Кіріспе

Орысша үстел ойыны Чапаев (игра в Чапаева, 'Чапаев ойыны' немесе 'Чапаевтың ойыны') – шашка (драфт) және каром, новсс және пиченот сияқты допты соғыстыру ойындарының қоспасы, нәтижесінде бильярд пен үстел шайқалысы сияқты ойын элементтері кіші масштабта, сондай-ақ шашка стратегиясымен ұштасады. Бұл ойын бұрынғы КСРО аумағында кеңінен таралған. Ойынның мақсаты – қарсыластың фигураларын тақтадан шығару. Ойын Ресей Азамат соғысының батыры Василий Чапаевтың құрметіне аталған.

Жабдық

Ойынға шахмат тақтасы мен шашка, әр түстен сегіз тас керек. Тастар кішкентай болады (тақтадағы шаршылардан кіші, әйтпесе ойын тым жеңіл болып қалуы мүмкін), және көбінесе ағаштан жасалған.

Ережелер

Ойын бірнеше раундтан тұрады, екі ойыншымен (немесе екі командамен), кезегін алмастырып немесе өз кезегінде оқтар атып. Бірінші раундта ақ фигуралар бірінші қатарға, ал қара фигуралар соңғы қатарға орналастырылады. Ақ ойынды бастайды. (Артықшылықты бейтарап ету үшін «пирог» ережесін қолдануға болады, бұл қара ойыншыға бірінші жүрістен кейін орын ауыстыруға мүмкіндік береді; бұл киіз үй бильярдындағы тоғыз доп ойынына ұқсас.) Ойыншы өз кезегінде бас бармақпен бір фигурасын итеріп, қарсыласының бір немесе бірнеше фигурасын атып түсіреді. Егер жүріс қарсыластың бір немесе бірнеше фигурасын тақтан сығарып тастаса, ал атушы ойыншының барлық фигуралары өз орнында қалса, ойыншы қосымша жүріс жасайды. Егер ойыншы қарсыластың фигурасын сығармай немесе өзінің фигурасын сығарса, қарсыласының жүріс жасау кезегі басталады. Ойын тақтада бір түс қана қалғанша, раундты жеңіп алғанша жалғасады. Содан кейін жеңімпаз келесі раундты бастайды, сол ойыншының фигуралары бір қатар алға жылжытылады. Жетінші раунд басталғанда, қара және ақ қатарлар бір-біріне жақын болады. Егер соққыдан кейін фигура төңкерілсе, ол «сатқын» деп аталады және қарсылас оны бақылайды. Жетінші және одан кейінгі раундтарда, сәтті атушы бір қатар алға жылжиды, ал жеңілген ойыншы кері жылжуға міндетті. Ойыншылардың бірі соңғы қатарға жеткенде, қарсыласына фигураларын орналастыруға орын қалмайды, сондықтан ол ойынды ұтырады.

Вариациялар

Чапаевтың ережелері әр аймақта әртүрлі. Кейбір нұсқаларында рұқсат етілген әрекет – бас бармақ пен көрсету саусағын өз түсіңіздегі екі фигураға қойып, оларды ортаға қарай жылдам қозғау, соның салдарынан қарсыластың фигурасын тақтаның ортасынан сызып шығару – мұны кейде "қапшық" деп атайды. Тағы бір нұсқада, егер бір ойыншының қалған фигуралары артқы қатарға шегініп, қарсыластың фигурасы сол қатарға жетсе де ойын бітпейді: келесі қадам – алға жылжушы тараптың фигурасының үстіне екінші шашке қою (бұл фигураны ат немесе танк деп атайды; бұл батыстық шашкедегі "таждануға" ұқсас). Ойын бір ойыншының барлық фигуралары алынғанша жалғасады.

Компьютерлік нұсқалары

Чапаевтың бірнеше нұсқасы компьютерлік симуляция ретінде құрылды. Олардың ішінде Pyva.net сайтындағы Chapay (1999 жылдан бастап); Narod.ru сайтындағы Чапаев 3D (Чапаев 3D); WildSnake Software және Shockwave.com компаниялары жасаған Shuffle, Shuffle Challenge және Shuffle Snakebites; Apple iTunes Store-дағы Battle Checkers және Chapayev iOS ойындары; сондай-ақ Google App Market (қазір Google Play) сайтындағы Android үшін Чапаев ойыны бар (бұл ойынға әдетте шахмат тақтасы және 8-ден 16-ға дейін Android құрылғысы қажет).