Уақыт пен кеңістіктің жұмбағы: Бөлмеден қашу ойыны

Кіріспе

Уақыт пен кеңістіктің құпиясы (әдетте MOTAS деп аталады) – Ян Альбартус (LOGAN) жасаған танымал онлайн-графикалық оқиғалық ойын. Ойын Macromedia Flash (қазір Adobe Flash) бағдарламасымен жасалған және "escape the room" жанрының алғашқы, әсерлі мысалы болды. Ойында ұзындығы әртүрлі 20 деңгей бар, олардың кейбіреуі бір бөлмеден, ал басқалары көптеген бөлмелерден тұрады. "Жаңа деңгейлер жақын арада" деп жарнамаланғанымен, MOTAS 2008 жылдың мамыр айынан бері жаңартылмады. Ойын қазіргі уақытта 15 тілде қолжетімді, соның ішінде ағылшын, француз, неміс, жапон, сондай-ақ дәстүрлі және жеңілдетілген қытай тілдері бар. Ойыншылар ойынды талқылау үшін модерацияланған чат-бөлмесі де бар. Деңгейлер джаз саундтрегімен, әсіресе Рождество тақырыбындағы 8-ші деңгеймен және "Санта-Клаус қалаға келеді" әнінің джаздық орындалуымен ерекшеленеді. 9-шы және 13-ші деңгейлерде "The Way You Look Tonight" әнінің MIDI нұсқасы ойнатылады.

Ойын процесі

Бұл жанрдағы көптеген ойындардағыдай, ойыншы ойын ортасындағы элементтерді көрсетіп және басу арқылы, ойынның жұмбақтарын шешу үшін ойын ортасымен өзара әрекеттеседі. Олардың көпшілігі жоғары технология мен ғылыми фантастиканың ықпалында. Ойын ортасын әртүрлі жерлерді басу арқылы "іздеуге" болады, жасырын заттарды табу үшін; мысалы, бірінші бөлмеде ойыншы төсектің астындағы жасырын кілтті табуы керек. Содан кейін алынған заттарды жұмбақтарды шешу үшін қоршаған ортадағы элементтермен өзара әрекеттесу үшін пайдалануға болады. Ойыншы алынған заттарды инвентаризациясында (сол жақ жоғарғы бұрышында көрсетілген) басу арқылы пайдаланады, содан кейін таңдалған элементті пайдаланып, элементпен өзара әрекеттесу үшін қоршаған ортадағы элементті басу арқылы. Алдыңғы мысалдан кілтті алып, ойыншы оны инвентаризациялағанда, содан кейін шкафтың есігін тағы да басып, қайта алынған кілтті пайдаланып шкафты аша алады. Егер зат элементке арналмаса, ештеңе болмайды. Мысал ретінде кілтті қайтадан пайдаланып көрейік: егер ойыншы шкафтың орнына есікте кілтті пайдалануға тырысса, ештеңе болмайды және есік құлыпталған күйде қалады. Көбінесе, жұмбақтың бір бөлігін шешу элементтерді, кодтарды (парольдерді) немесе жұмбақтың басқа бөлігін шешуге көмектесетін жолдарды ашады. Жоғарыда аталған шкафтан, мысалы, бұрандалағыш шығады, ал бұрандалағыш суретті алып тастау үшін қолданылады, одан бұранда табылады және т.б. Ойыншы жұмбақтарды шешу үшін алынған заттарды қалай пайдалануға болатынын табуға тырысқанда көбінесе шығармашылық ойлауды қолдануы керек. Кодтар әртүрлі форматта болуы мүмкін, әдетте қарапайым сандар тізбегін қамтиды, бірақ олар түстер, бағыттар және бинарлық код сияқты күрделі де болуы мүмкін; ойында алға жылжу үшін оларды ойын ортасындағы тиісті элементтерге дұрыс енгізу керек. Кейбір жұмбақтар ойын ортасындағы бірнеше элементтерді қатыстырмай, ойын ортасының өзінде бір элемент ретінде ұсынылуы мүмкін; олар әдетте басқа элементтерге немесе жолдарға кіруге кедергі жасайтын құлыптар түрінде ұсынылады. Мысалы, оныншы деңгейдегі бөлмелердің бірінде ойыншы қимыл-қозғалыс элементтерімен өзара әрекеттесу арқылы дөңгелек пішіндес, түрлі-түсті диаграмманы шешу арқылы сейфтің құлпын ашуы керек. Ойынның көптеген элементтері, мысалы, көптеген жиһаздар мен кейбір жұмбақтар, қосымша заттарды пайдаланбай-ақ өзара әрекеттесе алады. Мысалы, құлпы ашылған есіктерді басу арқылы ашуға болады, ал кейбір орындықтарды басу арқылы жылжытуға болады. Ойын дамыған сайын, ойынның өзі де бірте-бірте өзгеріп, деңгейлер мен жұмбақтар күрделірек және көп қабатты бола түседі. Деңгейлер бірнеше бөлмеде бір уақытта басталады және ақырында жабық ғимараттардан тысқары сыртқы әлемге жетеді. Кейінгі деңгейлерде ойыншы Уақыт пен Кеністікті Басқарушы (MOTAS) деп аталатын құрылғыны алады, ол ойыншыны заттарды алу үшін уақытқа саяхат арқылы бұрынғы деңгейлерге қайтарады; ойыншы кейін алынған заттарды пайдаланып жұмбақтарды шешу үшін ағымдағы деңгейге қайта оралады.

As with most games of this genre, the player interacts with the environment within the game by pointing at and clicking the elements within the game's environment in order to solve the game's puzzles, with many of them exhibiting a high technology and science fiction influence. The environment may be "searched" by clicking at various spots within the game's environments to uncover hidden items; for example, in the first room, the player has to retrieve a hidden key under the bed's pillow. Retrieved items can then be used to interact with elements within the environment to solve puzzles. A player uses retrieved items by clicking on it in their inventory (shown on the upper left corner), and then clicking on the element within the environment to interact with the element using the selected item. Taking the key from the previous example, a player can click on it when it is in their inventory, and then click on the cupboard's door again to open the cupboard using the retrieved key. If the item is not meant for the element, then nothing happens. Again using the key as an example: if the player tries to use the key on the door instead of the cupboard, nothing happens and the door remains locked. Often, solving one part of the puzzle will reveal items, codes (passwords), or pathways that in turn that help solve another part of the puzzle. The aforementioned cupboard, for example, yields a screwdriver, and the screwdriver is used to unscrew the painting, which yields a screw in return, and so on. The player must often apply lateral thinking when trying to find uses for the items retrieved in order to solve the puzzles. Codes can be in a variety of formats, usually involving simple number sequences but can also be as complex as involving colours, directions and binary; these must be entered into the appropriate elements inside the game's environment correctly in order to advance through the game. Some of the puzzles may be presented as a single element within the game's environment itself, rather than involving multiple items and elements within the game's environment; these are usually presented in the form of locks preventing access to other elements or pathways. For example, in one of the rooms on the tenth level, the player must unlock a safe by solving a circular, colourful pie chart like puzzle, through interaction with the elements of the puzzle itself. Many elements within the game, such as many pieces of furniture and some of the puzzles themselves, can be interacted with without using any additional items. For example, unlocked doors can be opened simply by clicking on them, and some chairs can be moved around by clicking on them. As the game advances, the gameplay itself steadily evolves at the same time, the levels and puzzles gradually becoming more complex and multi layered. Levels begin taking place over multiple rooms at once and eventually ventures into an outside world beyond locked buildings. In later levels, the player acquires a device called the Manipulator of Time and Space (MOTAS) device, which takes the player back to previous levels via time travel in order to retrieve items; the player then returns to the current level to solve the puzzles using the items retrieved.

Сюжет

MOTAS, осы жанрдағы көптеген ойындардың арасында ерекшеленеді, өйткені ойыншы ойын барысында алға жылдыққа сай сюжеті өзгеріп, дамиды. MOTAS салыстырмалы түрде стандартты басталады; бөлмеден қашу ойындарының дәстүрі бойынша, ойыншы сыртынан құлыпталған жатын бөлмеде есін біліп, бұрынғы оқиғаларды есіне алмайды. Ойынға қарай, ойыншы ойын ортасындағы ойыншының клон екенін көрсететін бірнеше элементтерді табады, мысалы, жетінші деңгейдегі бөлмелердің біріндегі үстелде қалдырылған қашқан клон туралы хат, және он бірінші деңгейдегі үстелде қалдырылған клон жасау туралы нұсқаулық, бұл ойыншыны олардың болашақ тағдыры туралы ойландырады. Ойын барысында ойыншының шетелдік болғанына қатысты да меңзеулер бар, мысалы, сегізінші деңгейдің соңында ойыншы "Шет елдік костюм" деп сипатталатын нәрсені киеді. Ойын бойында шетелдіктердің бейнелері де кездеседі: мысалы, тоғызыншы деңгейде ойыншы бірінші бөлмеде құлаған Ұшақ Түсірілген Обьектінің (ҰТО) сыртында жатқан шетелдіктің денесін көреді. Екі мүмкіндік те он алтыншы деңгейде ең анық байқалады. Сол деңгейде, "жасанды айда" жүрген белгісіз топ жазған және ойыншы тауып, шифрлайтын компьютерде қалдырылған шифрланған миссиялық есеп, жазушылардың "Терра Прайм" деп атаған планетаның ашылуымен бірге жасанды айдағы "Логикалық оқыту орталығында" клондар оқытылып жатқанын айтады. Бұл жазушылардың ғарыштан келгендер болуы мүмкін екенін күшті түрде көрсетеді; есепте жазушылардың Күн жүйесінде болуы анықталғаннан кейін планета тұрғындарының қарсылығы және оған қарсы шаралар туралы, соның ішінде "планетаны құтқару үшін" клон жасау туралы айтылады; есептің соңында бұл клонның ойыншы екені меңзеледі. Бір сюжеттік ұсыныс жоққа шығарылды: ойынның сегізінші деңгейінде, ойыншы бөлмеден шыққаннан кейін бөлменің ішіндегі екі есіктің бірінен шығып, ойыншыны ілесе отырып, қызғылт түсті шетелдік костюміндегі бір тұлға көрсетілді; он жетінші деңгейде бұл тұлғаның өзі ойыншы екені анықталды, қызғылт түс есіктің артына жасырынуға тырысқан кезде болған жағдайдың нәтижесі ретінде түсіндірілді. Қызғылт костюмді ойыншының көшірмесі MOTAS құрылғысын пайдалана отырып, болашақтан келді; бұл зат ойынның метафикциялық элементтерін дамытуға көмектеседі. Сюжеттік ұсыныстар ретінде қызмет ететін басқа элементтерге ойынның атымен аталған кітап, ойын бойында белгісіз адамдар қалдырған түрлі жазбалар (олардың бірі "Уақытпен рұқсатсыз саяхатқа тыйым салынады") және кейбір деңгейлер арасында жылжу үшін порталдар мен телепортация құрылғыларын пайдалану жатады.

Unique among many games of this genre, MOTAS features a plot that changes and evolves as the player advances through the course of the game. MOTAS begins in a relatively formulaic fashion; as is the convention in escape the room games, the player awakens in a bedroom that is locked from the outside with no memory of prior events. As the game progresses, the player discovers several elements throughout the game's environment that suggest the player is a clone, such as a letter left on a table in one of the rooms on the seventh level regarding an escaped clone, and a manual about cloning left on a table in the eleventh level, which leaves the player wondering about their existence afterwards. There are also subtle hints throughout the game suggesting that the player may be an alien, such as at the end of level eight the player puts on what is described as an "Alien Suit". Depictions of aliens can also be found throughout the game: for example, on the ninth level the player sees the dead body of an alien lying outside a crashed UFO in the first room. Both possibilities are most strongly hinted at on the sixteenth level. On that level, an encrypted mission report, written by an unknown group of persons aboard an "artificial moon" and left on a computer to be discovered and decrypted by the player, mentions clones being trained in a "Logic Training facility" on the artificial moon along with the discovery of a planet that is named by the writers as "Terra Prime", and is reported as being called Earth by its inhabitants. This strongly suggests that the writers may be extraterrestrial aliens; the report also mentions hostilities from the inhabitants of the planet after the writers' presence in the Solar System was uncovered, and of the measures taken against it by the writers of the report, including the creation of a clone to "hopefully save the planet"; this clone is hinted at the end of the report as being the player. One plot suggestion has been dismissed though: on the eighth level of the game, a figure in a pink alien suit was shown apparently following the player by exiting one of the two doors inside a room after the player has left the level; this figure was revealed in the seventeenth level to be merely the player themselves, the pink colour explained as the result of an accident while attempting to hide behind the door. The version of the player in the pink suit had travelled from the future using the MOTAS device; the item also helps serve to further the game's metafictional elements. Other elements that serve as plot suggestions include a book named after the game itself, various notes left behind by persons unknown throughout the game (with one reading "No unauthorised time travel"), and the use of portals and teleportation devices to advance between some levels of the game.

Даму

MOTAS 2001 жылдың қараша айында құрылды. Ол кезде MOTAS тегін веб-серверде орналастырылған, ал ойында тек бір бөлме (деңгей) ғана болды. 2002 жылдың ақпан айында санаушы қосылды. 2008 жылдың мамыр айына дейін MOTAS-та 20 деңгей, сондай-ақ қонақ кітабы/соңғы деңгей бар. Ойын бірнеше рет өте танымал болғандықтан, трафик жетіспейтін жағдай туды, сол себепті ойын басқа веб-хостқа көшірілді.

Қабылдау

"Mystery of Time and Space" ойыны бөлмеден қашу жанрын онлайн ойындардың маңызды бір бөлігі ретінде дамытуға үлкен үлес қосты. Ол басқа да оқиғалық ойындарда, мысалы, осыған ұқсас ғарыш тақырыбындағы "Cybee's Adventure" ойынында "MOTAS Deluxe қорабы" зат ретінде кездеседі. "Crimson Room" ойынының жасаушылары "MOTAS" ойынынан шабыттанғанын айтты. "Channel 4" телеарнасы ойынды "күрделі мәселелері бар керемет ойын" деп сипаттады, бірақ сонымен бірге оның жұмбақтарының түсініксіздігі мен қиындығын сынады. "Nytimes.com" сайты "Ойын теориясы: кішкентай, қарапайым, жылдам және қызықты" деген мақаласында "MOTAS" ойынына тоқталды. "MOTAS" туралы ақпарат "TheStar.com" сайтындағы мақалада да келтірілген: "Көптеген ойыншылар үшін қашу дегеніміз – тұзақтан бастау. "Бөлмеден қашу" ойындарының сан алуан түрлері өркендеп дамуда". "Bonte Room" ойынының шешімінде де "MOTAS" ойынына сілтеме жасалған.