Кіріспе

XIX ғасырдағы орыс мемлекет қайраткері, ақын Михаил Никитич Муравьев (1757–1807)
Граф Михаил Николаевич Муравьев (Граф Михаи́л Никола́евич Муравьёв) (19 сәуір 1845 [ескі стиль бойынша 7 сәуір 1845], Санкт-Петербург – 21 маусым 1900 [ескі стиль бойынша 8 маусым 1900]) – Ресейдің сыртқы саясатының назарын Еуропадан Қиыр Шығысқа бұруды қолдаған орыс мемлекет қайраткері. Ол, ең алдымен, Гаага бейбітшілік конференциясын ұйымдастыруымен танымал.

Өмір және мансап

Михаил Муравьев генерал-граф Николай Муравьевтің (Гродно губернаторы) ұлы және граф Михаил Николаевич Муравьев Виленскийдің немересі болды. Ол Полтавадағы орта мектепте білім алып, қысқа мерзімге Хайдельберг университетінде оқыды. 1864 жылы Санкт-Петербургтегі сыртқы істер министрінің кеңсесіне қызметке кірді, жақын арада Штутгарттағы Ресей елшілігіне бекітілді, онда Вюртемберг королевасы Ольга оған назар аударды. Ол Берлинде, содан кейін Стокгольмде және қайта Берлинде болды. 1877 жылы Гаагада екінші хатшы қызметін атқарды. 1877-1878 жылдардағы орыс-түрік соғысы кезінде ол Қызыл Крест қоғамының өкілі болды және Вюртемберг королевасы Ольга ұсынған жедел жәрдем пойызын басқарды. Соғыстан кейін ол Парижде бірінші хатшы, Берлиндегі елшіліктің канцлері, содан кейін Копенгагенде министр болды. Данияда ол императорлық отбасымен тығыз байланыста болды және 1896 жылы ханзада Лобанов-Ростовский қайтыс болғаннан кейін патша Николай II оны сыртқы істер министрі етіп тағайындады. Келесі үш жарым жыл еуропалық дипломатия үшін өте қиын кезең болды. Критте Осман империясына қарсы көтеріліс және Қытайдағы Боксер көтерілісіне әкелген оқиғалар алаңдатарлық факторларға жатты. Граф Муравьевтың Критке қатысты саясаты тұрақсыз болды; Қытайда Германияның Киаочоудағы әрекеттері оның қолына шек қойды. Ол Ұлыбританияны Қытайдан Порт-Артур және Талиенванды Ресейге жалға алу туралы жаңылыстырды; ол британ елшісіне бұл порттар ашық болатынын айтты, кейіннен бұл уәдесін маңызды өзгертулер енгізді. 1899 жылы Гаагадағы Тыныш конференциясын ашқан патша Николай II өз елін Қытайдағы қиын жағдайдан шығарды, бірақ кейін Маньчжурия мен Пекиндегі орыс агенттері 1900 жылғы Боксер көтерілісіне әкелген қозғалысқа ықпал еткенде, Муравьев пен патша арасындағы қарым-қатынас шиеленісті. Муравьев 1900 жылдың 21 маусымында Сергей Витте мен Алексей Куропаткинмен өткізген қызу пікірталас кезінде кенеттен қайтыс болды. Витте Қытайдағы дағдарыс үшін Муравьевті айыптады (Муравьев Витте кеңесіне қарамастан Порт-Артурды алуға талап еткен); ол қайтыс болған кезде сол жақ жақсылынан жарақат алғандықтан, өзін-өзі өлтірген деген қауесет тарады, бірақ «ресми үкіметтік хабарламада, кеш тұрғаннан кейін ол жұмыс кабинетінде сырғанап, бюроның өткір жиегіне басын соғып алғаны» айтылды. Ол Ақ Бүркіт орденімен және басқа да көптеген наградалармен марапатталды.