Кіріспе

АҚШ-тағы жастар дауысы – 18-24 жас аралығындағы азаматтардың сайлауға қатысу демографиялық тобы. Көптеген саясат салалары АҚШ жастарына тікелей әсер етеді, мысалы, білім беру мәселелері және кәмелетке толмағандардың әділет жүйесі. Дегенмен, жастар жалпы халықты қызықтыратын ұлттық қарыз және соғыс сияқты мәселелерге де көңіл бөледі. Жастардың сайлауға қатысуы ең төменгі деңгейде, бірақ жас ұлғайған сайын 50 жасқа дейін қатысу пайызбен өседі, содан кейін қайтадан төмендейді. 1971 жылы Конституцияға 26-шы түзету енгізіліп, 18 жастағыларға сайлау құқығы берілгенімен, 2003 жылдан бері жастар сайлауда жеткіліксіз өкілдік етілуде. 1976 жылы, 18 жастағылардың алғаш рет сайлауға қатыса алған жылы, 18-24 жас аралығындағылар Америкадағы барлық сайлауға құқығы бар азаматтардың 18 пайызын құрады, бірақ нақты дауыс бергендердің үлесі 13 пайызды ғана құрады – бұл үшінде бір бөлігінің жеткіліксіз өкілдігі. 1998 жылы Америкадағы сайлауға құқығы бар жастардың 13 пайызының тек 5 пайызы ғана дауыс берді. 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауының Демократиялық партиясының ішкі сайлау кезеңінде, кейбір штаттарда 2004 жылғы сайлаумен салыстырғанда жас сайлаушылардың саны үш есе, тіпті төрт есеге артты. 2008 жылы Барак Обама өзінің сайлау кампаниясына жастардың қосқан үлесі туралы, тек сайлауға қатысудан асып түсетін жағдайларда айтты.

Жастар дауысының тарихы

Бастапқыда АҚШ Конституциясын және штаттық сайлау заңдарын жасағандар американ саясатындағы жастардың рөлін елемеген. Штаттар біркелкі түрде дауыс беру жасын 21 деп белгіледі, бірақ Коннектикут 1819 жылы оны 18 жасқа дейін төмендетуді талқылады. Жалпы, жас американдықтар аға буынға құрмет көрсетуі күтілді, ал Джон Адамс сайлау құқығын кеңейту «он екіден жиырма бірге дейінгі жігіттерді» дауыс беру құқығын талап етуге ынталандырады деп ескертті. Дегенмен, 1800 жылдардың басында сайлау құқығы мүліктік жағдайына қарамастан барлық азаматтарға тарағанда, жастар саясатқа көбірек араласа бастады. Джексон демократиясының өркендеу кезеңінде жастар көбінесе Демократиялық, Ұлттық-Республикалық, Виг немесе Антимасондық партияларды қолдау үшін «Жас ерлер клубын» құрды. Президенттік науқандар митингтер ұйымдастырды, онда мыңдаған адамдар шырақтармен шеру тартты, ал осы клубтардың тізімдерін талдау көрсеткендей, мүшелері көбінесе он сегіз және жиырма жас аралығында болған. Халықтық демократияның талаптары – сайлауға қатысушылардың 80% астамды құраған сайлаулары – саяси машиналарды жастарға арзан, ынталы науқаншылар ретінде сенуге мәжбүр етті. 1848 жылы Авраам Линкольн Иллинойс штатының Спрингфилд қаласындағы Виг партиясы «қаладағы тапқыр, жабайы жігіттерді, жасы жеткен немесе сәл кем болса да» пайдалануын ұсынды. 19 ғасырдың ортасында жас жігіттер 21 жасқа толғанда «алғашқы дауыстарын» қуанышпен берді. Дауыс беру көбінесе өмірге қадам, ерлік, ересек және азаматтықтың жариялануы ретінде қарастырылды. Жас афроамерикандықтар дауыс беруге және науқанға қатысты, егер оларға дауыс беруге мүмкіндік болса, ал жас әйелдер, дауыс беруге тыйым салынған болса да, саясатты жақыннан бақылады, партиялық газеттерді оқыды және өздерінің жас достарымен саяси мәселелерді талқылады. 20 ғасырдың басында саяси реформаторлар саясатты тазалау мақсатымен партиялардың жас белсенділеріне деген сенімін азайтты. Одан кейін жастардың сайлауға қатысуы төмендеді, әсіресе «алғашқы дауыс берушілер» арасында, олардың сайлауға қатысуы 1888 мен 1924 жылдар арасында 53% - ға төмендеді. 20 ғасырдың басында сайлауға қатысу төмендегендіктен, жастар науқанға аз қатысты. Теодор Рузвельт 1904 жылы, Франклин Делано Рузвельт 1932 жылы және Джон Кеннеди 1960 жылы жеке науқандары жастарға ерекше назар бөлгенімен, саяси партиялар жалпы алғанда жастар дауысына жүйелі қызығушылық танытпады. Дауыс беру жасын төмендетуге деген қызығушылық Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Конгресс 18 жастағы жігіттерді әскерге шақыруға рұқсат беретін заң қабылдағанда басталды. 1970 жылғы Азаматтық құқықтарды кеңейту туралы заңға және 1971 жылғы 26-шы түзетуге дейін бірнеше штаттар 18 жастағыларға дауыс беруге рұқсат бергенімен, дауыс беру жасын төмендету жөніндегі күш-жігер көбінесе аз қолдау тапты. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында жастар американдық қоғамдық өмірде маңызды саяси тұлғалар екенін көрсетті және одан да көп рөлді талап етті. Жастарға тән қасиеттер – жастардың идеализмі, «мүдделердің болмауы» және жаңа идеяларға ашықтығы – дағдарысқа ұшыраған саяси жүйе үшін оң қасиеттер ретінде қарастырылды. Жоғары мектепті бітіру көрсеткіштерінің өсуі және жастардың саяси ақпаратқа қолжетімділігінің артуы 18 жастағылардың дауыс беру құқығына лайықтылығын қайта қарастыруға түрткі болды. Сонымен қатар, Азаматтық құқықтар ұйымдары, Ұлттық білім беру қауымдастығы және жастарға бағытталған ұйымдар лоббилік және халықтық деңгейдегі сайлау жасын төмендетуге бағытталған күш-жігерді үйлестіретін коалиция құрды.

АҚШ-тағы жастар дауысына әсер ететін факторлар

Жастардың дауыс беру процесіне қатысуының төмендігі кездейсоқ құбылыс емес. АҚШ-тағы жастардың дауыс беру әрекеттеріне әсер ететін көптеген түрлі факторлар бар.

Дауыс беру процесі

Дауыс беру процесі екі кезеңнен тұрады. Сайлауға құқылы азамат – 18 жастан асқан АҚШ азаматы – ең алдымен дауыс беруге тіркелуі керек, содан кейін дауыс беру амалын жасауы керек. Дауыс беру процесі әр штат бойынша жеке-жеке реттеледі, демек штаттар арасында өзгешеліктер болады. Дауыс беруге тіркелу процесі штаттар бойынша әртүрлі. Мүмкін болашақ сайлаушылар 10 штат пен Вашингтон округінде сайлау күні немесе ерте дауыс беру күні тіркеле алады. Мұны сайлау учаскесінде немесе сайлау шенеунігінің кеңсесінде жасауға болады. Бұл қағаз тіркеу нысанымен бірдей процесс, тек ол цифрлық форматта және сайлау шенеуніктеріне қарау үшін интернет желісі арқылы жіберіледі. Бұл процесс алғаш рет 2002 жылы Аризона штатында қолданысқа енгізілді. Егер болашақ сайлаушы сайлау күні немесе ерте дауыс беру кезеңінде жеке қатыса алмаса, ол қатысусыз дауыс беру бюлетенін сұрауға құқылы. 20 штатта қатысусыз дауыс беру бюлетенін алу үшін себеп көрсету қажет.