Кіріспе
Ливерпульдегі теміржол станциясы, Англия. Ливерпуль орталық теміржол станциясы, Англия, «Мерсирейл» желісінің орталық түйіні болып табылады, ол Солтүстік және Уиррал желілерінде орналасқан. Станция бұрынғы басты магистральдық терминалының орнында, жер астында екі деңгейде жайластырылған. Бұл Ливерпульдегі ең көп келушілерді қабылдайтын станция, алайда басты магистральдық терминал – Лайм-Стрит станциясынан және тек «Мерсирейл» желісінде жұмыс істейтін ең жұмбақ станциядан әлдеқайда кішкентай. Күн сайын 40 000 адамды қызмет көрсететін бұл станция Лондоннан тыс ең көп келушілерді қабылдайтын метро станциясы болып есептеледі. Жолаушылар саны бойынша бір платформаға шаққанда, станция жылына 3 979 547 жолаушымен Ұлыбританиядағы Лондоннан тыс ең жұмбақ метро станциясы болып табылады және барлық станциялардың арасында (жер асты және жер үсті) оныншы орында тұрады. Ливерпуль орталық станциясы – «Мерсирейл» желісінде автоматты билет қақпаларын енгізген тоғыз станцияның бірі. Басты зал сауда орталығының бір бөлігі болып табылады және бұрынғы Льюис универмагына жабық метро байланысын қамтиды.
Liverpool Central railway station in Liverpool, England, forms a central hub of the Merseyrail network, being on both the Northern Line and the Wirral Line. The station is located underground on two levels, below the site of a former mainline terminus. It is the busiest station in Liverpool, though considerably smaller than Lime Street station, the mainline terminus, and the busiest station to operate solely on the Merseyrail network. The station is the busiest underground station outside London serving 40,000 people daily. The station in passengers per platform is the busiest underground railway station in the United Kingdom outside of London at 3,979,547 per platform per annum and coming tenth out of all stations outside the capital, underground or overground. Liverpool Central is one of nine stations on the Merseyrail network to incorporate automatic ticket gates. The main concourse is part of a shopping centre, and includes a closed subway link to the former Lewis's department store.
Жоғары деңгейдегі аялдама станциясы
Бастапқы станция, үлкен, жер үстіне орналасқан терминал станциясы болған, 1874 жылдың 2 наурызында Чешир желілері комитетінің (CLC) Манчестер орталыққа баратын желісінің соңында ашылды. Ол Брансуик станциясын CLC-нің Ливерпульдегі соңғы аялдамасы ретінде алмастырды және комитеттің бас кеңсесіне айналды. Үш қабатты ғимарат қала орталығындағы Ренелаг көшесіне қарап тұрды, ал оның артында 65 фут (20 м) биіктігіндегі аркалы темір және шыныдан жасалған пойыз сарайы орналасқан. Станция ішінде алты платформа болды, олар Манчестер орталыққа (Ливерпуль мен Манчестер арасындағы ең жылдам және тікелей бағыт – 45 минут), Лондон Сент-Панкрас, Халл, Харвич, Стокпорт Тивиот Дэйл, Саутпорт Лорд-стрит және Мидленд темір жолының Лондонға балама бағытына, Лондон Мэрилебонда аяқталатын бағыттарға жол ашты. Ұлыбритания теміржолдары мемлекеттік меншікке алынғанға дейін станция әрдайым жұмысты болды, бірақ Ұлыбританиядағы көптеген станциялар сияқты, ол Бичингтің кесуі (Beeching Axe) салдарынан жабылды, себебі бұл бағыттарды жақын жердегі Ливерпуль Лайм-стриттен де пайдалануға болады. 1966 жылы CLC бағытындағы көптеген қызметтер Хантс-Кросс қосылысы арқылы Лайм-стритке ауыстырылды, нәтижесінде Gateacre қаласына тәулігіне оншақты қалалық жолаушылар пойызы ғана қалды. Бұл соңғы қызметтер 1972 жылдың 17 сәуірінде тоқтатылды, сонымен қатар 1978 жылы Мерсирейл желісі аяқталғаннан кейін Gateacre бағытын қайта ашуға уәде берілді. Жоғары деңгейлі станция 1973 жылы бұзылды, ол қысқа мерзімге автотұрақ ретінде пайдаланылды, бірақ 1970 жылдардың ортасында жер асты станциясын қайта жарақтандыру жұмыстары жүргізіліп жатқанда, бірнеше бұрынғы станция ғимараты сақталды. Пойыз сарайының орнында қазір құрылысы тоқтап тұрған "Central Village" жобасының орталық бөлігі орналасқан.
Қалалық жер асты станциясы
Ливерпуль орталық төменгі деңгейлі жер асты терминалы 1892 жылдың 11 қаңтарында Мерси темір жолының бағытының соңында, Біркенхедтен Мерси темір жолының туннелі арқылы ашылды, бұл бағыт Джеймс Стрит станциясынан ұзартылған кезде болды. Мерси темір жолының платформалары жер астында орналасқан, жоғары деңгейлі станция ішіндегі баспалдақтардан қол жетімді және қазіргі Солтүстік желіне кіретін эскалаторлардың орнымен шамамен бірдей болды. Мерси темір жолының туннелі станцияның солтүстігінен Central Low Level-ге кіретін бағыты, High Level станциясының оңтүстіктен кіретін туннелімен үйлесімді болды. Бұл екі туннельді біріктіру қажет болған жағдайда инженерлік жұмыстың ең аз болуын қамтамасыз ету үшін жасалған, және 1970 жылдары осылай болды.
Мерсейрел
Мерсейрейл желісі 1970 жылдары жеке теміржолдарды біріктіру арқылы құрылды. Орталық жер асты станциясы Солтүстік және Вирал желілеріне қызмет көрсетеді. Ливерпуль қаласының орталығында Вирал желісі пойыздары үшін жаңа циклдік туннель салынды, ол Джеймс-стрит станциясын Мурфилдс, Лайм-стрит және Ливерпуль орталық станцияларымен байланыстырып, қайта Джеймс-стритке оралды. Осы циклдік туннельдің бөлігі ретінде Ливерпуль орталық станциясында жаңа тереңде жатқан жер асты платформасы салынды. Бұрынғы CLC бағыты жер астына түсіріліп, Мерси теміржолының жер асты платформаларымен қосылды. Тағы бір жаңа туннель, Link Tunnel, пойыздарға солтүстікке қарай Мурфилдс арқылы Ливерпуль биржасына баратын желілерге дейін жалғасуға мүмкіндік берді, нәтижесінде Хантс-Кросттан Саутпортқа дейінгі бір ұзын желі құрылды. Ливерпуль биржасының терминалды станциясы 1977 жылы жабылды; бұл бағыт Солтүстік желісі атанды. Сол жылы қайта жаңартылған жер асты станциясын Британдық теміржолы ашты. Merseyrail-дің 1970 жылдардағы бастапқы жоспарында оңтүстікке қарай бағытталған пойыздар Уоррингтон мен Манчестерге дейін баратын еді; бірақ қызмет Гарстон қаласында тоқтатылды, кейін Хантс-Кроссқа дейін ұзартылды. Сонымен қатар, Солтүстік желісін Виктория туннелімен қосуға арналған жұмыстар жүргізілді, бұл Эдж Хилл Спер деп аталды, қаланың шығыс бөлігін қала орталығының жер асты бөлігімен байланыстыру мақсатында, бірақ кейіннен бұл жобадан бас тартылды. Пойыздар Орталық станциядан қаланың шығысына және Сент-Хеленс қаласына қарай жүретін болып жоспарланған.
2012 жылы қайта жаңарту
2011 жылдың қыркүйегінде Network Rail компаниясының 40 миллион фунт стерлинг инвестициясымен Ливерпуль орталық станциясында зал мен платформаларды жақсартуға бағытталған ірі масштабты жөндеу бағдарламасы жүргізілетіні жарияланды. Жұмысқа жаңа жарықтандыру, еден жабу, жаңа санитарлық тораптар мен Солтүстік желісі платформаларына жаңа эскалаторлар орнату кірді. Барлық станция 2012 жылдың 23 сәуірінде жөндеуге жабылды. 2012 жылдың 25 тамызында станция жартылай қайта ашылды, осыған дейін негізгі зал мен Виррал желісі платформасы жөнделді. 2012 жылдың 22 қазанында станция толыққанды ашылды, Солтүстік желісі платформаларындағы жұмыстар аяқталды.
Мекемелер
2009 жылдың қарашасында бұрынғы билет кассасы мен газет сату орындарын алмастырған көше деңгейіндегі саяхат орталығы ашылды; мұнда билеттер, газеттер, тамақ және сусын сатылады. Сондай-ақ, дәретханалар, банкоматтар, тегін Wi-Fi және тағам автоматтары да бар. Эскалаторлар мен лифттер екі Солтүстік желі платформасына және тереңде жатқан Wirral желі платформасына жетелейді. 30 велосипедке арналған тұрақтар мен 16 велосипедті сақтауға арналған жабық орын бар.
Болашақ
2014 жылы Merseytravel ұсынған Ливерпуль қалалық аймағының ұзақ мерзімді теміржол стратегиясы құжатында Ливерпуль орталық станциясын Эдж Хиллмен және одан әрі байланыстыру үшін Вапинг туннелін қайта ашу жоспарланғаны айтылған. Merseytravel 2016 жылдың мамыр айында Central мен Edge Hill арасындағы жаңа теміржол байланысының мүмкіндігін зерттеу жұмысын тапсырды, ол 2016 жылдың мамырында аяқталды. Есепте Вапинг туннелінің жағдайы жақсы екені, бірақ кейбір жерлерінде су жиналуы және жөндеу жұмыстарын қажет ететіні, сонымен қатар туннельді қайта ашудың орынды екені көрсетілді. 2006 жылы бұрынғы Жоғары деңгейлі станцияның артындағы тұрақ орнында сауда орталығы салу жоспары жасалды (станцияның арт жағы, Кроппер көшесі, Ньюингтон және Болд көшесімен шектелген). «Central Village» деп аталған бұл кешенде тұрғын үйлер мен кеңселерге арналған жоғары қабатты мұнара, сауда дүкендері, барлар мен мейрамханалар, сондай-ақ Болд көшесінің бойымен өтетін канал болуы тиіс болды. Аталған учаскені дамыту процесінде қиындықтар туды, себебі қатысушылардың бірі банкротқа түсіп, потенциалды арендаторлар бас тартты. 2017 жылдың қыркүйегінде жаңа иесі Augur станцияны кеңейтуге мүмкіндік беретіндей жаңа платформалар салу жоспарларын жариялады. Augur компаниясы Network Rail және Ливерпуль қалалық кеңесімен жоспарларын талқылап, 2018 жылы құрылысқа рұқсат алуға үміттенедінін мәлімдеді. Network Rail 2016/17 жылдары Солтүстік желі платформаларына қосымша лифт орнатуды жоспарлаған. Бірақ 2016 жылдың соңына дейін ешқандай жұмыс басталған жоқ. Көлік министрі Пол Мейнард қаржыландыру мәселелеріне байланысты жұмыстың ең ертесі 2019 жылдан басталатынын растады. The Liverpool Echo газеті 2018 жылдың қазан айында жариялаған мақаласында станция жаңадан жаңартылмай, сыйымдылығы арттырылмаса, жолаушылар қозғалысына шектеулер қойылуы мүмкін екенін мәлімдеді. Merseyrail бас директоры Энди Хит 2020 жылдың ортасына қарай жолаушылар платформалардың сыйымдылығы жеткіліксіз болғандықтан, жоғарғы қабатқа кезекке тұруға мәжбүр болуы мүмкін екенін айтты. Merseyrail төрағасы Лиам Робинсон жұмыстардың ауқымына байланысты Merseytravel үкіметпен станцияны кеңейту жоспарларын талқылауда екенін мәлімдеді. Жоспарларға жаңа залдар мен жаңа платформалар, сондай-ақ жер асты станциясының шығысында бұрын салынған, бірақ пайдаланылмаған туннель порталын пайдалану кіруі мүмкін.
Солтүстік-Виррал бағытындағы қызметтер
Бос пойыз вагондары (жолаушы тасымайтын) Керкдейл депосынан Біркенхед Солтүстік ТМД-ға және кері бағытта келе жатқанда Ливерпуль орталық станциясында қайтарылуы керек. Олар Ливерпуль Джеймс-стрит станциясын (Виррал желісі) және Ливерпуль орталық (Солтүстік желісі) байланыстыратын, "Вагон алмасу желісі" деп аталатын бір рельстік учаскеден пайдаланады. Бұл учаскеге жолаушы пойыздары ресімді түрде жоспарланбаған, бірақ оны кейде чартерлік пойыздар пайдаланады. 1970 жылдары Link & Loop туннельдері салынар алдында Wirral Line пойыздары осы маршрутпен Central L. L және James Street станциялары арасында қозғатын.