Кіріспе

Үндістан комикстерінің баспагерлері

Читракхата – Үндістаннан шыққан, бірнеше үнді тілдерінде жарық көрген комикстер немесе графикалық романдар. Үндістанда комикстерді оқу дәстүрі ұзақ жылдардан бері қалыптасқан, ал кең ауқымды мифология мен халық аңыздарына байланысты тақырыптар ондаған жылдар бойы балалар комикстері ретінде жарияланып келді. Үнді комикстері көбінесе көптеп басылады. Комикстер индустриясы 1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында өркендеген, осы кезеңде танымал комикстер бірнеше апта ішінде 500 000-нан астам дана сатылып үлгерді. Қазіргі уақытта осыған ұқсас кезеңде шамамен 50 000 дана ғана сатылуда. Үндістанның бұрын гүлденген комикстер индустриясы спутниктік теледидар (әсіресе балалар арналары) және ойын индустриясының күшейген бәсекесіне байланысты күрт төмендеп барады. Соңғы 60 жыл ішінде Diamond Comics, Raj Comics, Tinkle, Balarama және Amar Chitra Katha комикстері ел бойынша кең таратылып, жүздеген мың бала түрлі тілдерде оқиды. Үндістанның белгілі комикстер авторларының қатарында Пратап Мулик, Чанду, Харвиндр Манкар, Сухвант Калси, Анупам Синха, Абид Сурти, Пай аға, сондай-ақ карикатурист Пран Кумар Шарма, Ниред және танымал кейіпкерлер – Чача Чаудхари, Бахадур, Меэку, Моту Патлу, детектив Моочхвала, Награж, Супер Командо Дхрува, Дога, Супанди және Шикари Шамбу және тағы да көптеген тұлғалар бар.

Тарих

Үндістанның комикс индустриясы 1960 жылдардың ортасында «The Times of India» газетінің «Индраджал комикс» комиксін жариялаған кезде басталды. Бұл индустрия кейіннен Үндістанда дамыды. 1960 жылдардың соңына дейін комикстерді тек бай ата-аналардың балалары ғана тамашалайтын. Бірақ сол кезден бастап 1990 жылдардың басына дейін олар нарықта бекітілді. 1980 жылдары Үндістанда «Сенім батырлары» сияқты комикстердің кемінде 5,5 миллион данасы сатылды. «Comix Theory» компаниясы комикстерді цифрлық форматта насихаттау мақсатымен жұмыс істейді, бұрынғыдай комикстерде кездеспейтін жаңа тақырыптарды – комикстер мен философияны, комикстер тарихын академиктерден тікелей алуды, комикстер мен бейнелеу өнерінің, театрдың байланысын, сондай-ақ үнді комикс индустриясының көрнекті және жаңа суретшілерінің пікірлерін ұсынады, осы арқылы қазіргі мәдениетке және үнді комикстері туралы дискурстың дамуына үлкен үлес қосады. «Comics Byte» арнайы жаңалықтар порталы үнді комикстері мен оның іс-шараларын жариялап тұрады. Соңғы кезде бұрын қолданылған 3D комикстерден өзгеше, VR және AR технологияларын қолданатын комикстер пайда болды. «TBS Planet» комикстері VR комикстерін жасады, онда смартфон арқылы «ауызды ашу» деп аталатын жасырын қазына жәшігін табуға болады. «Kolkata Comics» компаниясы AR мүмкіндіктері бар комикстер жасады, олар смартфон экранында бангла тілінен ағылшын тіліне комикстерді аударуға мүмкіндік береді. Мұндай инновациялар мен жаңалықтар үнді комикстеріндегі соңғы жылдарды ең динамикалық етеді және индустрияның тарихи дамуымен байланысты мәселелерді шешуге көмектеседі. Веб-комикстер 2000 жылдардың басынан бері Үндістанда танымал. Үнді веб-комикстері кең аудиторияға тегін қол жеткізе білуімен сәттілікке жетті және елдің жас буыны оларды саясат, феминизм сияқты мәселелер бойынша әлеуметтік хабардарлықты тарату үшін жиі пайдаланады. Бұл веб-комикстер әлеуметтік желілер арқылы таратылып, көпшіліктің назарына ілігеді. Сондай-ақ, лицензиялық контентті үнді комикс нарығына әкелуге арналған баспагерлер де болды. «Gotham Comics» 1997-2008 жылдар аралығында мұндай баспагерлердің бірі болды. «Gotham Comics» батыс комиксінің культты кейіпкері – «Өрмекші адамның» үнді нұсқасын шығарды. «Dolton Comics» «Chandamama» баспасының көмегімен Үндістанда әртүрлі тілдерде көптеген DC кейіпкерлерін жариялады, олардың ішінде Супермен мен Бэтмен ең танымал өнімдер болды. Үнді комикс баспаларының лицензияланған кейіпкерлерді жариялауының тарихы ұзақ, оған «Amar Chitra Katha», «Madhumuskan», «Gowersons», «Lion Comics», «Egmont», «Euro Kids» және соңғы жылдары «Regal Comics», «Fenil Comics», «Shakti Comics» сияқты баспагерлер кіреді. 2011 жылдың ақпанында Үндістанда алғашқы комикс конвенциясы өтті. 2012 жылғы бағалау бойынша, үнді комикс баспа индустриясының құны 100 миллион доллардан асты. «Diamond Comics», «Manoj Comics», «Raj Comics», «Diamond Toons», «Tulsi Comics» комикстері 1980 жылдардан бері солтүстік Үндістанда үлкен оқырмандар мен жанкүйерлерге ие болды, себебі олар Чача Чаудхари, Биллу, Пинки, Наградж, Супер Командос Дхрува, Хавалдар Бахадур, Ангара, Джамбоо сияқты танымал кейіпкерлерді ұсынады. Анант Пай, Абид Сурти, Пран, Пратап Муллик, Энвер Ахмед, Анупам Синха, Ману, Вед Пракаш Шарма, Паршурам Шарма және тағы да көптеген авторлар солтүстік үнді комиксінде олардың комикс кейіпкерлері мен шығармаларының көлемімен танымал. Манга мен аниме Үндістанда танымал болғандықтан, жапон мангасынан шабыттанған комикс кітаптары пайда болды, мысалы, инду мифологиясына негізделген комикс кітабы Үндістанда, Сингапурда, Малайзияда және Еуропада жарияланды. «Batu Gaiden» – крикетті мифологиямен байланыстырған манга фэнтези сериясы. 2005 жылдан бері жаңадан құрылған және ескі комикс баспагерлері үнді комикс индустриясын жаңғыртуға көптеген әрекеттер жасады, оның ішінде «Level 10 Comics», «Yali Dream Creations», «Holycow Entertainment», «Chariot Comics», «Ayumi Comics», «Red Streak Comics», «Rovolt Comics», «Vimanika Comics», «TBS Planet Comics», «UFC», «Dream Comics», «Swapnil Comics», «Vaishnavi Comics», «Fenil Comics», «Dhaansu Productions» және тірі қалған «Raj Comics» компаниялары бар. «Amar Chitra Katha», «Raj Comics» және «Diamond Comics», «Diamond Toons» 1990 жылдардың соңынан бері көркем фильмдер, веб-сериалдар, ойындар, мобильді қосымшалар сияқты басқа да ойын-сауық құралдарына еніп, комикс оқырмандарына әсерін кеңейтуге тырысып келеді. 2019 жылдың соңына қарай көптеген жаңа комикс компаниялары үнді комикс индустриясын дамытуға үлкен қызығушылық танытып, осы салада өз орнын табуға тырысады.