Кіріспе

Италия әуе кемесі

«Аквила» (италия тілінде «Бүркіт») – Италияның трансатлантикалық жолгерлік кемесінен қайта жасалған әуе кемесі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Аквила» кемесінің құрылысы 1941 жылдың соңында Генуядағы «Ансальдо» кеме жасаушылығында басталды және келесі екі жыл бойы жалғасты. Алайда, 1943 жылдың 8 қыркүйегінде Италияның қару тоқтату туралы келісімге қол қоюымен барлық жұмыстар тоқтатылды және кеме аяқталмай қалды. 1943 жылы Италия Социалдық Республикасының Ұлттық Республикалық Әскери-теңіз күштері мен неміс оккупациялық әскерлері кемені басып алды, бірақ 1945 жылы бұрынғы «Децима Флоттиглия МАС» бөлімшесінің мүшелерінен құралған Италия Корольдігінің Одақтас Әскери-теңіз күштерінің итальяндық роялистік шабуыл тобы «Мариассальто» шабуылымен кеме ішінара батырылды. «Аквила» кейіннен қайтадан суға көтеріліп, 1952 жылы металлға тапсырылды.

Өмірбаян

Aquila – Италияның алғашқы ұшақ тасымалдаушы жобасы болды; алайда, ол түптен бастап салынбады және ешқашан аяқталған жоқ. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Италия Корольдік теңіз флоты (Regia Marina) Città di Messina сауда кемесін екі катапульті бар гидроұшақ тасымалдаушысы Giuseppe Miraglia-ға айналдырып, кемедегі ұшақтарды пайдалануды зерттеуді бастады. 1927 жылы қолданысқа енгізілген кеме төрт ірі және 16 орташа гидроұшақты тасымалдай алатын болды және мансабының көп бөлігінде эксперименталды катапульттік кеме ретінде пайдаланылды. 1940 жылы ол ұшақ тасымалдау/оқу кемесі ретінде тағайындалды және итальяндық капиталдық кемелер үшін гидроұшақ тасымалдаушысы қызметін атқарды. 1920-1930 жылдары итальяндық әскери және саяси орталарда итальяндық флотының кеңейіп келе жатқан авианосецтерге қатысты рөлі мен қажеттілігі қызу талқыланды. Джинно Дуччи (1920 жылдардың басында Regia Marina штаб бастығы), Ромео Бернотти (штаб бастығының көмекшісі) және теңіз офицері Джузеппе Фиораванцо флоттың әуе күштерін дамытуды, авианосецтерді салуды және әуе және теңіз академияларын біріктіруді жақтады. Басқа топтар бұл идеяларға, әсіресе авианосецтерді салуға қарсы болды, себебі бұл әскери тұрғысынан пайдалы болмады, сонымен қатар шығындар мен практикалық мәселелер де маңызды болды. Ең бастысы, Италияның шектеулі өнеркәсіптік қуаты, кеме жасау орындарының жеткіліксіздігі және қаржылық капиталдың болмауы, теңіз теорияшыларының көздеген теңгерімді флотты құруға кедергі келтірді. Болашақ қақтығыста ең қажетті деп саналған кемелерге басымдық берілді. Франция Еуропадағы кезекті соғыста Италияның ең мүмкін қарсыласы саналғандықтан, оның теңіз күштерімен теңдік сақтау маңызды мәселе болды. 1932 және 1937 жылдар аралығында француз теңіз флоты төрт жаңа капиталдық кеме салды: (Dunkerque, Strasbourg, Richelieu және Jean Bart). Бұл диктатор Бенито Муссолини мен итальяндық адмиралтействоны авианосецтерді салу жоспарларын тоқтатуға мәжбүр етті. Оның орнына Италия төрт ескі соғыс кемесін (1933 жылы Cavour және Cesare, 1937-1940 жылдар аралығында Doria және Duilio) жаңғыртты және төрт жаңасын (1934 жылы Vittorio Veneto және Littorio, ал кейін 1938 жылы Roma және Impero) салуды бастады. Regia Marina негізінен салыстырмалы түрде тар Жерорта теңізінде жұмыс істеуі күтілгендіктен, флоттың әуе күштерінің болмауы төзімді болып көрінді (әсіресе, сол кезде авианосецтердің қымбат екені және олардың тиімділігі дәлелденбегендіктен). Италия материгі мен Сицилия және Пантеллерия сияқты аралдар табиғи ұшақ тасымалдаушылар ретінде қарастырылды, олардың көптеген әуе базалары Италия Әуе күштері (Regia Aeronautica) басқаруында болды және флоттың сұрауы бойынша жеткілікті әуе көмегін ұсынуға қабілетті болды. Дегенмен, 1940 жылдың маусымында Италия соғысқа кіргеннен кейін көп ұзамай Муссолини Roma мұхит кемесін көмекші авианосецке айналдыру жобасын мақұлдады. 1941 жылдың 7 қаңтарында, британдық авианосецтердің Тарантоға сәтті шабуыл жасағаннан кейін екі ай өткен соң, Муссолини Roma кемесін толыққанды авианосецке айналдыруды бекітті, ол үлкен әуе топтарын қабылдай және Regia Marina-ның жылдам соғыс кемелерімен және крейсерлерімен бірге жүре алатын болды. Алайда, 27 қаңтарда Regia Marina-дан түскен көптеген қарсылықтардан кейін бұл бұйрық дереу күшін жойды. Оларға шамадан тыс шығындар, катапульттарды, ұстау құрылғыларын және лифттерді жасауға байланысты техникалық қиындықтар, қапталы бүгілетін ұшақтарды жасауға шамамен екі жыл уақыт, ұшу палубасының үстіндегі ауа турбуленттілігінің әсерін зерттеуге қажетті уақыт, немістердің өздерінің Graf Zeppelin авианосецін салу кезінде кездескен мәселелер және неміс бомбалаушыларының британдық Illustrious авианосеціне келтірген ауыр зақымдар туралы соңғы хабарлар кірді, бұл Жерорта теңізінде жұмыс істейтін авианосецтердің осалдығын көрсетті. Содан кейін, 21 маусымда, Матапан мүйісінде үш ауыр крейсерді жоғалтқаннан кейін үш ай өткен соң, егер итальяндықтардың өздерінің авианосеці болған болса, бұл жоғалтуды болдырмауға болар еді, Regia Marina және Regia Aeronautica ақыры Roma кемесін қайта жабдықтауға келісті.

Дизайн және құрылыс

1941 жылдың қараша айында Генуядағы Ансальдо кемежайларында "Рома" крейсерін әуе кемесіне айналдыру жұмыстары күшпен басталды. "Рома" атты итальяндық жауынгерлік кеме құрылыс үстінде болғандықтан, кеменің аты "Акуила" деп өзгертілді.

Қаптамасы

Кеме ішін түпнұсқалық машиналарын ауыстыру және ангар палубасы мен шеберханаларды орнату үшін толығымен тазартты. Корпустың екі жағына терең иілімдер қосылды, бұл кеме тұрақтылығын, корпустың пішінін жақсарту және торпедадан қорғануды күшейту үшін жасалды. Сынықтардан қорғану үшін қалың темір бетон қабаттары иілімдердің ішкі жағына жағылды. Aquila жаңа машиналарын қуаттырақ пайдалану үшін корпусы ұзартылды, ал кеменің мұрты теңізге жарамдылығын арттыру және авиациялық қажеттіліктерге арналған қосымша кеңістік беру үшін кеңейтілді. Су астындағы зақымдарға төзімділігін арттыру үшін кеме "C" немесе "D" палубасына дейін жеткен 18 су өткізбейтін бөлімшеге бөлінді, олардың 11-і екі қабатты болды. Дизайнерлер журналдар мен авиациялық отын бактерілерінің үстінде бронялық қабаттарды орнатумен жұмыс істеді. Отын бактерілері британдық тәжірибеге сәйкес жасалды, олар кеме корпусынан сумен толтырылған бөлімдермен бөлінген цилиндрлер немесе қораптардан тұрды. Бұл отын жүйесінің бұзылуын және бомбалардың, жақын өткен оқтардың немесе торпедалардың соққысынан туындаған қатты діріл немесе "қамшы" салдарынан тұтанғыш AvGas буларының кездейсоқ таралуын болдырмауға бағытталған қауіпсіздік шарасы болды. 1942 жылдың қаңтарында Ла Специядағы Freude резервуарында жүргізілген өзіндік қозғалыс сынақтары 26 700 тонналық сынақ ығысу үшін 132 660 ат күшімен 29 түйін жылдамдыққа қол жеткізілетінін көрсетті. Бұл 140 000 ат күшімен 29,5 түйіннің тұрақты жылдамдығына қол жеткізілетінін, ал қозғалтқыш жүйесі 151 000 ат күшін мәжбүрлемей дамыта алса, 30 түйінге жететінін көрсетті. Aquila-ның жаңа қозғалтқыш жүйесі екі тоқтатылған Capitani Romani класындағы жеңіл крейсерлерден (Cornelio Silla және Paolo Emilio) алынған, өйткені олардың тоқтатылуына қарамастан, олардың қозғалтқыш жүйелерін жасау жоғары сатыда болды. Барлығы сегіз қазандықтан және төрт турбиналық топтан тұратын, әрқайсысы 310 айналымда 55 000 ат күшін өндіре алды, бұл Aquila қажеттіліктеріне толыққанды жарады. Әрбір қазандық 320 °C (608 °F) температурада және қысымда турбиналарға қыздырылған бумен жұмыс істеді. Aquila-да орнатылғанда, жалпы қуаты бір турбиналық топқа толық қуатта 37 750 ат күшіне дейін төмендетілді. Пропеллерлер де үлкен кемеге сәйкес келетін типке өзгертілді, ал Capitani Romani класының бастапқы пропеллерлері үш қанатты және диаметрі , Aquila-да қолданылатын пропеллерлер төрт қанатты және диаметрі болды. Тіршілік ету мүмкіндігін арттыру үшін қозғалтқыш жүйелері төрт моторлық бөлімшеге топтастырылды, әрқайсысында бір турбиналық топ және екі қазандық болды – бұл американдықтардың North Carolina класындағы линкорлар үшін қабылдаған ұқсас шешім болды. Бұл шешім барлық құбырларды (бу, су, май және т.б.), желдету жүйелерін оңайлатуға, экипаждың тұру жағдайын жақсартуға және қадағалау мен техникалық қызмет көрсетуді жеңілдетуге мүмкіндік берді. Re.2001 OR Serie II үшін ангардың сыйымдылығы 26 ұшақ болды, олардың жетісі 32-35 метрлік бөлімдерде, ал алтауы 25 метрлік бөлімдерде орналастырылды. Сонымен қатар, он бес ұшақ ангар төбесінен іліне алатын болды. Ұшақтың бүктелетін қанаттары бар нұсқасы ангарда алпыс алты ұшақты орналастыруға мүмкіндік беретін болды.

Ұшу палубасы

Аквиланың бір ғана үздіріліссіз ұшу палубасы болды. Ол жанармай бункерлері мен қару-жарақ қоймаларының үстін жабатын пластиналармен жартылай брондалған. Ұшу палубасы кеменің бауынан қысқада қалды, бірақ кормасына қарай сәл шығып тұрды, онда ауа ағынын жақсарту үшін дөңгелек пішіндес бөлік болды. Ангар палубасы мен ұшу палубасы арасында ұшақтарды тасымалдауға мүмкіндік беретін екі 15 метрлік сегізбұрышты лифт болды. Біреуі кеменің ортасында, екіншісі алға қарай 27 метрдей орналасқан, осылайша олар кормадағы тұтқыштардан жеткілікті қашықтықта болды, нәтижесінде екеуі де ұшақтар қонғаннан кейін дереу ангарға түсіруге қолданылуы мүмкін болды. Катапульттардан лифттерге және ангарларға дейін рельстер жүргізілген. Катапульттік көтеріліс үшін ұшақтар ангарда портативті жиналмалы катапульттік шассиге көтеріліп, лифттермен ұшу палубасы деңгейіне көтеріліп, содан кейін рельстер арқылы катапульттің бастапқы орнына дейін итерілді, бұл жүйе Graf Zeppelin-де де қолданылған. 1943 жылдың тамызында «Аквиланың» қозғалтқыштары мен катапульттары сәтті сынақтан өтті, бірақ кемеге орнатылған, төрт кабельден тұратын тоқтату құрылғысы бастапқыда дұрыс жұмыс істемеді. Бұл ұшақтар ұшырылғаннан кейін қайтадан кемеге қонуына кедерілген. Сондықтан, «Аквиладан» ұшып шыққан ұшақтар міндеттерін орындағаннан кейін, ең жақын құрлықтағы әуежайға қайтуы немесе теңізге құлауы мүмкін болды, бұл оның флоттық авиатасымалдағыш ретіндегі мүмкіндіктерін шектеді. Итальяндық және неміс техниктері Перуджа Сант-Эгидио әуежайында «Аквиланың» ұшу палубасының макетімен айлар бойы жұмыс істеді және 1943 жылдың наурыз айында ауқымды өзгерістер енгізілген тоқтату құрылғысы қолданысқа жарамды деп танылды. Соғыстан кейін АҚШ Әскери-теңіз күштері жүргізген бағалау, апаттық тоқтату құрылғысының болмауына байланысты, қону процедурасын өте қауіпті ететінін көрсетті. «Аквиланың» оң жақ аралшасында ұшу палубасынан шығатын газдарды шығаруға арналған бір үлкен тік түтік орналасқан. Сондай-ақ, биік басқару мұнарасы және қаруларды бақылау жүйелері де сол жерде болды.

Әуе шабуылына қарсы қарулану

Алты ұңғылы /65 калибрлі (каль) ұшаққа қарсы (АА) алты зеңбірек кеменің алдыңғы және артқы бөлігіне орналастырылды. Сонымен қатар, «Аквила» кемесі «Капитани Романи» класындағы жойылған крейсерлердің бірінен алынған сегіз /45 калибрлі зеңбірекпен жабдықталды. Бұл зеңбіректер екі мақсатта қолдануға арналмаған болса да, 45° көтерілу бұрышына ие болды және осылайша шабуылдайтын жау ұшақтарына қарсы тиімді атыс жүргізе алды (салыстыру үшін, Италияның ең жақсы ауыр АА зеңбірегі – /50 калибрлі – 85° көтерілу бұрышына ие болды). Ұшақ палубасы деңгейінен төмен, кеме корпусының екі жағында алтыдан, барлығы 12 жаңадан жасалған АА зеңбірегін орнату жоспарланған. Алайда, автоматты оқтандырғышы және минутына 20 оқ ату жылдамдығы бар бұл зеңбірек прототиптік кезеңнен аса алмады. Кеменің АА қорғанысын күшейту үшін, ұшу палубасының астына орналастырылған тағы 16 алты ұңғылы 20 мм-лік зеңбірек қосылды. Германия және оның марионеттік мемлекеті – Италия Социалдық Республикасы – кемені басып алып, күзетке қойды. Бірақ, жалпы әскери жағдайдың нашарлауы және кемеге, сондай-ақ жақын жердегі теңіз инфрақұрылымына бомбалау шабуылдарының жалғасуына байланысты жұмыс қайта басталмады. «Аквила» 1944 жылдың 16 маусымында Генуяға жасалған одақтастардың әуе шабуылы кезінде қайта зақымдалды. Сол жылы немістер кемені тонауға және ішінара бөлшектеуге кірісті. Соғыстың соңына қарай, итальяндық роялистік әскери-теңіз күштері немістер «Аквила» кемесін Генуя портына кіруге кедергі келтіретін кеме ретінде пайдалануы мүмкін деп қорқытты, өйткені олар бірнеше ай бұрын оның бауырлас кемесі – «Спарвьеро» (бұрынғы «Августус» лайнері) – конверсияланған ұшақ тасушы кемесімен де осылай істеген. Бұрынғы Decima Flottiglia MAS құрамындағы «Мариассальто» дайверлері 1945 жылдың 18-19 сәуір түнінде «Аквила» кемесін зиянсыз жерге жартылай батырып, қауіпсіз саботаж операциясын жүргізді. Соғыстан кейін «Аквила» 1949 жылы Ла Специяға сүйретіліп, «Понтон P227» деп қайта аталды. Оны аяқтау немесе басқа азаматтық мақсаттарға қайта жарату мүмкіндігі қарастырылды, бірақ бұл тым қымбат немесе саяси тұрғыдан қиын деп танылды. Ақырында, 1952 жылы кеме мақұлданып, металлға тапсырылды.