Иранның ежелгі қорғаныс қабырғасы – Горганның ұлы қабырғасы. Сасани дәуірінде салынған, Каспий теңізі маңында орналасқан. Ақ һун тайпаларынан қорғаған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иранның ежелгі қорғаныс қабырғасы
Ancient defensive wall in Iran
Горганның Ұлы қабырғасы – Каспий теңізінің оңтүстік-шығыс бұрышында, қазіргі Иранның солтүстік-шығысындағы Голестан провинциясындағы Горган маңында орналасқан Сасани дәуірінің қорғаныс жүйесі. Қабырғаның батыс, Каспий теңізіне қарайтын шетінде қамалдың қалдықтары орналасқан: ; қабырғаның шығыс шетінде, Пишкамар қаласына жақын жерде, қамалдың қалдықтары орналасқан: Атау координаталары қабырғаның орта тұсындағы қамалдың қалдықтарының орналасқан жерін көрсетеді. Қабырға Каспий теңізі мен Иранның солтүстік-шығысындағы таулар арасындағы географиялық тарлықта орналасқан. Бұл ежелгі заманда Гиркания деп аталған аймақтың шығыс бөлігіндегі Каспий қақпаларының бірі, солтүстік далалардан Иранның орталық аймақтарына көшпелілер жолындағы маңызды нүкте. Қабырғаның оңтүстіктегі Сасани империясын солтүстіктегі халықтардан, әсіресе ақ гунндардан қорғаған деп саналады. Чайчиан өзінің "Империялар және қабырғалар" (2014) атты кітабында аймақтағы ықтимал саяси-әскери қауіп-қатерлердің тарихи дәлелдерін және Горган қабырғасының айналасындағы экономикалық географияны пайдалану арқылы осы түсіндірудің дұрыстығына күмәндік тудырады. Ол "әлемде салынған ең амбициялық және күрделі шекаралық қабырғалардың" бірі және Сасани қорғаныс бекіністерінің ең маңыздысы ретінде сипатталады. Оның ұзындығы және ені шамамен және құрайды, ал арасында 30-дан астам қамал белгілі бір аралықпен орналасқан. Ол тек Қытайдың Ұлы қабырғасы мен Чеолли Чансеонг (қазіргі Солтүстік Кореяда) қабырға жүйелерінен ғана ұзын, ең ұзын бір бөліктен тұратын құрылыс және ең ұзын қорғаныс қабырғасы болып табылады.
The Great Wall of Gorgan is a Sasanian era defense system located near modern Gorgan in the Golestān Province of northeastern Iran, at the southeastern corner of the Caspian Sea. The western, Caspian Sea, end of the wall is near the remains of the fort at: ; the eastern end of the wall, near the town of Pishkamar, is near the remains of the fort at: The title coordinate is for the location of the remains of a fort midway along the wall. The wall is located at a geographic narrowing between the Caspian Sea and the mountains of northeastern Iran. It is one of several Caspian Gates at the eastern part of a region known in antiquity as Hyrcania, on the nomadic route from the northern steppes to the Iranian heartland. The wall is believed to have protected the Sassanian Empire to the south from the peoples to the north, probably the White Huns. In his book Empires and Walls, Chaichian (2014) questions the validity of this interpretation using historical evidence of potential political military threats in the region as well as the economic geography of Gorgan Wall's environs. It is described as "amongst the most ambitious and sophisticated frontier walls" ever built in the world, and the most important of the Sasanian defense fortifications. It is long and wide, and features over 30 fortresses spaced at intervals of between It is surpassed only by the walls systems of the Great Wall of China and Cheolli Jangseong (in modern day North Korea) as the longest single segment building and the longest defensive wall in existence.
Атауы
Археологтар арасында қабырға кірпіштерінің түсіне байланысты "Қызыл жылан" (түрікменше: Qizil Alan) деп те аталады. Парсы тілінде ол "Александр кедергісі" (سد اسکندر Sadd i Iskandar) немесе "Александр қабырғасы" деген атпен танымал болды, өйткені ерте мұсылмандар Іскендір Зұлқарнайынның Каспий қақпасы арқылы Гирканияға және шығысқа қарай шапшаң жорық жасағанын айтады. Ол "Ануширван бөгеті" (سد انوشیروان Sadd i Anushiravan) және "Фируз/Пируз бөгеті" (سد پیروز) деп те аталады, ал ресми түрде "Горган қорғаныс қабырғасы" (دیوار دفاعی گرگان) деп аталады. Жергілікті ирандық түрікмендер оны Qïzïl Yïlan немесе Qazal Al'an деп атайды. Құрылыс материалдарына саз кірпіш, күйдірілген кірпіш, гипс және цемент кіреді. Парфян дәуірінің басында саз да қолданылған. Саз кірпіштер қамалдар мен қалалар салуда бастапқы кезеңде жиі қолданылса, күйдірілген кірпіштер кейінірек танымал болды. Кейде бір кірпіш тік қойылып, жоғары және төмен қатарларында екі кірпіштен орналастырылатын. Саз немесе күйдірілген кірпіштердің өлшемдері әртүрлі болғанымен, стандартты өлшем шамамен 40 × 40 × 10 см құрады. OSL және радиокөміртек талдауы екі қабырғаның да біздің заманымыздың 5-ші немесе 6-шы ғасырының соңында салынғанын көрсетті. Бұл деректер қазіргі қабырғаның Парфян емес, Сасанидтік екенін, ал қазіргі құрылым Ұлы Александрдың (б.з.д. 323 жылы қайтыс болған) заманында, яғни 800 жыл бұрын болмағанын көрсетеді. Егер Александр осы жерде кедергіге тап болса, онда ол қазіргі қабырғаның алдындағы нұсқасы болған. Егер қамалдар Адриан қабырғасындағыдай тығыз орналасқан деп есептесек, Горган қабырғасындағы гарнизон шамамен 30 000 адамнан тұрған болар еді. Горган қабырғасындағы қамалдардың казармалық бөліктерінің мөлшері мен бөлме саны және мүмкін тұру тығыздығын ескеретін модельдер 15 000 мен 36 000 әскери санын көрсетеді. Тіпті ең төменгі баға да күшті әскерді білдіреді, әсіресе біздің зерттеулеріміздің тек 200 км-ге ғана бағытталғандығын ескерсек, бұл ежелгі әлемдегі ең ірі империялардың бірінің мыңдаған шақырымдық шекарасының шағын бөлігі ғана.
Among archaeologists the wall is also known as "The Red Snake" (Turkmen: Qizil Alan) because of the colour of its bricks. In Persian, it was popularized by the name "Alexander Barrier" (سد اسکندر Sadd i Iskandar) or "Alexander's Wall", as Alexander the Great is thought by early Muslims to have passed through the Caspian Gates on his hasty march to Hyrcania and the east. It is also known as the "Anushirvân Barrier" (سد انوشیروان Sadd i Anushiravan) and "Firuz/Piruz Barrier" (سد پیروز), and is officially referred to as "Gorgan Defence Wall" (دیوار دفاعی گرگان). It is known as Qïzïl Yïlan or Qazal Al'an to local Iranian Turkmens. The building materials consist of mud brick, fired brick, gypsum, and mortar. Clay was also used during the early Parthian period. Mud bricks were more popular in the early period in the construction of forts and cities, while fired bricks became popular in the later period. Sometimes one brick was set in the vertical position, with two horizontal rows of bricks laid above and below. The sizes of mud or fired bricks differ, but in general the standard size was 40 × 40 × 10 cm. ); OSL and radiocarbon dating indicated a date for both walls in the late 5th or 6th century AD. These dates suggest that the current wall, at least, is Sassanid rather than Parthian, and that the current structure did not yet exist, some 800 years earlier, in the time of Alexander the Great (died 323 BC). If Alexander encountered a barrier at this location it was a predecessor of the current wall. If we assumed that the forts were occupied as densely as those on Hadrian's Wall, then the garrison on the Gorgan Wall would have been in the order of 30,000 men. Models, taking into account the size and room number of the barrack blocks in the Gorgan Wall forts and likely occupation density, produce figures between 15,000 and 36,000 soldiers. Even the lowest estimate suggests a strong and powerful army, all the more remarkable as our investigations focused just on 200km of vulnerable frontier, a small fraction of the thousands of kilometres of borders of one of the ancient world's largest empires.
Дербент Каспий қақпасы
Сасанидтердің ұқсас қорғаныс қабырғасы мен бекінісі Каспий теңізінің қарсы, батыс жағында, Ресейдің Дагестан Республикасындағы Дербент портында жатыр. Сол жерде Каспий теңізінің жағалауынан Кавказ тауларының алғашқы етегіндегі өте жақсы сақталған Сасанидтер бекінісіне дейін қамалдардың тізбегінің қалдықтары ішке қарай созылады. Дербент және оның Каспий қақпалары тарихи Гиркания аймағының батыс бөлігінде орналасқан. Каспий теңізінің шығыс жағындағы бекіністер мен қабырғалар грек-рим тарихшыларына белгісіз болса, Кавказдағы әсерлі "солтүстік бекіністердің" батыс жартысы классикалық авторларға жақсы мәлім болды.
A similar Sasanian defence wall and fortification lies on the opposite, western, side of the Caspian Sea at the port of Derbent, in the Republic of Dagestan, Russia. There the remains of a line of fortifications run inland for some from the shore of the Caspian Sea to what is today an extraordinarily well preserved Sassanian fort on the first foothills of the Caucasus mountains. Derbent and its Caspian Gates are at the western part of the historical region of Hyrcania. While the fortification and walls on the east side of the Caspian Sea remained unknown to the Graeco Roman historians, the western half of the impressive "northern fortifications" in the Caucasus were well known to Classical authors.