Көзге бағыштамай ату әдісі

Кіріспе

Қарудың ату нысанасы қолданылмаған немесе нүктелік атуға сенбеген ату әдісі (нысанаға немесе қауіпке бағытталған ату, интуитивті ату, инстинктивті ату, санасыз тактикалық ату немесе жамбастан ату деп те аталады) – атушының қашықтықтан қаруды (әдетте, қайта зарядталатын ату қаруын) нысанаға бағыттағанда, нысанаға сүйенбейтін практикалық ату әдісі. Жылдам дайындалуға және қарсы шабуылға басымдық беріледі. Сондықтан, нүктелік атуды жақтаушылар жылдам атудың тактикалық артықшылықтары мен басып тастауға басымдық беретін, нысанаға бағытталмаған стильді қолдайды. Нүктелік ату – садақшылар мен мергендердің жақын арадан ату қаруын (жабдықты, мылтықты немесе басқа қашықтықтан ату қаруын) қолданғанда жалпы дәлдікті арттыру үшін пайдаланатын тәсіл. Белгілі бір қару үшін бұлшықет жадын дамыту арқылы, атушы қарудың салмағы мен әдеттегі ату позыциясындағы тепе-теңдігіне үйрене алады, соның салдарынан нысанаға назар аудармай-ақ салыстырмалы түрде дәл атуға мүмкіндік алады. Ұзақ жаттығулардың нәтижесінде атушы қол-көз үйлестіруін санасыз деңгейде дамыта алады, бұл проприоцептивтік рефлексті пайдаланып, тиімді ату үшін қажетті концентрацияны азайтады.

Шолу

Бір нүктеден ату әдісі, мақсатты нүктеден ату деп аталады, ол 19 ғасырдың басынан бері қолданылып, талқыланып келеді. Бұл әдіс қаруды бағыттау үшін оның бүйірінде көрсетіш саусағын қолданады, ал қағышты тарту үшін ортаңғы саусағын қолданады. Ортаңғы саусақты қолдану туралы сөздерді 1804, 1810, 1816, 1829, 1835, 1898, 1900, 1908, 1912 жылдардағы және М1911 пістолеті туралы көптеген басқа әскери нұсқаулықтарда кездестіруге болады. АҚШ армиясының M1911 пістолетін пайдалану жөніндегі алғашқы нұсқаулығында бұл туралы нақты айтылған, бірақ слайд-стоптың дизайнына байланысты ескерту ретінде: слайд-стоп пернесі пістолеттің оң жағынан шығып тұрады, ал егер мылтық атылған кезде басылса, M1911 тығырыққа түседі. Осыған ұқсас ескертулер 1912 жылдан бастап 1940 жылға дейін басылған көптеген басқа әскери нұсқаулықтарда қайталанады: 1915, 1917, 1918, 1920, 1921, 1922, 1926, 1927, 1929 және 1941. АҚШ-тың бірнеше патентінде атыс қаруын қолдану әдісін көрсететін суреттер бар: US Patent # 694969, 1902 жылдың 11 наурызы, US Patent # 896099, 1908 жылдың 18 тамызы, US Patent # 2270707, 1942 жылдың 20 қаңтары, US Patent # 5166459, 1992 жылдың қарашасы. ХХ ғасырдың басында Уильям Э. Фэрберн және Рекс Апплегейт сияқты ату сарапшылары нүктелі атуды жақтады, ал ғасырдың соңында көптеген сарапшылар көріністерді пайдалануды жақтады. Кейінгі көзге тәуелді әдістерге Джефф Купердің екінші дүниежүзілік соғыстан кейін танымал болған заманауи әдісі кіреді. Қазіргі заманғы техника "көзбен ату" немесе "көзбен бағыттау" деп те аталады. Жақын жердегі жауынгерлік жағдайларда нысанаға бағыттау үшін көріністерді пайдалану, ал жақын жердегі жауынгерлік жағдайларда нысанаға бағыттау үшін көріністерді пайдаланбау мәселесі 1835 жылдан бері талқыланып келеді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің қалалық жердегі әскери операциялар жөніндегі (MOUT) жауынгерлік нұсқауында былай делінген: "Нысанды жылдам ату. Нысанды көрсету жүйесі адамның бір нәрсеге қарап, бір мезгілде оған саусағын көрсеткен кезде, саусағы адамның саналы күшін жұмсамай, көздің фокус нүктесіне сәйкес келеді. Әскери-теңізші бір нәрсеге қарап, бір мезгілде мылтығын иығына ұстаса, мылтық, шын мәнінде, саусақтың жалғасы болады. Нәтижесінде, ол автоматты түрде нысанаға сәйкес келеді." Вальтер Дж. Дорфнер SS сержант VSP, Вермонт полиция академиясының Вермонт қылмыстық сот әділдікті оқыту кеңесінің күш қолдану комитетінің төрағасының орынбасары, Питтсфордта, Вермонт штатында, оның мақсат пен ату әдісін пайдалану бойынша тәжірибелерін егжей-тегжейлі баяндаған мақала жазды. Ол сондай-ақ VSP-дің бас қару-жарақ нұсқаушысы болды.

One point shooting method, referred to as aimed point shooting, has been used and discussed since the early 19th century. The method employs the use of the index finger along the side of the gun to aim the gun, and the middle finger is used to pull the trigger. Mention of the use of the middle finger can be found in books from the early 1800s up through the 20th century: 1804, 1810, 1816, 1829 1835, 1898, 1900, 1908, 1912, and in many other military manuals on the M1911. The United States Army's first instructional manual on the use of the M1911 pistol specifically mentions it, but in a cautionary way due to the design of the slide stop: the slide stop pin protrudes out from the right side of the pistol, and if depressed when the gun is fired, the M1911 can jam. Similar cautionary language is repeated in many other military manuals published from 1912 and up until the 1940s: 1915, 1917, 1918, 1920, 1921, 1922, 1926, 1927, 1929, and 1941. Several US patents have drawings showing the method used with firearms: US Patent # 694969 issued Mar. 11, 1902, US Patent # 896099 issued Aug. 18, 1908, US Patent # 2270707 issued Jan. 20, 1942, US Patent # 5166459 issued Nov. 1992. Early 20th century shooting experts such as William E. Fairbairn and Rex Applegate advocated point shooting, while many experts later in the century advocated the use of sights. Later sight reliant methods include Jeff Cooper's modern technique method which became popular after World War II. The modern technique is also known as "sight reliant shooting" or "sight shooting". The issue of using sight reliant shooting, which relies on the use of the sights for aiming in close quarters combat situations, versus point shooting, which does not rely on the sights for aiming in close quarters combat situations, has been debated since as early as 1835.</blockquote>Further the U. S. Marine Corps Warfighting Publication on Military Operations on Urbanized Terrain (MOUT) states:Pointing Quick Fire. The pointing system is based on the phenomenon that when a person looks at an object and simultaneously points a finger at it, the finger aligns itself on the point of focus of the eyes with no conscious effort on the part of the individual. When a Marine looks at an object and simultaneously brings his rifle to his shoulder, the rifle in effect becomes an extension of the pointed finger. Consequently, it aligns itself naturally with the object on which the shooter is focusing. Walter J. Dorfner SSgt VSP, the Vice Chair of the Use of Force Committee of the Vermont Criminal Justice Training Council at the Vermont Police Academy in Pittsford, Vermont, wrote a paper that details his experimentation with using that method of aiming and shooting. He also was the lead firearms instructor for the VSP.

Әскери ілімде

Нысанға тікелей ату әскери тактикалық дайындыққа, жақын қарымқатынастың негіздері мен қалалық жағдайлардағы соғыс сияқты басқа да тақырыптармен бірге жиі қосылады. Әр түрлі уақытта және әр түрлі елдерде әскери доктринаға нысанға тікелей атудың әртүрлі әдістері енгізілді.

Фэрбэрн, Сайкс және Апплегейт

1942 жылы Стратегиялық қызметтер кеңсесі (OSS) құрылғаннан кейін, сол кездегі екінші лейтенант Рекс Апплегейтке британдық командос күштеріне берілетін оқуды OSS агенттері үшін бейімдеу міндеті тапсырылды. Апплегейттің әдістемесі 1943 жылы жарық көрген «Kill or Get Killed» кітабында жарияланды және Уильям Э. Фэрберн мен Эрик А. Сайкпен бірлесіп әзірленген OSS-тің оқу бағдарламасына негізделген. Бұл әдіс көбінесе Фэрберн, Сайкс және Апплегейт әдісі немесе FSA (кейде тәртіп FAS ретінде ауыстырылады) деп аталады. 1976 жылға қарай ол бесінші басылымын шығарды және 1991 жылы «Fleet Marine Force Reference Publication FM12 80, Kill or Get Killed» деген атпен қайта басылды. Кітапта қарулы және қарусыз күрес, тұтқындарды бақылау және тәртіпсіздіктерді реттеу сияқты кең ауқымды тақырыптар қамтылған. 5-тарау «Қолдағы қаруды жауынгерлік қолдану» тақырыбында жауынгерлік жағдайда қолдағы қаруды қолданудың негізгі принциптерін қарастырса, 6-тарау «Иыққа ілінген қарумен жауынгерлік атыс» тақырыбында автоматтары, мылтықтар мен оқпандарды қолдану техникаларын сипаттайды. Екі тарауда да нысанаға бағыттап ату техникасы, сондай-ақ жасырынуды пайдалану және әртүрлі ату позициялары қарастырылса да, нүктелік ату техникасы ең көп назар аударады. Апплегейттің нүктелік ату бойынша берген нұсқауларының көп бөлігі студенттің қараған жеріне тұрақты түрде тие алуына мүмкіндік беретін берік және дұрыс ату позициясын қалыптастыруға бағытталған. Апплегейт қолдан атуды да қарастырды (оның «1/2 жамбас» позициясы деп атаған қалпынан), бірақ бұл әдіс тек атушымен бір деңгейдегі және өте жақын қашықтықтағы нысаналарға ғана тиімді екенін ескертті. Бір қолмен ату үшін қару төменгі дайын күйде, дене ортасында ұсталады, ал білек және қол бекітіледі. Қол қатаң күйде қалады, содан кейін пистолет иықтан көтеріледі. Ал нысанаға келгенде, күшті қысыммен оқ атылады. Тұрудың қателігін азайту үшін, тікелей алдында емес нысаналарға ату үшін дененің жоғарғы бөлігін жамбастан бұру керек, өйткені қолды иықтан, шынтақтан немесе білектен бұру бақылауды жоғалтуға және қателікке әкеледі, ал белден бұру бәрін дұрыс бағытта ұстап тұрады. Апплегейттің тағы бір инновациясы – «қорқынышты үй» деп атаған өте қарқынды жауынгерлік атыс полигондарын пайдалану болды. Бұл полигон кедергілер жолы, қорқынышты үй және ату полигонының араласуынан құралды. Үш өлшемді құрылым, баспалдақтар мен туннельдер, көзге көрінетін нысаналар, нашар жарықтандыру, психологиялық тұрғыдан мазасыз ететін дыбыстар, имитациялық жұлдыздар мен денелер және атушыға қарай атылатын бос патрондар бар. Полигон атушыға ең көп психологиялық әсер ету үшін, ұрыстың стресін барынша имитациялау үшін жасалған және нысаналар атушыдан 3 метрден артық қашықтықта орналастырылмаған. Апплегейт өзінің «қорқынышты үйін» нүктелік ату оқуын тексеру үшін де пайдаланды. Бұрын қолдағы қарумен атыс тәжірибесі жоқ 500 адам стандартты, нысанаға бағыттап ату оқуынан және қаруды ұстау бойынша нұсқаусыз өткеннен кейін, содан кейін (макеті өзгертілгеннен кейін) Апплегейттің нүктелік ату және қаруды ұстау әдісі бойынша оқудан өткеннен кейін «қорқынышты үйден» өтті. Бірінші топтағы соққылардың орташа саны он екі нысананың төртеуі болды (бір нысанаға екі оқтан). Нүктелік атудан кейін орташа көрсеткіш 12 нысананың 10-ына жетті. Алғашқы топтағы атысшылар, тіпті бұрын қолдағы қарумен атыс жасамағандар да, жоғары орташа көрсеткішті сақтап қалды. Осыған ұқсас әдістер 1920 жылдары қолданыла бастады және бүгінгі күнге дейін қолданылуда, мысалы, ФБР-дің «Хоган аллеясы» деп аталатын оқу орталығы.

Soon after the creation of the Office of Strategic Services (OSS) in 1942, then Second Lieutenant Rex Applegate was given the task of adapting the training being given to British Commando forces for use by OSS agents. Applegate's methodology was published in his book, Kill or Get Killed which was first printed in 1943, and based on his training program for the OSS developed with William E. Fairbairn and Eric A. Sykes. This method is often referred to as the Fairbairn, Sykes, and Applegate method, or FSA (though sometimes the order is altered to FAS). By 1976, it was into its fifth edition, and was re published in 1991 as Fleet Marine Force Reference Publication FM12 80, Kill or Get Killed. This book covers a wide range of topics, from armed and unarmed combat to prisoner control and riot control techniques. Chapter 5, "Combat Use of the Hand Gun", covers the basic use of a handgun in a combat situation, while chapter 6, "Combat Firing with Shoulder Weapons", covers techniques for submachine guns, rifles and shotguns. While aimed fire techniques are covered in both chapters, along with topics such as use of cover and different firing positions, the point shooting techniques generally attract the most attention. Much of Applegate's instruction on point shooting involves developing a firm, consistent shooting position that allows the student to consistently hit where he is looking. While Applegate did cover firing handguns from the hip (from a position he called the "1/2 hip" position), he was careful to point out that this method only worked on targets at the same level as the shooter, and only at very close range. For one hand shooting, the gun is held in a low ready position and on center of the body, and with the wrist and arm locked. The arm stays locked (stiff), as the pistol is then raised from the shoulder. And when on target, a convulsive squeeze is used to fire. To reduce error in the stance, targets not directly in front of the shooter are engaged by turning the upper body at the hips, since turning the arm at the shoulder, elbow, or wrist will result in a loss of control and a miss, while turning at the waist keeps everything aligned correctly. Another of Applegate's training innovations was the use of particularly intense combat firing ranges, which he called the "house of horrors". A cross between an obstacle course, a haunted house, and a shooting range, it used a three dimensional layout with stairs and tunnels, pop up targets, deliberately poor lighting, psychologically disturbing sounds, simulated cobwebs and bodies, and blank cartridges being fired towards the shooter. The range was designed to have the greatest possible psychological impact on the shooter, to simulate the stress of combat as much as possible, and no targets were presented at distances of greater than 10 feet (3 m) from the shooter. Applegate also used his house of horrors as a test of the point shooting training. Five hundred men with no previous handgun shooting experience were run through the house of horrors after standard, bullseye type, introductory target pistol training with no gun handling instruction, and then again (with modifications in the layout) after training in Applegate's approach to point shooting and basic gun handling. The average number of hits in the first group was four out of twelve targets hit (with two shots per target). After point shooting, the average jumped to ten out of twelve targets hit. Further shooters trained only in point shooting, including those who had never fired a handgun before receiving point shooting training, maintained the high average established by the first group. Similar methods were in use as early as the 1920s and continue to this day, for example the FBI facility called Hogan's Alley.

Тез өлтіретін мылтық

Лаки МакДаниел мылтықпен нүктелік ату әдісін жасады және АҚШ армиясы 1967 жылдан бастап оны үйретуге кірісті. Бұл әдіс «Жылдам жою» деп аталды және оны пневматикалық мылтық арқылы үйретті. «Жылдам жою» әдісі «Жылдам жою қағидалары» кітабында қадам-қадаммен толық сипатталған. Оқыту арнайы Daisy BB мылтығынан басталды, онда оптикалық көздегіш болмады. Күннұрлы күндері баяу қозғалатын болаттан жасалған BB оқтардың ұшуын көруге болады, бұл оны арзан трассирлік оққа айналдырды. Оқушылар диаметрі бар металл дискілерге, оқушының басынан сәл жоғары және алға лақтырылған нысаналарға атудан бастады. Осы дискілерге 80% дәлдікке қол жеткізгеннен кейін, оқушыға диаметрі бар дискілер ұсынылды. Ауадағы нысаналарға тиюде жетістікке жеткеннен кейін, оқушы негізгі қағидаларды меңгергенін көрсетеді, және оқу стационарлық нысаналарға көшеді – алдымен BB мылтығымен, содан кейін алдыңғы және артқы көздегіштері таспамен жабылған әскери мылтықпен. «Жылдам жою» әдісінің тиімді болу себебі, атушы оқтың бойымен емес, оның үстінен көздеуді үйренеді. Нысанаға назар аудара отырып, мылтықтың ұшы нысананың астына шамамен (қашықтық мылтықтың ұшынан өлшенеді) орналастырылады, бұл мылтықтың бойын атушының көру сызығына параллель келтіреді. Ауадағы немесе көз деңгейінен жоғарыдағы нысаналарды оқу үшін атушы нысананың жоғарғы жиегіне назар аударады. Жердегі немесе көз деңгейінен төмендегі нысаналарды оқу үшін атушы нысананың төменгі жиегіне назар аударады. «Жылдам жою» әдісіндегі маңызды нәрсе – нысананың бір белгілі нүктесіне, мысалы, лақтырылған дискінің жоғарғы жиегіне немесе жердегі банканың төменгі жиегіне назар аудару қажеттігі. Нысанаға тиюдің кілті – атушының мылтығын басына жақын ұстап, басын нысанамен бірге қозғалтуы, көзбен ғана бақылау емес. Daisy компаниясы бірнеше жыл бойы Quick Skill деген атпен көзге көрінбейтін BB мылтықтары мен нысана лақтырғыштарын, сондай-ақ «Жылдам жою» курсының әуе нысаналарына арналған әскери емес нұсқасы болған нұсқаулық кітапты сатты.

A method of point shooting with a rifle was developed by Lucky McDaniel and taught by the US Army beginning in 1967. It was called "Quick Kill", and it was taught using an air rifle. The Quick Kill method was fully detailed in step by step fashion in Principles of Quick Kill. It was taught starting with a special Daisy BB gun that had no sights. The slow moving steel BB was visible in flight on sunny days, making it an inexpensive tracer round. The students began by firing at diameter metal disks thrown in the air slightly in front of the student and above the student's head. After an 80% hit rate is attained firing at these disks, the student is then presented with diameter disks. Once proficiency is attained with the aerial targets, it shows the student has mastered the fundamentals, and training moves on to stationary targets on the ground, first with the BB gun and then with a service rifle having its front and rear sights taped over. The reason the quick kill method works is that the shooter learns to sight above the barrel, rather than along the barrel. While focusing on the target, the muzzle is placed about below the target (the distance being measured at the muzzle), which places the barrel nearly parallel to the line of sight of the shooter. To hit the aerial targets, or other targets above eye level, the shooter focuses on the top edge of the target. When shooting at targets on the ground or below eye level, the shooter focuses on the bottom of the target. One of the points emphasized in quick kill is that it is essential to focus on a single spot on the target, such as the top edge of a thrown disc, or the bottom edge of a can on the ground. A key to hitting the target is for the shooter to track the target by moving their head with the rifle seated against it, instead of just following it with the eyes. The Daisy company commercially sold sightless BB guns and target throwers for a number of years under the name Quick Skill, along with an instruction book that was a demilitarized version of the aerial target portion of the "quick kill" course.

Тез өлтіретін тапанша

1990 жылдардың аяғы мен 2000 жылдардың басында Робин Браун (Лаки МакДаниелдің бұрынғы оқушысы) Pistol Quick Kill әдісін танымал етті. Pistol Quick Kill арқылы тапаншаны ұстап, нысанаға бармағын бағыттаған сияқты ұстайды. "Бір нәрсені көрсеткенде, сіз табиғи түрде бармағыңызды көздеуге тырыспайсыз. Ол сіздің шеткі көрісіңізде көз деңгейінен сәл төмен болады, шамамен 2-4 дюйм төмен". Қаруды нысанаға бағыттағанда да осы қағида қолданылады. Бармағын көрсеткендей, қолданушы нысанаға қарап тұрып, "батырманың немесе алдыңғы нысананың ұшын көреді. Сіз қаруға немесе алдыңғы нысанаға қарамайсыз, тек нысананы көресіз". "Quick Kill әдісімен назар әрдайым нысанада болады, көзді ешқандай жаққа бұрудың қажеті жоқ, тіпті жақын нысанаға [қаруға немесе нысаналарға] назар аудармайсыз".

Тез атыс

Тез ату – АҚШ армиясының бұрын қолданған, жақын қашықтықта атуды үйрету әдісі. Ол АҚШ армиясының FM 3-22.9 далалық нұсқаулығынан алынған келесі үзіндіде сипатталған:

Бағытталған. Нысана пайда болғанда, әскер мылтығын иығына алып, бірден бір оқ атып жібереді. Оның ату көзі артқы көздің тесігі арқылы немесе одан сәл жоғарыдан қарайды. Нысананы көздеу үшін алдыңғы көздік тіреуін пайдаланады. Осы әдіс арқылы 25 метрге дейінгі нысананы бір секунд ішінде немесе одан да жылдам дәл атуға болады. Бағытталмаған. Нысана пайда болғанда, әскер мылтығын денесіне жақын ұстап, бірден бір оқ атып жібереді немесе қысқа сериямен атайды. Ол екі көзін де ашық ұстап, инстинктісі мен шеткі көру қабілетін пайдаланып, мылтықты нысанамен дұрыс бағыттайды. Осы әдіс арқылы 15 метрге дейінгі нысананы бір секундтан кем уақытта атуға болады.

Жарық шағылыстыратын от

Рефлексиялық атыс – АҚШ армиясы қазіргі уақытта мылтық немесе карабинмен жақын қашықтықта ату дағдысын үйретуге қолданатын әдіс, бірақ бұл оқытылатын техникалардың арасында ең аз дәлдігімен ерекшеленеді.

Израиль әдісі

"Израильдік әдіс" – Израиль қорғаныс күштері мылтық, автоматтары және тапаншаларды қолдануды үйрету мақсатымен жасаған ату жүйесі. Оқудың алғашқы кезеңдерінде ол FSA әдісімен ұқсас келеді. Келесі кезеңдерде нысананы жылдам бағыттау және нүктелі атудың жетілдірілген әдісі оқытылады.

Құқық қорғау органдарында

"Тез өлтіру" деп аталатын инстинктілік атуды АҚШ армиясы Лаки МакДэниел 1960 жылдары мылтықтарды пайдалана отырып үйреткен. МакДэниел полицияға да өзінің нысанаға бағытталған ату техникасын үйретті, бірақ бұл ретте пневматикалық қару қолданды. Нысанаға бағытталған ату, немесе инстинктілік ату, тікелей жауынгерлік тәжірибелер нәтижесінде мылтықпен дамыды. Бұл техниканы Израиль, Ұлыбритания және Франция әскерлері үйретеді. Атушының назары шабуылшының немесе нысананың жалпы бейнесіне емес, түйме, дақ немесе бұрыш сияқты кішкентай нүктеге шоғырлануы керек. Мұндай терең шоғырлану – туннельдік көру, ол көбінесе жаңсақ деп есептеледі, бірақ атушы оқ ату туралы шешім қабылдаған сәттен бастап оқ атуды аяқтағанға дейінгі қысқа уақыт аралығында міндетті болып табылады. Оқ ату туралы шешім қабылдамас бұрын қосымша қауіптер мен жарақат алуы мүмкін бейкүнә адамдар қарастырылады және олар шеткі көру арқылы байқалады. Оқ атуды шешкен сәттен бастап, оқ атуды аяқтағанға дейін, барлық сыртқы факторларды елемеуді қажет ететін толық шоғырлану күші қажет. Атушының туннельдік көруге ену уақыты миллисекундтармен өлшеніп, өте қысқа болады. Жарыс машинасының жүргізушісі Фил Хилл: "Шын шоғырлану өзін-өзі сезінбейді" дейді. Дене, аяқ немесе қолдың белгілі бір позицияда болуына қатаң талаптар қойылмайды, себебі бұл техниканы тиімді пайдалану үшін атушы кез келген позициядан оқ атуға дайын болуы керек. Дегенмен, атушыға осы техниканы жаттықтыру үшін стандартты нысанаға ату поздаларын пайдалану ұсынылады.