Кіріспе

Стратегиялық үстел ойыны
үстел ойыны

Реверси – екі ойыншыға арналған стратегиялық үстел ойыны, 8х8 шаршысыз тақтада ойналады. Ол 1883 жылы ойлап табылды. 1971 жылы тақтаның бастапқы орналасуы бекітілген Othello нұсқасы патенттелді.

Негізгі білім

Екі ойыншы 64 бірдей ойын тасы ("дискіні") пайдаланады, олардың бір жағы ақ, екінші жағы қара. Әр ойыншы ойын бойында бір түс таңдайды. Ойыншылар кезекпен бос қалған шаршыға бір дискіні қояды, олардың таңдалған түсі үстіне қарай қарауы керек. Дискі қойылғаннан кейін, қарсыластың түсіндегі дискілер, егер олар жаңа қойылған дискі мен ағымдағы ойыншының түсіндегі дискі арасындағы түзу сызықта орналасқан болса, кері қайтарылады. Барлық бос шаршылар толтырылғаннан кейін, өз түсінде көбірек дискісі бар ойыншы жеңіске жетеді.

Бастапқы нұсқасы

Ағылшын Льюис Уотерман мен Джон В. Молетт екеуі де 1883 жылы Реверси ойынын өзі ойлап тапқанын айтады, әрқайсысы екіншісін жалғаншы деп айыптайды. Ойын 19 ғасырдың соңында Англияда үлкен танымаллыққа ие болды. Ойын туралы алғашқы сенімді мәлімет 1886 жылғы 21 тамыздағы "The Saturday Review" басылымында келтірілген. Кейінірек, 1895 жылы "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған мақалада Реверси "64 фигурамен ойналатын Go Bang сияқты" деп сипатталған. 1893 жылы неміс ойын өндірушісі Ravensburger ойынды өзінің алғашқы өнімдерінің бірі ретінде шығара бастады. Реверси болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін ойынды талқылайтын 18 ғасырға жататын екі еуропалық кітап 1989 жылғы көктемгі "Othello Quarterly" журналының он төртінші бетінде еске алынған, сонымен қатар ойынның тамыры көне болуы мүмкін деген болжамдар бар, бірақ оны растайтын құжаттар әлі табылмаған. 1907 жылы жапондық басылымда шыққан "Дүниежүзілік ойындар ережелерінің толық жинағы" (世界遊戯法大全) атты кітапта Реверси ойыны Отелло сияқты ережелермен сипатталған: алғашқы төрт фигура ортаға диагональ бойынша қойылады, ал қозғалыс жасай алмайтын ойыншы кезегін өткізіп жібереді.

Компьютерлік қарсыластар және зерттеулер

Отеллоның жақсы компьютерлік бағдарламалары адам қарсыластарына қарсы өте күшті ойнайды. Бұл негізінен Отеллоға тән адамдардың алдынан көру қиындықтарына байланысты: Дискілердің өзара алмастырылуы және осыған байланысты стратегиялық мағынасыздық (шахмат фигураларымен салыстырғанда) әртүрлі жүргізілістерді бағалауды әлдеқайда қиын етеді. Мұны көзге көрінбей ойналатын партияларда көрсетуге болады, себебі тақтаны жаттау ойыншылардан көзге көрінбей шахмат ойнағандағыдан әлдеқайда көп күш-жігерді талап етеді. Отелло компьютерлік бағдарламаларын адам қарсыластарымен сынастырған алғашқы турнир 1980 жылы өтті. Ондағы әлем чемпионы Хироси Иноуэ турнирде жеңіске жеткенімен, компьютерлік бағдарламаға қарсы ойында жеңіліске ұшырады. 1997 жылы Логистелло Othello компьютерлік бағдарламасы үстемдік ететін адам чемпионы Такеши Муракамиді 6:0 есебімен ұтты. Сарапшылар Отеллодағы мүмкін болатын заңды жағдайлардың санын 1028-ге дейін бағаласа, ал ойын ағашының күрделілігі шамамен 1058-ге тең. Математикалық тұрғыдан алғанда, Отелло 8x8 тақтасында шешілген. 4x4 және 6x6 тақталарда екінші ойыншы жеңіске жетеді. arXiv журналында жарияланған мақалаға сәйкес, 8x8 тақтасындағы ойын тең аяқталады. Бұл дәлелдемелердің біріншісі салыстырмалы түрде оңай, екіншісі шамамен 1990 жылға, ал соңғысы 2023 жылға жатады. Ойынды n×n тақтасында ойнауға кеңейткенде, бірінші ойыншының берілген жағдайда жеңіске жеткізе алатын қозғалысы бар-жоғын анықтау мәселесі PSPACE толықтығымен сипатталады.

Қабылдау

Ойын журналы Отеллоны "1980 жылғы ең жақсы 100 ойын" тізіміне қосты, оны "Виктория дәуіріндегі реверси ойынының негізінде жасалған" және "стратегиялық абстрактілі ойын үшін осы елде ерекше жетістікке жеткен" деп атап көрсетті. Ойын журналы "Отелло, турнирлік жиынтық" ойынын "1981 жылғы ең жақсы 100 ойын" тізіміне енгізді, сол кезде "Отелло соншалықты танымал болды, енді Габриэль компьютерлік нұсқасын сатады және ойыншылар бірлестігі төрт айда бір рет журнал шығарады" деп жазды. Ойын журналы Отеллоны "1982 жылғы ең жақсы 100 ойын" тізіміне қосты, "Мақсаты – өз түсіңіздің максималды санымен аяқтау болғанымен, парадоксальды түрде, ең жақсы стратегия – ойынның бірінші үштен екі бөлігінде қарсыласыңыздың мүмкіндіктерін оның дискілерін мүмкіндігінше аз аударып шектеу болып табылады".