Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Резель (Rößel; прус тілінде Resel немесе Resl) – Польшаның солтүстік-шығысындағы Вармия-Мазурия воеводиясындағы қала. 2012 жылғы мәлімет бойынша, халқы 4 896 адамды құрайды. Тарихи Вармия аймағында орналасқан шағын ортағасырлық қала Резель көптеген сәулеттік ескерткіштерімен және түрлі тарту орындарымен мақтанады. Готикалық қамал, қаланың бас алаңы және кірпіштен салынған қоршау қабырғаларымен қоршалған орталық бөлігі келіп жатқан туристердің арасында ерекше танымал.
Reszel (Rößel; Prussian: Resel or Resl) is a town in the Warmian Masurian Voivodeship, in northeastern Poland. As of 2012 the population was 4,896. A small medieval town situated in the historical Warmia region, Reszel possesses many architecturally renowned monuments and various attractions. The Gothic castle, the main square and the core surrounded by brick defense walls are very popular among incoming tourists.
Тарих
Резель бастапқыда ескі пруссалықтардың Бартиан тайпасы құрған елді мекен болды және 1241 жылы Тевтон орденінің шапқындары тарапынан басып алынды. Пруссиялықтар кейін елді мекенді қайта басып алып, оны бес жыл бойы ұстады, бірақ ақырында неміс крестоносшылары жеңіске жетті. 1337 жылы Резель қала құқығын алды, бұл оқиға он үш жылдық соғыстың бастауы болды. 1455 жылы Тевтон ордені қаланы қайта басып алды, ал 1462 жылы билігін Вармия епископына өткізді, ол 1464 жылы Резельмен бірге Польша королін Вармияның заңды билеушісі деп мойындады. Резельдің Польша Корольдігіне қосылуы 1466 жылы Торуньде жасалған бейбіт шартымен расталды. 17 ғасырда иезуиттер Резельге келіп, 1632 жылы колледж ашты, ал Польша королі Ян II Казимир Ваза студенттері үшін стипендиялық қор құрды. 1772 жылы Резель Польшаның бірінші бөлінісі кезінде Пруссияға қосылды және Польшаның пруссиялық бөлігінің бір бөлігіне айналды. 18 ғасырдың соңында жергілікті шіркеудің пасторы Марцин Красицкий болды, оған оның ағасы Игнатий Красицкий, Польша ағартушылығының көрнекті ақыны және Вармияның епископы жиі келіп тұратын. Сот процесі кейде Еуропадағы соңғы сиқыршыларды өртеу ретінде сипатталады. 1871 жылдан бастап қала Германияның құрамына кірді, ал 1920 жылғы 11 шілдеде Версаль келісімі нәтижесінде 1920 жылғы Шығыс Пруссиядағы референдум Ұлттар Лигасының бақылауымен ұйымдастырылды, нәтижесінде 3260 дауыс Германияда қалу үшін, ал Польша үшін бірде-бір дауыс берілді, ол жаңадан тәуелсіздігін алған еді. 1945 жылғы Потсдам конференциясынан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қала Германиядан Польшаға қайтарылды.
Reszel was originally a settlement built by the Bartian tribe of Old Prussians and conquered by the Teutonic Knights in 1241. The native Prussians later recaptured the settlement and held it for five years, but were eventually defeated by the German crusaders. Reszel received its town privileges in 1337 an event that sparked the Thirteen Years' War. In 1455, the Teutonic Knights captured the town and in 1462 ceded their power to the Warmian bishop, who once more in 1464 recognized the Polish King as the rightful ruler of Warmia with Reszel. The incorporation of Reszel to the Kingdom of Poland was confirmed in a peace treaty signed in Toruń in 1466. In the 17th century, the Jesuits came to Reszel and established a college in 1632 and the Polish King John II Casimir Vasa created a scholarship fund for its students. In 1772 Reszel was annexed by Prussia in the First Partition of Poland, and became part of the Prussian Partition of Poland. In the late 18th century the local parish priest was Marcin Krasicki, and he was often visited by his brother Ignacy Krasicki, leading Polish Enlightenment poet and prince bishop of Warmia. The trial is sometimes described as the last burning of witches in Europe. From 1871 the town was part of Germany and as a result of the treaty of Versailles on 11 July 1920 the 1920 East Prussian plebiscite was organized under the control of the League of Nations, which resulted in 3,260 votes to remain in Germany and none for Poland, which just regained independence. Following the Potsdam Conference of 1945, just after the Second World War, the town was transferred from Germany back to Poland.
Туристік жерлер
Негізгі туристік тартымдылық – готикалық епископтық қамал. Ол 1350–1401 жылдары Тевтон орденімен Сайна өзенінің оң жағалауындағы тік беткейде салынған. 14 ғасырға жататын готикалық Әулие Петр шіркеуі шіркеудің қадірлісінің 18 ғасырдың соңына дейінгі суретімен мақтанады. Басқа да көрікті ғимараттар – иезуиттер кешені, Әулие Жан шіркеуі және Әулие Екатерина орденінің шіркеуі мен монастыры – барлығы 15 және 16 ғасырларда салынған. Сонымен қатар, сақталған қорғаныс қабырғаларының үлкен бөліктері және 19 ғасырдан бері базар алаңында орналасқан классицизм стиліндегі қала әкімдігі де көруге тұрарлық. Резель қаласының жанында Свята Липка католик қасиетті орны орналасқан, ол барокко стиліндегі шіркеу және кеш орта ғасырлық қасиетті орын, 17 ғасырда кеңейтілген. Ол құрылғаннан бері паломниктер, поляктар, немістер және литвалықтарды қызықтырып келеді.
The main tourist attraction is the Gothic Episcopal castle. It was built 1350−1401 on a steep hill side above the right bank of the river Sajna by the Teutonic Order. The Gothic St Peter's Church dating back to the 14th century boasts the painting of the church's patron dating back to the end of the 18th century. Other worthy of note buildings are the Jesuit complex, St John's Church and the church and convent of the nuns of the Order of St Catherine − all from the 15th and the 16th century. Large fragments of preserved defensive walls and the Classicist town hall in the market square dating back to the 19th century are also worth visiting. Near Reszel is the Catholic shrine of Święta Lipka, a Baroque church and Late Medieval shrine augmented in the 17th century. Since its beginning it has attracted pilgrims, Poles, Germans and Lithuanians.
Спорт
Жергілікті футбол командасы — Орлетта Резель. Ол төменгі лигаларда өнер көрсетеді.
The local football team is Orlęta Reszel [pl]. It competes in the lower leagues.