Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз армиясының қолбасшысы (1760–1837)
French army commander (1760–1837)
Жозеф, граф Сухам (30 сәуір 1760 – 28 сәуір 1837) – француз революциялық соғыстары мен Наполеон соғыстарында шайқасқан француз генералы. Ол Люберсак қаласында дүниеге келіп, Версаль қаласында қайтыс болды. Француз Корольдік Армиясында ұзақ қызметтен кейін, 1792 жылы Француз революциясы кезінде ерікті батальонға жетекші етіп сайланды. 1793 жылдың қыркүйегінде Дюнкерк қорғанысындағы көрнекті рөлінен кейін дивизия генералы дәрежесіне көтерілді. 1794 жылдың мамырында қолбасшысы қатыспаған кезде Солтүстік армиясының уақытша басқаруын өз қолына алып, Туркоинг шайқасында Коалиция әскерін жеңді. Ипр қамалында қорғау күштеріне басшылық етті және Голландия Республикасына жасалған сәтті шабуылға қатысты. Ұзақ жылдар Голландияда оккупациялық міндеттерді атқарды, содан кейін Пишегру және Моромен байланысы салдарынан мансабына нұқсан келді. 1809 жылдан бастап Испаниядағы Пиреней соғысында қызмет етіп, Вич шайқасында жеңіске жетті, онда ол жараланды. Армия басшылығына қайта келгенде, 1812 жылы Тордесильяста Веллингтон армиясын шегінуге мәжбүр етті және соғыста жеңіліс көрмеген санаулы француз генералдарының бірі болды. Келесі жылы Лютцен шайқасында дивизияға, ал Лейпциг шайқасында корпуске жетекшілік етті. Ол «Жүз күн» кезеңінде Бурбондарға адал болды.
Joseph, comte Souham (30 April 1760 – 28 April 1837) was a French general who fought in the French Revolutionary Wars and the Napoleonic Wars. He was born at Lubersac and died at Versailles. After long service in the French Royal Army, he was elected to lead a volunteer battalion in 1792 during the French Revolution. He was promoted to general of division in September 1793 after playing a prominent role in the defense of Dunkirk. In May 1794 with his commander absent, he took temporary command of the Army of the North and defeated the Coalition army at Tourcoing. He led the covering forces at the siege of Ypres and participated in the successful invasion of the Dutch Republic. He spent many years in occupation duties in Holland and then his career suffered because of his association with Pichegru and Moreau. Starting in 1809 he was employed in Spain during the Peninsular War, winning the Battle of Vich where he was wounded. When he was in army command again, he forced Wellington's army to retreat at Tordesillas in 1812 and became one of the few French generals to remain undefeated in the war. The following year he led a division at Lützen and a corps at Leipzig. He remained loyal to the Bourbons during the Hundred Days.
Француз революциясының жылдары
Сухам 1782 жылдан 1790 жылға дейін француз әскерінде қарапайым сарбаз болып қызмет етті. 1792 жылы революция ісінде белсенділік көрсеткендігі үшін Коррезден құрылған ерікті батальонның батальон командирі болып сайланды. Ол өз бөлімімен Джемапп шайқасына қатысты. 1793 жылға қарай Сухам Фландрия науқаны кезінде генерал-дивизия шеніне көтерілді. Армия командирі Жан-Шарль Пишегр ауырғанда, Сухам армия басшылығын өз мойнына алып, 1794 жылдың мамыр айында Туркуан шайқасында одақтас әскерді жеңді. Ол 1795 жылы Голландияда Пишегрдің қол астында қызмет етті, бірақ 1799 жылы роялистердің құйрық сүйреушіліктеріне қатысы бар деген күдік туып, жағдайы нашарлады. 1800 жылы ол қызметке қайта орналасты және сол жылы Жан Моро басшылығымен Дунай науқанында қызмет етті. Француз консулдығы кезінде ол құпия жоспарларға қатысқан болуы мүмкін, ал бұрынғы командирлері Моро мен Пишегрмен бірге Жорж Кадудальдың құйрық сүйреушілігіне қатысқан деген күдік болды.
Souham served in the Royal French army as a private from 1782 to 1790. In 1792, having shown himself active in the cause of the Revolution, he was elected chef de bataillon of a volunteer battalion from the Corrèze. He served with his unit at the Battle of Jemappes. By 1793, Souham had risen to the rank of général de division during the Flanders Campaign. When his army commander, Jean Charles Pichegru fell ill, Souham assumed army command and defeated the Allied army at the Battle of Tourcoing in May 1794. He served under Pichegru in Holland (1795), but in 1799 he fell into disgrace on suspicion of being involved in Royalist intrigues. He was reinstated in 1800 and served under Jean Moreau in the Danube campaign of that year. During the French Consulate he appears to have been involved in conspiracies and was suspected with his old commanders Moreau and Pichegru of participation in the plot of Georges Cadoudal.
Империя және кейінгі жылдар
Ол 1800 жылдан 1809 жылға дейін жұмыссыз болды. Соңғы жылы тәжірибелі офицерлердің жетіспеушілігі оның қайтадан әскери қызметке кіруіне себеп болды. Ол Испанияға жіберілді, онда Каталониядағы Гувион Сент-Сирдің операцияларына белсенді қатысты. Викте болған шайқаста жараланғандығы үшін ол империя графы титулын алды. 1812 жылы Саламанка шайқасында маршал Мармон жарақаттанғанда, маршал Андре Массена, өзі бұл қызметке бара алмағандықтан, Сухамды ұсынды. Осылайша ол Веллингтонға қарсы тұрды және шебер маневрлер арқылы одақтас әскерін Бургостан кері шегіндіріп, Саламанкада жоғалтқан жерді қайтарып алды. 1813 жылдың қаңтар айында ол Францияға қайта шақырылды. 1813 жылы ол маршал Мишель Нейдің III корпусында дивизия командирі болды. Лютцен шайқасында өзін ерекше көзге түсірді. Ресей және Пруссияның біріккен әскерлерінің көп бөлігіне қарсы тұрып, Грос-Горшен аймағын қаһарлы түрде қорғады. Лейпциг шайқасында III корпусты басқарып жатып жараланды. Бірінші империя құлағаннан кейін ол императордан бас тартып, роялистердің мүддесі үшін қиындықтарға тап болғандықтан, Людовик XVIII оны құрметпен қарсы алып, жоғары лауазымдар берді. Сухам бұл құрметтерін Наполеонның қайта оралуымен жоғалтты, бірақ Екінші қайта жаңғыртудан кейін оларды қайта алды. 1832 жылы зейнетке шығып, 1837 жылдың 28 сәуірінде Версальде қайтыс болды.
He was unemployed from 1800 to 1809. In the latter year a shortage of available experienced officers caused him to be put back on active duty. He was sent to Spain, where he took a notable part in Gouvion St Cyr's operations in Catalonia. The actions at Vic in which he was wounded won him the title of comte de l'empire. When Marshal Marmont had been wounded at the Battle of Salamanca in 1812, Marshal André Masséna, who was unable to assume the post himself, recommended Souham for the post. The latter was thus pitted against Wellington, and by skilful maneuvers drove the allied general back from Burgos and regained the ground lost at Salamanca. In January 1813, he was recalled to France. In 1813, he took command of a division in Marshal Michel Ney's III Corps. At Lützen he greatly distinguished himself. Faced by the bulk of the combined Russian and Prussian armies, he bitterly defended the area around Gross Gorschen. At the Battle of Leipzig he was wounded while leading III Corps. After the fall of the First Empire he deserted the emperor and, having suffered for the Royalist cause, was well received by Louis XVIII, who gave him high commands. These honors Souham lost at the return of Napoleon and were regained once more after the Second Restoration. He retired in 1832, and died on 28 April 1837 in Versailles.