылуына себеп болды және бес ғасырлық Осман билігінен кейін Болгарияның азаттығына үлкен үлес қосты. Панорама 13 ресейлік және болгар суретшісінің еңбегімен жасалып, Плевен Эпопеясының 100 жылдығына арналып 1977 жылдың 10 желтоқсанында ресми түрде ашылды. Панорама Болгарияның азаттығына жол ашқан төрт маңызды шайқастың үшеуі өткен Skobelev паркінің аумағын кеңейтті. Ашылғаннан кейінгі үш жылдың ішінде панораманы 2,5 миллион адам тамашалады. Бұл монумент Плевен халқының шайқасқа және шамамен 35 000 қаза болған жауынгерлерге құрмет көрсету үшін салған 200-ге жуық ескерткіштің бірі.

Плевна қоршауы

Плевен панорамасы Плевна қоршауының оқиғаларын бейнелейді, ол бес айлық кезеңде төрт ірі шайқастан тұрады (1877 жылдың 20 шілдесі – 10 желтоқсаны), және үшінші шайқасқа ерекше назар аударады. Бұл қоршау 1877–78 жылдардағы орыс-түрік соғысының барысына шешуші әсер етті, нәтижесінде Болгария, сондай-ақ Сербия және Румыния 500 жылдық Осман империясының билігінен азат болды. Сол кезде Плевна түріктердің бақылауында болды, себебі 16 шілдеде Никопол шайқасында жеңілгеннен кейін фельдмаршал Осман-паша онда бекіністер салған болатын. Осман алғашқы екі шайқаста орыс әскерлерінің шабуылдарын сәтті тойтарды. Үшінші шайқас 1877 жылдың 31 тамызында басталып, 11 қыркүйекте аяқталды. Генерал Михаил Скобелев басқаратын орыс әскерлері екі түрік редутын, ал румын дивизиясы үшінші – Гривица редутын басып алды. Османның әскерлері орыстардан алынған екі редутты қайта басып алды, бірақ румындарды Гривицадан ығыстыра алмады. Бұл шайқас орыс әскерлері үшін ең қанды шайқас болды, шамамен 20 000 адам қаза тапты, бірақ сонымен бірге қоршаудың шешімді нүктесіне айналды. 24 қазанға дейін орыс және румын әскерлері Плевнаны толық қоршап алды. Осман кері шегінуге рұқсат сұрады, бірақ Осман империясының жоғарғы бас қолбасшылығы оған рұқсат бермеді. 9 желтоқсанда Осман мен оның әскерлері қысқа мерзімге шабуыл жасады, бірақ бастапқы табысқа қарамастан жеңіліске ұшырады және 5 000 адамдық шығынға ұшырады. Осман жараланды. Келесі күні Осман қаланы румын полковнигі Михаил Черкезге тапсырды.

Құрылысы мен ашылуы

Плевендегі тарихи ескерткіштердің көпшілігі орыс-түрік соғысына байланысты, және соғыстағы ең қанды шайқастарды еске түсіретін 200-ге жуық ескерткіш бар. Плевен панорамасы түрік әскерінің ресейлік және румыниялық әскерлерге тапсырылуының жүз жылдығына арналып салынды, бұл Плевна қаласын қоршауды аяқтады. Оны Мәскеуден келген автор Н. Оветчкин, Ресейдегі Белгородтағы Бородин панорамасына балама ретінде жобалады және құрастырды. Панорама Скобелев паркінде орналасқан, бұл парк ресейлік әскерге басшылық етіп, оларды Плевнада түріктерге қарсы жеңіске жеткізген генералдың құрметіне аталған, сонымен қатар бес айлық қамалдың шешуші шайқасы өткен орын. Он бір ресейлік және екі болгар суретшісі 115×15 метрлік негізгі холст және 12 метрлік алдыңғы планды қамтитын панорамалық суретті салып, құрастырды. Оветчкин мен панораманы жасаған суретшілердің мақсаты – 1877 жылдың 11 қыркүйегінде болған оқиғалардың шынайылығын сезіндіріп, осы жерде болған шайқасқа деген ықылас тудыру болды. Панорама 1977 жылдың 10 желтоқсанында, генерал Осман-пашаның полковник Михаил Черкезге тапсырылып, Плевен эпопеясы аяқталған күнінің 100 жылдығына орай көпшілікке ашылды.

Құрамы

Архитектуралық бірлік төрт бөлмеден тұрады: кіріспе, панорамалық, диорамалық және қорытынды. Кіріспе бөлмедегі алты сурет халықтың қасіретті тағдырын, олардың қаһарлы күресін және орыс әскерлеріне деген қайырымдылығын ашады. Көрмеші шайқас алаңының ортасында, шабуылдап келе жатқан орыс полкінің, жарылғыш снарядтардың, дәрігер мен медбикенің, түрік кавалериясының шабуылының, қаладағы өрттің және орыс генералы Михаил Скобелевтің османдық бекінісіне шабуыл жасап жатыр деген сезімде болады.