Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рио Платано биосфералық қорығы – Гондурас жеріндегі Кариб теңізі жағалауында орналасқан Ла Москития аймағындағы қорғалатын аумақ. Жалпы ауданы белгілі, қорықтың басым бөлігі Рио Платано өзені бойымен созылады. Қорықта құрып кету қаупі төніп тұрған көптеген түрлер және Орталық Америкадағы тропикалық орманның ең ірі қалдықтары сақталған. 1982 жылдан бері ол ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра және биосфералық қорық мәртебесіне ие. 2011 жылы ЮНЕСКО қорықты Әлемдік мұра тізіміне қауіп төндіретін объектілердің тізіміне қосты. Бұрынғы басқару жоспарлары нәтижелі болғанымен, осы құнды қорықты сақтап қалу үшін ағымдағы басқару жоспарларын және болашақтағы табиғатты қорғау мәселелерін одан әрі зерттеу қажет. Қазіргі таңда қорықтың сақталуына заңсыз аң аулау, орман шаруашылығы және мал жаю үшін жерді тазалау сияқты қауіптер төнуде. Жақында Рио Платаноның бастауынан қорықтың үш аймағы (мәдени, буферлік және негізгі) арқылы жасалған рафтинг экспедициялары негізгі аймақта мал жаюға, өзен бойындағы коммерциялық балық аулау және аң аулау лагерьлеріне, сондай-ақ Лас-Мариас аймағындағы орманды кесу деректерін анықтады.
The Río Plátano Biosphere Reserve is a protected area in the La Mosquitia region on the Caribbean coast of Honduras. With a total area of , most of the reserve runs along the Río Plátano. The reserve has a number of endangered species and some of the largest remnants of tropical forest in Central America. It has been a World Heritage Site and biosphere reserve since 1982. In 2011, UNESCO placed the reserve on the List of World Heritage in Danger. While previous management plans have proven successful, a continued investigation into ongoing management plans and future conservation issues will be necessary to keep this valuable reserve safe. Currently, there are threats to the conservation of the reserve which include illegal hunting, logging, and clearing of land to graze cattle. Recent rafting expeditions from the Rio Plátano headwaters through all three zones of the reserve (cultural, buffer, and core) have documented cattle grazing in the core zone, commercial fishing and hunting camps along the river, and clear cutting of forest near Las Marias.
Тарих
1960 жылы бұл жер "Сиудад Бланка археологиялық қорығы" деп белгіленді, бұл атау ла Сиудад Бланка деп еске алынатын ежелгі елді мекеннің аңызына байланысты берілді. 1980 жылы қорық "Рио Платано биосфералық қорығы" деп қайта аталды және 1982 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне қосылды. 1980 жылы Табиғи жаңару ресурстары департаменті басқару және дамыту жоспарын жасады, ол 1987 жылы іске асырылды. 1997 жылы қорықтың айналасына қосымша 3250 км² буферлік аймақ белгіленді. 1997 жылы Германияның Даму банкі қорықты Патука өзеніне және Никарагуадағы Босавас биосфералық қорығына дейін кеңейту жоспарын бастады. Қазіргі таңда неміс жоспары тоқтап тұр.
In 1960, the land was set aside as the "Ciudad Blanca Archaeological Reserve," named after the rumored ancient settlement known as la Ciudad Blanca. The reserve was renamed "Río Plátano Biosphere Reserve" in 1980 and added to the World Heritage list in 1982. A management and development was designed in 1980 and implemented in 1987 by the Department of Natural Renewable Resources. In 1997, an additional 3250 km2 was designated as a buffer zone for the reserve. In 1997, the German Development Bank began a plan that would significantly expand the reserve to the Patuca River and the Bosawas Biosphere Reserve in Nicaragua. Currently, the German plan has been delayed.
Археологиялық орындар
Бұл қорықта әлі де 200-ден астам археологиялық орын сақталған, оның ішінде Христофор Колумбтың материктік Америкаға алғаш рет келген жері де бар. Осы орындардың көбі жақсы қорғалмаған, шындығында, көптегендері тоналған, ал қалғандары туризмнің өсуінен қауіп төндіреді. Аймақтың археологиялық құндылығы қорықтың құрылуында бастапқыда маңызды рөл атқарған болса да, қазіргі уақытта қорық көбінесе орманды қорғауға бағытталған. Дәстүр бойынша, осы аймақта Ла Сиуад Бланканың аңызға толы елді мекені орналасқан. Жылдар бойы көптеген кәсіби және әуесқой археологтар оны тапқандарын мәлімдеді, бірақ ешқайсысы сенімді дәлелдер ұсынбады және көптеген мамандар оның бар болғанына күмәнмен қарайды.
The reserve still has over 200 archeological sites, including the point where Christopher Columbus first arrived in mainland America. Few of these sites are well protected; in fact, many of them have been looted and the others are at risk from increased tourism. Although the archeological value of the region initially played a large part in the formation of the reservation, the reservation currently focuses mostly on the protection of the forests. According to tradition, the legendary settlement fo La Ciudad Blanca is located in the region. Over the years, many professional and amateur archeologists have claimed to find it, but none have produced credible evidence and most professionals remain skeptical that it ever existed.
Жергілікті халық
Бұл қорықта 2000-нан астам жергілікті тұрғын және көшіп келгендердің саны артып келеді. Макроаймақтау жоспары буферлік аймақтарды, мәдени аймақтарды және негізгі аймақтарды белгіледі. Жалпы қауіп, әсіресе негізгі аймақтарда, 2006 жылы азайды, бұл табиғатты қорғау жұмысының айтарлықтай жақсарғанын көрсетті, нәтижесінде 2007 жылы Дүниежүзілік мұра тізімінен "Қауіп төніп тұрған" статусы алынып тасталды. Жағалау бойында екі ірі мангр экожүйесі бар: Брус лагунасы және Ибан лагунасы. Брус аймағы 120 км² және тұзды-тұщы сулы, ал Ибан аймағы 63 км² және тұщы сулы. Кең таралған кедейлік және экожүйелерді зерттеудің жеткіліксіздігі оларды қорғауды күрделендіреді. Қорғау бағдарламалары өз мақсаттарына жете бастағанмен, басқару жоспарлары осы түрлерді тікелей қорғауда қаншалықты табысты екенін анықтау қиын. Тәуекел төніп тұрған түрлерге бейімделген жаңбырлы ормандар сияқты экожүйелерді қорғау маңызды жанама пайда әкеледі.
The reserve is home for more than 2,000 indigenous people and a growing number of migrant inhabitants. The macrozoning plan established buffer zones, cultural zones, and nucleus zones. The overall threat, especially in the nucleus zones, had decreased in 2006 recognizing a significant improvement in conservation efforts, leading to the removal of the World Heritage in Danger designation in 2007. There are two major mangrove ecosystems along the coast: the Brus Lagoon and the Iban Lagoon. The Brus area is 120 km2 and brackish, and the Ibans area is 63 km2 and freshwater. The widespread poverty and lack of accurate research on the ecosystems makes protection increasingly difficult. While the conservation programs are reaching their goals, it is difficult to tell whether or not the management plans are successfully protecting these species directly. Protecting the ecosystems, like the rainforest, upon which the endangered species depend serves as an important indirect benefit.
Туризм
Ла Москития жағалауындағы жабайы жануарлардың жоғары тығыздығы оны экотүристер үшін танымал мекенжайға айналдырады. Жеке ұйымдар аймақ бойынша экотүризм кәсіпорындарын іске қосып жатқанмен, үкіметте экотүристерді бақылауға немесе олардан пайда табуға бағытталған толыққанды жоспар жоқ. Гондурас үкіметі орманды жоюды тиімді тоқтатуға жеткілікті қатаң заңдар қабылдаған жоқ. Тіпті ережесіз ағаш кесу арқылы да бүкіл қорық жылдам жойылуы мүмкін. Жергілікті халық қорықтан көп мөлшерде магони ағашы шығып жатқанын мойындайды, бірақ экономиканың көптеген мұқтаж топтары магонидің жоғары бағасын су мен топыраққа құнды қызметтер көрсететін бірегей экожүйелерді жоюға жететін себеп деп санайды. Қорықтың көп бөлігін кесуге кінәлі ағаш кесушілердің кім екені әлі толық анықталған жоқ. Ағымдағы басқару жоспары шаруаларды осы зиянды әрекеттер туралы біліммен қамтамасыз етуге бағытталған, бірақ олар тоқтамайды. Алдағы басқару мақсаттары дәстүрлі шаруалардың басым бөлігі арасында тұрақты технологияларды қолдануды кеңейтуді көздейді.
The high density of wildlife along La Mosquitia coast makes it a popular destination for ecotourists. Although private organizations are launching ecotourism enterprises throughout the region, the government does not have a comprehensive plan to control or benefit from ecotourists. The Honduran government has failed to pass laws strict enough to have a substantial impact on preventing deforestation. The entire reserve could quickly disappear, even through unregulated deforestation. Local populations admit that a large amount mahogany is leaving the reserve, but many poorer sections of the economy see the high price of mahogany as enough incentive to clear away valuable ecosystems that provide irreplaceable services to the water and soil. The loggers behind much of the reserve's deforestation is still mostly unknown. Although the current management plan aims to educate farmers about these destructive practices, they continue. Future management goals aim to promote sustainable technique among a larger number of the traditional farmers.
Босқындар
Гондурас пен көршілес Никарагуадағы кедейлік және күшейіп бара жатқан дауылдар көптеген босқындарды қорыққа жетелеп, табиғатты қорғау жұмыстарын күрделендіруде. Бұл босқындар көбінесе қорықтың оңтүстігінен кіріп, кейде жергілікті тұрғындармен араласу арқылы шиеленістер тудырады. Дәстүрлі егіншілік әдістері де біршама зиян келтірсе, халық санының артуы қорыққа одан да көп нұқсан тигізеді. Қазіргі таңда Гондурас орман шаруашылығын дамыту корпорациясы, Гондурас қоғамдық қауіпсіздік күштерінің көмегімен қорықты күзетуде, бұл басып кірушілердің санын азайтуға бағытталған. Олардың күш-жігеріне қарамастан, босқындар келуін тоқтатпайды. Қорық босқындарды қорықтан тыс жерге көшіру жоспарын қарастырды, бұл қауіпсіздік аймағын кеңейтіп, қорықтағы жағдайды жеңілдетуге мүмкіндік берер еді. Алайда, бұл жоспар саяси қарсылыққа тап болды.
Poverty in Honduras and neighboring Nicaragua, and an increasing number of hurricanes have driven many refugees into the reserve, making conservation efforts increasingly complicated. These refugees often enter through the south of the reserve, and sometimes create more conflict integrating with the indigenous populations. While traditional farming practices can be somewhat destructive, the stress created by larger populations is much more damaging to the reserve. Currently, the Honduran Corporation for Forestry Development with the help of the Honduran Public Safety Force polices the reserve, hoping to decrease the number of people who invade. Regardless of their efforts, refugees continue to enter. The reservation considered a plan to relocate refugees outside the reserve, creating both an increased buffer and reducing the stress within the reserve. This plan was met with political opposition.