Кіріспе

Сызықтық мұрагерлік – соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының доктринасы, онда белгілі бір маңызды шіркеу лауазымдары туыстық мұрагерлік құқығымен беріліп келді. Бұл қағида қазіргі кезде көбінесе қолданылмайды, бірақ осы практикамен байланысты лауазымдар – шіркеу президенті және бас патриарх болды.

Діни қызмет

Кейінгі күндердің қасиетті жазбаларында адамның әулеті арқылы шақырылуы мүмкін екендігі айтылады, осылайша олар діни қызметке заңды құқыққа ие болады. "Д&З" кітабында Һаронның ұрпақтарының діни қызметке заңды құқығы бар екендігі жазылған: "Егер олар Һаронның нағыз ұрпақтары болса, және егер олар Һарон ұлдарының арасындағы тұңғыш болса, онда олар епископтыққа заңды құқыққа ие." Жозеф Смит жазған аян, "Д&З"-де тіркелген, оның әулетіне діни қызмет уәде етілген: "Сондықтан, Раб сіздерге осылай дейді, әкелеріңіздің әулеті арқылы діни қызмет жалғасқандарға – Себебі сіздер етпен заңды мұрагерлерсіздер және әлемнен Мәсіхпен бірге Құдайда жасырылғансыз. Сондықтан сіздердің өміріңіз бен діни қызметтеріңіз сіздер және сіздердің әулеттеріңіз арқылы әлемнің басынан бергі барлық қасиетті пайғамбарлардың аузынан айтылған барлық нәрселердің қалпына келтірілуіне дейін қалуы керек." Бұл лауазымдарға құқығы мен шақырылысы бар адам, оларды орындау үшін шіркеу иерархиясынан бекітілуі тиіс.

Дінбасы

Смит өмір бойы Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің президенті болды. Смит 1844 жылы қайтыс болған кезде, көптеген Соңғы күнгі қасиеттілер оның ағасы Хайрумның, егер ол да өлтірілмесе, Смиттен кейін мұрагер болар еді деген пікірде болды. Смиттің орнын басатын тағы бір ықтимал үміткер – оның інісі Самуил еді, ол бір айдан кейін қайтыс болды. Кейбіреулер Соңғы аман қалған Смит ағасы Уильямның шіркеу президенті болуы керек екенін айтты, ал Уильям өзінің айналасына шағын топ ізбасарларын біраз уақытқа жинады. Көптеген Соңғы күнгі қасиеттілер Джозеф Смиттен туған ұлдың шіркеу президенті болуы керек деп сенді. Бірнеше көрнекті басшылар Джозеф Смит III-ке берілген патриархалдық батаның, оның әкесінен кейін оның орнын басатынын көрсететінін мәлімдеді. Алайда, әкесі қайтыс болған кезде Джозеф III-тің жасы 11-ге ғана толыпты. Осының салдарынан, көптеген басшылар тікелей мұрагерлікке қарсы болды немесе шіркеудің Джозеф Смит III есейгенше күтуі керек екенін ұсынды. Бұл жағдай "мұрагерлік дағдарысы" деп белгілі болды. Бригам Янг басқаратын ең ірі топ, егер тікелей мұрагерлік болмаса, он екі елшінің кворумындағы ең үлкен мүше шіркеу президенті болуы керек екенін жақтады. Апостолдық мұрагерлік жүйесі Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінде (LDS Church) қазірге дейін сақталып келеді. АҚШ-тың орталық аймағында тұратын басқа Соңғы күнгі қасиеттілер тікелей мұрагерлікті қолдауын жалғастырды және 1860 жылы Джозеф Смит III-ті кейіннен қайта ұйымдастырылған Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуінің (RLDS Church) президенті болуға шақырды, ол бүгінде Мәсіх қауымы деп аталады. Бұл шіркеу 1996 жылға дейін Джозеф Смиттен тараған президенттерді тағайындауын жалғастырды, содан кейін Уоллес Б. Смит (Соңғы күнгі қасиеттілердің негізін қалаушының шөбересі) Смиттермен туыс емес В. Грант МакМюррейді өзінің мұрагері етіп тағайындады. RLDS шіркеуінің тікелей мұрагерліктен бас тартуы бірнеше шағын Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеулерінің, соның ішінде Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілерінің Қалдық шіркеуінің құрылуына әкеп соқты, ол Фредерик Нильс Ларсенді (Фредерик М. Смиттен оның қызы Лоис арқылы туған немересі) өзінің Пайғамбар-Президенті ретінде қабылдады.

Басшылық ететін патриарх

Көптеген Соңғы күндердің қасиеттілері бастапқыда шіркеудің Президенттік патриархының әулеттік тізбек бойынша берілуі керек деп сенген. Алғашқы Президенттік патриарх, Жозеф Смит аға, негізін қалаушы пайғамбардың әкесі болды. Өлім төсегінде Жозеф аға ең үлкен тірі ұлы Хайрум Смитті мұрагерлік құқығымен Президенттік патриарх етіп тағайындады. 1844 жылы Хайрум қаза болғанда, оның кіші інісі Уильям Президенттік патриарх болды. Уильям Он екі елшілер кворумының президенті Бригам Янгпен, ішінара осы лауазым мәселесі бойынша келіспеді. Уильям Президенттік патриархтың тақырыбының «Шіркеудегі патриарх» екенін, ал Янг «Шіркеуге патриарх» дегеніне қарсы болды. Кейін Уильям Янгтың фракциясы, яғни LDS шіркеуі тарапынан шіркеуден қуылды. Уильям шіркеу президентігіне таласқан Джеймс Стрэнгпен бірікті. Стрэнгшілерден айырылған Уильям ақырында немере інісі Жозеф Смит III-ке және RLDS шіркеуіне қосылды. Уильям Жозеф III-тен оны RLDS шіркеуінің Президенттік патриархы лауазымына қайта тағайындауды өтінді, бірақ қайта тағайындау болған жоқ. Уильямның қазасынан кейін Жозеф Смит III өзінің бауыры Александр Хейл Смитті тағайындап, Президенттік патриарх лауазымын қайта орнатты. Содан кейін RLDS шіркеуіндегі Президенттік патриарх лауазымы Смит отбасында қалды және 1958 жылға дейін әулеттік тізбек бойынша берілді. Сол жылы У. Уоллес Смит Рой Шевилльді Президенттік патриарх етіп тағайындау арқылы дәстүрді тоқтатты. Бүгінде Мәсіх қауымының Президенттік патриархтары «Бас Евангелисттер» деп аталады. Уильям Смит Бригам Янгтан шіркеуден қуылғаннан кейін, «ешкі» Джон Смит (Жозеф Смит ағаның інісі) Янгпен LDS шіркеуінің Президенттік патриархы етіп тағайындалды. Сол Джон Смит қайтыс болғаннан кейін, тағы бір Джон Смит (Хайрум Смиттың ұлы) LDS шіркеуінің Президенттік патриархы болды. Содан кейін LDS шіркеуінің Президенттік патриархтарының көпшілігі Хирумның ұрпақтары болды, бұл әулеттік тізбек сақтау дәстүріне сәйкес келді. LDS шіркеуі 1979 жылдан бастап, Элдред Г. Смит ресми міндеттерінен босатылып, құрметті зейнеткер ретінде тағайындалғаннан кейін, өзінің иерархиясына Президенттік патриархтарды енгізуді тоқтатты.