Кіріспе
XIX ғасырдағы Ресейдің каторга түрмелерінің жиынтығы Трансбайкалиядағы Қара өзенінің бойында орналасқан. Қара каторгасы (Ланг ру) – Шилька өзенінің саласы Қара өзенінің бойында орналасқан, Усть-Карск қаласына құятын, өте жоғары қауіпсіздікті қамтамасыз ететін каторга түрмелерінің жиынтығы және Нерчинск каторгасы жүйесінің бір бөлігі. Джордж Кеннан 1885 жылы былай деп жазған: «Кара кен орындары, Императорлық Ұлылығы – Царьтің жеке меншігі болып табылады және оның игілігі үшін жұмыс істейді, олар ашық алтын кендерінен тұрады». Оңтүстіктен солтүстікке қарай Қара өзенінің 20 шақырымға жуық бөлігінде Усть-Кара, Төменгі түрме, Саяси түрме, Төменгі қазбалар, Ортаңғы Қара, Жоғарғы Қара және Жоғарғы немесе Амурск түрмелері орналасқан. Губернатор Лоуэр-Диггинстегі әкімшілік орталықта әскери ротамен және 300-ге дейін сотталғандармен бірге тұрды. Барлық қоныс аумағында 1800 қатаң еңбекпен сотталған адам болды. Ол 1838 жылдан 1893 жылға дейін болды. 1873-1890 жылдары саяси тұтқындарды ұстады. 1889 жылғы Қара трагедиясынан кейін жабылды. Қара каторгасындағы тұтқындар алтын өндіру жұмысына жұмылдырылды. Алтын 1832 жылы Қара өзенінің бойында табылды. Пайдалануға жарамды алғашқы бай кен 1838 жылы табылған, осыдан Төменгі Қара кен орны (Нижне карийский прииск) пайда болды. 1839 жылы Жоғарғы Қара кен орны, ал 1852 жылы Орта Қара кен орны ашылды. Қара кен орны Трансбайкалиядағы ең бай кен орындарының біріне айналды, шыңында жылына 1 тонна алтын өндірілді. Жұмысшылардың көп бөлігі, шамамен 2000 адам, қылмыстық жазаға кесілгендер болды. Польша мен Литвадағы ұлт-азаттық қозғалыстар басылғаннан кейін, польшалық және литвалық көтерілісшілер Қара каторгасына жіберілді. Алғашқы шағын топ 1830-1831 жылдардағы Польша көтерілісінен кейін жіберілді. Алайда, саяси тұтқындардың көп бөлігі 1863 жылғы Польша көтерілісінің қатысушылары болды, олардың саны шамамен 180 адамды құрады. Кейіннен осы жерге Ресей революционерлері де жіберілді, олардың көпшілігі «Народная воля» ұйымының мүшелері болды. Барлығы Қара каторгасында 185 ер адам мен 32 әйел саяси тұтқын болды.
Kara katorga (Lang ru) was the name for a set of katorga prisons of extremely high security located along the Kara River in Transbaikalia (a tributary of the Shilka River, flowing into it at Ust Karsk) and part of the system of Nerchinsk katorga. George Kennan noted in 1885, "The mines of Kara, which are the private property of his Imperial Majesty the Tsar, and are worked for his benefit, consist of a series of open gold placers." From south to north over 20 miles of the Kara River, they are Ust Kara, Lower Prison, Political Prison, Lower Diggings, Middle Kara, Upper Kara, and the Upper or Amurski Prison. The governor resides in the administrative center at Lower Diggings along with a company of soldiers and up to 300 convicts. The entire settlement area contained 1800 hard labor convicts. It existed from 1838 to 1893. During 1873 1890 it held political prisoners. It was closed down because of the Kara Tragedy of 1889. The inmates of Kara katorga were used in gold mining work. Gold was found by the Kara River in 1832. The first rich lode, suitable for exploitation was found in 1838, giving rise to the Lower Kara Field (Нижне карийский прииск). In 1839, the Upper Kara Field was discovered, and the Middle Kara Field in 1852. The Kara field turned out to be one of the richest in Transbaikalia, at their peak delivering 1 tonne of gold yearly. The majority of workers were criminal convicts, up to 2,000 in number. After national liberation movements in Poland and Lithuania were suppressed, Polish and Lithuanian insurgents were sent to the Kara katorga. The first small group was sent there after the Polish uprising of 1830 1831. However, the majority of political convicts were Polish insurgents of 1863, about 180 persons. Later a number of Russian revolutionaries were sent there, the majority being members of the Narodnaya Volya organization. In total, 185 men and 32 women were political prisoners at Kara katorga.
Қара апаты
Қара трагедиясы 1889 жылғы 6-16 қарашада болды. Саяси тұтқындар қылмыскерлерге қарағанда белгілі бір жеңілдіктерге ие болды. Каторга әкімшілігі оларды жоюға шешім қабылдады, және әйел сотталғандарға қатыгездікпен қарау салдарынан, наразылық ретінде аштық жариялауға әкелді. Соңында, генерал-губернатор Андрей Корф Усть-Кара поселенісіндегі әйел тұтқынға дене жазасын беруді бұйырды. Ол – 27 жасар Надежда Сигида, 1886 жылы «Народная воля» ұйымының мүшесі болғаны және Таганрогта жасырын баспахана құрғаны үшін тұтқындалған. Дене жазасынан кейін ол у ішіп өз-өзіне қол жұмсады. Жауап ретінде, тағы 23 саяси тұтқын да у ішіп, нәтижесінде барлығы 6 тұтқын, 4 әйел және 2 ер адам қайтыс болды. Бұл оқиға халықтың кеңінен наразылығын тудырды. Осының салдарынан Қара каторгасының саяси түрмесі жабылып, 1893 жылғы 28 наурыздағы заңмен әйелдер мен дворяндарға қарсы дене жазасын қолдану тоқтатылды. Ресей суретшісі Николай Касаткин (Николай Алексеевич Касаткин) 1930 жылы «Қара трагедиясы» атты картинасын жазды.