Кіріспе
Театр сахнасының жазық бөлігі (сценалық жазық) немесе кулисса – ғимараттар немесе басқа фон көрінісін жасау үшін сахнаға боялып, орналастырылатын театр сахнасының жазық бөлігі. Жазықтар жұмсақ жабындылы (мысалы, муслин матамен жабынған) немесе қатты жабындылы (мысалы, луан сияқты сәндік фанерамен жабынған) болуы мүмкін. Жұмсақ жабындылы жазықтар итальяндық Ренессансынан бері көп өзгермеген. Ағаш қабырғасының ені бетіне параллель орналасқан рамасы бар жазықтар "Бродвей" немесе "сахналық" жазықтар деп аталады. Қатты жабындылы және бояу бетіне перпендикуляр рамасы бар жазықтар "Голливуд" немесе "студиялық" жазықтар деп аталады. Әдетте жазықтар 8 фут (2 м), 10 фут (3 м) немесе 12 фут (4 м) биіктіктегі стандартты өлшемдерде салынады, осылайша қабырғалар немесе басқа декорацияларды оңай орнатуға болады, сондай-ақ жазықтарды сақтап, келесі қойылымдарда қайта пайдалануға болады. Көбінесе олар қолданылатын көріністер үшін ұшқыш мұнарадан немесе төбеден ілініп тұратын тақталарға бекітіледі, сонымен қатар оларды сахнаның шеттерінде, қанаттар деп аталатын жерлерде сақтап, қойылым бойына еденге тіреп қоюға болады.
A flat (short for scenery flat) or coulisse is a flat piece of theatrical scenery which is painted and positioned on stage so as to give the appearance of buildings or other background. Flats can be soft covered (covered with cloth such as muslin) or hard covered (covered with decorative plywood such as luan). Soft covered flats have changed little from their origin in the Italian Renaissance. Flats with a frame that places the width of the lumber parallel to the face are called "Broadway" or "stage" flats. Hard covered flats with a frame that is perpendicular to the paint surface are referred to as "Hollywood" or "studio" flats. Usually flats are built in standard sizes of 8 feet (2 m), 10 feet (3 m), or 12 feet (4 m) tall so that walls or other scenery may easily be constructed, and so that flats may be stored and reused for subsequent productions. Often affixed to battens flown in from the fly tower or loft for the scenes in which they are used, they may also be stored at the sides of the stage, called wings, and braced to the floor when in use for an entire performance.
Пәтердің бөлшектері
Рельстер (немесе тақталар) – жазықтың жоғарғы және төменгі тіреу мүшелері. Рельстер жазықтың толық ені бойынша созылады (4 фут (1 м), яғни 1 метрлік жазық үшін). Стилдер (немесе тіректер) – жақтаудың тік мүшелері. Стилдердің ұзындығы – жазықтың толық биіктігі, рельстердің жиынтық енінен кем (7 фут (2 м), рельстерден жасалған жазық үшін). Тоггльдер – стилдер немесе тіректер арасында көлденең орналасқан бөлшектер. Тоггльдердің саны мен орналасуы жазықтың түріне байланысты. Тоггльдердің ұзындығы – жазықтың толық ені, стилдердің жиынтық енінен кем (3 фут (1 м), стилдерден жасалған, жұмсақ қаптамалы жазық үшін). Бұрыш тіреуіштер жұмсақ қаптамалы жазықтың бұрыштарын біріктіру үшін қолданылады. Олар әдетте фанерадан жасалады және 45°, 45° және 90° бұрыштармен үшбұрыш тәрізді болады. Олар көбінесе фанераны тіліп, содан кейін 45 градус бұрышпен кесіп, үшбұрыштардың қабырғаларын жасайды. Кілттастар тоггльдерді жұмсақ қаптамалы жазықтың стилдеріне қосады. Олар ұзын, әдетте бір жағынан тоггльдермен бірдей енде тілінеді, ал екінші жағынан арка кілттасына ұқсас пішін қалыптастырады. Кілттастардың орнына белдеулерді қолдануға болады. Олар ұзын және кең (тоггльдермен бірдей) тіктөртбұрыштар. Оларды кілттастарға қарағанда жасау оңай, бірақ олардың тар өлшемдері мен желімдеу/шегелеу бетінің азаюына байланысты олар аз берік. Қораптық құлып немесе бұрандалармен жанындағы жазықтарды сенімді түрде біріктіруге болады, немесе дәстүрлі түрде лаш сызығымен, онда мақта арқан жазықтың жиектеріне орнатылған тіреуіштерге байланады. Бұл жинақтың жылдам құрастырылуына және таратылуына мүмкіндік береді.
Стильдер
Бродвей немесе сахналық декорациялар әдетте атаулы (нақты) қарағай тақталарынан жасалады. Тақталар шеберхана еденіне жазық төселіп, түзуленіп, кілттермен және бұрыштық тіреулермен біріктіріледі. Кілттер мен бұрыштық тіреулер сыртқы жиегінен ішке қарай орналастырылады, бұл декорацияларды біріктіруге немесе тігісін тікелей қосуға мүмкіндік береді. Содан кейін олар желімделіп, шегеленеді немесе бұралады. Декорацияны аударып, муссалинмен немесе сәндік фанерамен жабуға болады. Бродвей декорациясындағы тіреулер 1 метр аралықпен орналастырылады. Бродвей декорацияларын кілттер мен бұрыштық тіреулердің орнына жартылай және қиғаш қосылыстарды қолдана отырып жасауға болады, бұл тіректердің, рельстердің және тіреулердің ұштарында терең жартылай ойыстар жасау арқылы, және/немесе орталық бөлігінде терең ойық жасау арқылы жүзеге асырылады, содан кейін олар желімделіп, шегеленеді. Ойыстар радиалды арамен немесе үстел арасымен және ойық жинағыш кескішпен (екі сыртқы дөңгелек ара кескіштері және олардың арасында бір немесе бірнеше "ұсқыштар" бар, бұл әлдеқайда кең кесуді қамтамасыз етеді) жасалады. Ойық жинағыш дайындау кілттер мен бұрыштық тіреулерді дайындауға ұқсас, бірақ аз өлшеуді қажет етеді, өйткені тіректердің, рельстердің және тіреулердің ұзындығы декорация бетіне тең болады. Голливуд немесе студиялық декорациялар нақты дизайнға сәйкес әртүрлі қалыңдықтарда жасалуы мүмкін, бірақ көбінесе атаулы (нақты) қарағай тақталарынан жасалады. Тақталар шеберхана еденіне жиекпен орналастырылады, ұштары желімделіп, шегеленеді немесе бұралады. Кілттер мен бұрыштық тіреулер әдетте қолданылмайды. Жиналғаннан кейін, декорация жалпақ қабатты немесе сәндік фанерамен жабылады, олар желімделіп, шегеленеді. Голливуд декорациясындағы тіреулер 1 метр аралықпен орналастырылады. Голливуд декорациялары сәндік фанера бетіне муссалинмен қапталуы мүмкін. Беті су мен ақ желім қоспасымен жабылады, муссалин жабыстырылады және муссалинды қысқарту және бекіту үшін бүкіл декорация су/желім қоспасымен қайтадан жабылады.