Кіріспе

Мормондық көшбасшы

Алғашқы жылдар

Катлер Плейнфилд, Нью-Гэмпшир штатында, Америка революциясының ардагері Найт Катлер мен Элизабет Бойдтың отбасында дүниеге келген. 1808 жылдың 17 қарашасында Нью-Гэмпшир штатының Либан қаласынан Лоис Латропқа үйленді. Латроп - пастор Джон Лотропптың (1584–1653) ұрпағы, демек, Соңғы күндердің қасиетті пайғамбары Джозеф Смитпен алыс туыс. Катлер 1812 жылғы соғыста қатардағы жауынгер ретінде шайқасты, Нью-Йорк милициясының капитан Е. Смит ротасында қыркүйектен желтоқсанға дейін қызмет етті. Кейінірек Соңғы күндердің қасиеттілері Катлерді "капитан Альфей Катлер" деп атап, оның Чиппева Фолс және Ланди Лейн шайқастарында шайқасқанын айтты, бірақ оның қызметтік жазбалары бұл мәлімдемені растамайды. Катлер кәсібі бойынша тас қалаушы болған. Оның бойы алты футтан асып, бір биограф оны "ірі денелі", "күшті денелі", "сыншыл" және "сарказмды" деп сипаттаған, ал әдетте өзін "өте ашық, өткір және тікелей" деп көрсететін. Кейіннен Катлердің замандастары оның "табиғи параболалық, аллегориялық, символдық, құпия және жасырын түрде әңгіме айтуға бейім" екенін айтты.

Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысына айналу

1812 жылғы соғыстан кейін Катлер отбасымен Нью-Йорк штатының батысында тұрды, онда олар Дэвид В. Паттеннің, Христиан шіркеуінің уағыздауын естіді, ол Мормон кітабының пайда болуы және Джозеф Смиттың қызметі туралы айтты. Паттеннің дұғалары мен қолдарымен қызының керемет түрде жазылғанын мәлімдегеннен кейін, Катлер мен оның отбасы 1833 жылғы 20 қаңтарда Паттеннің қолынан дүркін рәсімін алды. Келесі жылы ол Огайо штатының Киртленд қаласына, мормондардың негізгі қонысына көшті. Катлер Киртлендтегі Смиттың Пайғамбарлар мектебіне қабылданды және Киртленд ғибадатханасының құрылысына көмектесті. 1835 жылғы 15 наурызда ол Киртленд жоғары кеңесіне шақырылды, бірақ Рейнольдс Кахунмен дауласуы және ғибадатханадағы жұмысы үшін жеткілікті төлем алмауы туралы шағымдары айтылды. Ол сондай-ақ осы көріністе жаңадан аяқталған ғимаратқа үлкен алтын тізбек ілінгенін көргенін айтты. 1837 жылы Джозеф Смит шіркеу штаб-пәтерін Миссури штатының Колдуэлл округіне көшіргенде, Катлер соған еріп, жақын орналасқан Рей округіне қоныстанды. Губернатор Лилберн Боггстың "Жою бұйрығының" құрбаны болған Катлер 1838-1839 жылдардың қысында басқа соңғы күндердің қасиеттілерімен бірге штаттан қуылды. Он екі елшінің кворумы және басқа да жетекші соңғы күндердің қасиеттілерімен бірге Катлер өлімге қауіптеніп, Қашық Батысқа қайта оралды, онда ол жаңадан "Құдайдың барлық қасиетті үйлерінің бас сәулетшісі және шебері" деп тағайындалды, содан кейін (ешқашан салынбаған) Қашық Батыс ғибадатханасының негізгі тасын салды. Діни бауырластарымен бірге Иллинойс штатының Науву қаласына көшіп келген Катлер 1840 жылғы 3 қазанда Науву ғибадатханасының құрылысын бақылау үшін үш мүшеден тұратын комиссияның бірі болып тағайындалды. Жаңа ғимарат үшін ағаш кесуді бақылауға тағайындалған Катлер жұмысшылар тобын Висконсин штатындағы Блэк өзенінің жағасындағы Пайнерилерге бастап барды, онда олар келесі жылды ағаш кесіп, оларды Миссисипи өзені арқылы Наувуға жеткізді. және Майланған кворум; ол сондай-ақ Джозеф Смиттың Елулік Кеңесіне мүше болып тағайындалды. Катлер 1843 жылғы 12 қазанда Смиттың қолынан сый-сияпат алды, содан кейін 15 қарашада Бригам Янг алғаннан бір апта бұрын сирек кездесетін Екінші Сияпатты алды, бұл оны Смиттың әлі де құпия сақталатын Құдай Патшалығында "Патша және діни қызметкер" етті (Елулік Кеңеске қараңыз). Катлер сонымен қатар Смиттың күзетшілерінің капитаны болды. Смит 1844 жылы өлтірілгенге дейін Катлер Смитпен "ламандықтарға" (сол кезде қасиеттілер америкалықтарды осылай атаған) миссияны орындауға шақырды. Алайда, ол әлі де кетпеген кезде Смит 27 маусымда Иллинойс штатының Карфаген түрмесінде қаза тапты. Катлер Смиттың жерлеу рәсіміне қатысты.

Катлер Наувуда қалады

Смиттің қазасы оның қозғалысында терең мұрагерлік дағдарысты тудырды, мүшелері Смиттің пайғамбарлық мантиясын иелену үшін бәсекелесетін талапкерлер арасында қырқылып, жарылды. Олардың қатарында Бригам Янг басқарған Он екі елшінің кворумы, Висконсин штатынан жаңадан дінге кірген Джеймс Стрэнг және Жозеф Смиттің Бірінші Президенттіктегі Бірінші кеңесшісі болған Сидни Ригдон болды. Бастапқыда Катлер Он екі елшінің жағына қосылды. Ол Науву ғибадатханасындағы жұмысын жалғастырды, онда ол 14 ақпан 1846 жылы Лоиске «мөрленген» деген хабарлама тарады. ЛДС шіркеуінің жазбалары Катлердің осы кезеңде тағы алты әйелге үйленгенін көрсетеді, бірақ Катлериттік шіркеу бұл және Катлердің немесе Жозеф Смиттің көп әйел алуды мақұлдаған немесе осы практиканы қолданған деген кез келген мәлімдемені қатаң түрде жоққа шығарады. Науву ғибадатханасы 1846 жылдың 1 мамырында апостол Орсон Хайд тарапынан бағышталғанымен, Катлер кейіннен оның құрылысына рұқсат берген аянға сәйкес «жеткілікті уақыт» ішінде аяқталмағанын мәлімдеді; бұл 1853 жылы өзінің шіркеу ұйымын құруға шешім қабылдағанда оның өзінің заңдылығына деген талаптары үшін шешуші болды. Алайда, сол кезде Катлердің адалдығы Бригам Янгқа еді; ол Ригдон мен Странгты шеттету туралы сот процесіне, сондай-ақ Странгты ашық түрде қолдаған Жозеф Смиттің өзінің інісі Уильямды Жоғарғы Кеңестің мүшесі ретінде қатысты. Жоғары Кеңесте мұрагерлік талаптары туралы талқылау кезінде Катлер «Он екі елшіні және шіркеудің барлық кворумдарын қазіргі ұйыммен қолдауға міндетті екенін білдірді, өйткені оның құтқарылуы соған байланысты» деді.

Қысқы үй-жайлар

Бригам Янг Сенттердің Тұздық аңғарына қарай саяхатын бастауды шешкенде, Катлерді «Көшіп келушілер тобы №3» капитаны етіп тағайындады, бұл Мормон пионерлері ұйымдастырылған жиырма бес мұндай саяхатшы топтың бірі еді. Катлер 1846 жылы Небраска штатында Катлер паркін құрды және сол жылдың 9 тамызында муниципалды Жоғары Кеңестің төрағасы болып тағайындалды. Одан бір ай өткен соң, оған жаңа қоныс іздеу тапсырылды; 11 қыркүйекте ол кейіннен Қысқы жатакқа айналатын жерді таңдады.

Қиындықтар басталады

1849 жылға дейін Кэтлер Он Екі елшінің басшылығымен негізгі шіркеуден қол үзген және өз жолын таңдауға шешім қабылдады. 1847 жылдың күзінде Бригам Янг Джозеф Смит тапсырған үндістер арасындағы миссионерлік жұмысты жүргізу туралы оның өтінішін мақұлдады, ал Кэтлер жақын маңдағы тайпалармен жұмысын бастады. Әу баста бәрі жақсы болғандай көрінді. Бірақ 1848 жылдың басында елші Орсон Хайдтың Айова штатындағы Қанесвилл қаласына келгені жағдайды өзгертті. Көп ұзамай Кэтлердің үнділік миссиясы туралы негізсіз әңгімелер тарады, олар оның «отыз жеті ұлттың» одағының «Генералиссимусы» болып сайланғанын көрсетті. «Ламандықтар» арасында Он Екіге адал болмауы туралы айыптаулар отты қоздырды; Езра Т. Бенсон, Джордж А. Смит және басқалардың Кэтлердің миссиясына сапары жағдайды толыққанды тыныштандыра алмады. Бригам Янг Кэтлерге батысқа көшуге көмектесетінін, Солт-Лейк-Ситиде үй беретінін және келген кезде жылы қарсы алатынын жазғанмен, «Ескі түлкі» (Кэтлерді осылай атайтын) барудан бас тартты. Кэтлердің өмірбаяуын жазған Дэнни Йоргенсеннің айтуынша, Кэтлер «ламандық» мәселелерімен айналысатын Елу Кеңесінің комиссиясына тағайындалған еді, және ол өзінің миссиясын шіркеу ісі емес, Елу Кеңесінің жұмысы деп қараған болуы мүмкін; осыдан Хайд пен басқалардың Канзас тайпалары арасындағы оның қызметін реттеу әрекеттеріне қарсылық көрсеткені түсіндіріледі. Алайда, Жүсіп Смит жоспарындағы Елу Кеңесінің рөлі мен орны көптеген Әулиелерге (оның құпиялылығы мен Смиттың ерте қайтысының салдарынан) толыққанды белгілі болмағандықтан, көптеген Әулиелер Кэтлердің осы мәселедегі ниеттерін мен мәлімдемелерін дұрыс түсінбеді, бұл оның Бригам Янгтың шіркеуімен байланысын үзуіне себеп болды.

Қауымнан шығару

Хайд ақырында Катлер өзін өзі басқаратын кеңестен гөрі жоғары билікте деп санайтынына көз жеткізді және оның миссиясын тоқтатуға бұйрық берді. Катлер Янгтың ұйымына қарсы болды деп есептеген Кансвиллдің Жоғарғы Кеңесі оны 1851 жылғы 20 сәуірде шіркеуден шығарып жіберді. Янг Катлерді қайтадан қауымға қайтаруға тырысты, оның ескі досын көргісі келетінін және шіркеудегі кез келген жауынан қорғайтынын уәделеді. Тіпті 1856 жылы, Катлер өзінің жеке ұйымын құрғаннан соң да, Янг ЛДС шіркеуінің басшыларына Катлер Юта аймағына келсе, ол барлығын кешіретінін айтты.

"Катлериттер" қайта ұйымдастырылуы

Бірақ Катлер Ютаға баруға ниеті болмады. Янгтың ұйымымен байланысын үзген соң, ол өзінің ұйымын құруға кірісті. 1851 жылы жергілікті үнді агенттері мен үкіметтік органдардың қысымымен миссиясынан бас тартуға мәжбүр болған ол, өзінің ізбасарларымен бірге штаттың оңтүстік-батыс бөлігіндегі Айова штатының Манти қаласына көшіп барды. 1853 жылдың 19 қыркүйегінде Катлер Иса Мәсіх шіркеуін ұйымдастырды, ол пайғамбарлықпен көктегі белгіні (екі жарым айдың арттары біріккенін) көргенін мәлімдеді. Жозеф Смит оған шіркеудің осы "қайта ұйымдастырылуын" бастамас бұрын күтуді айтқан еді. Катлер Смит шіркеуі Құдай тарапынан "қабылданбағанын" мәлімдеді және оны қайта ұйымдастыруға тек ол ғана билікке ие болды. Осылайша, Катлер өзінің жаңа ұйымының Джозеф Смит жұмысының заңды жалғасы екенін мәлімдеді. Катлердің айтуынша, Джозеф Смит шіркеуінің қабылдамауына себеп болған нәрсе – оның Наву ғибадатханасын Дін және Келісімдер 124:31–32-де айтылған "жеткілікті уақыт" ішінде аяқтамауы болды; осыған сәйкес, бұл ұйым заңды тұлға ретінде өмір сүруін тоқтатты. Бұл Смит қалпына келтірген діни биліктің жер бетінен алынғанын білдірмейді, өйткені ол шіркеу мен діни билікті екі бөлек нәрсе ретінде қарастырды. Біріншісі қабылданбаса, екіншісі де қабылданбады, енді ол Смит тағайындаған құпия "Жетілік кеңесінің" жетінші және соңғы мүшесі ретінде ғана қалды, ол өзінің билігін бас тартқан шіркеуден тәуелсіз түрде жүзеге асыруға тағайындалған. Бұл кеңестің бұрынғы мүшелерінің барлығы қайтыс болған немесе дінінен бас тарған еді, деді Катлер. Тарихшы Д. Майкл Куинн бұл кеңес "Кеңес комитеті" немесе "Жетілік комитеті" деп аталатын, Елулық Кеңесіне қатысты құжаттарда айтылған, бірақ ол "әдеттен тыс діни немесе теократиялық билігі бар" топқа қарағанда, Кеңестің саяси органынан басқа ештеңе болмағанын болжайды. Катлер Жозеф Смит өлімін "жұрттың" қалпына келтірілген ізгі хабарды қабылдамауы деп қарастырды; нәтижесінде жаңа секта ізгі хабардың "иуделерге және Израиль үйіне, соның ішінде ламандықтарға (үндістерге)" баруы керек деп сенді. Шіркеу Біріккен Орденді құруға тырысты, бірақ көп ұзамай бұл әрекеттен бас тартты. Катлер өзінің Мормонның Миссури штатындағы Индипенденске оралуына жетекшілік етуге және 1832–33 жылдары мормондардың салуға тырысқан (бірақ жергілікті тұрғындардың қарсылығына байланысты сәтсіз аяқталған) үлкен ғибадатхананы сонда салуға тағайындалғанына сенімді болды; 1861 жылғы уағызда Катлер "80 жасқа толғанда Сионда тұрамын" деп пайғамбарлық еткен. Джозеф Смит III, Джозеф Смиттің үлкен ұлы және "Жаңа Ұйым" деп аталатын қарсылас топтың басшысы, Катлердің ізбасарларының олар жақын арада Индипенденске көшетініне соншалықты сенгенін айтты, олар үйлері мен жерлеріне едәуір жақсартулар жасаудан бас тартты және "Сионға" кез келген сәтте кетуге дайын күйде болды. Осы кезеңде Мантиге Джозеф Смит III шіркеуінің миссионерлері келді, қазір ол Соңғы күнгі қасиеттілердің Иса Мәсіхтің қайта ұйымдастырылған шіркеуі (RLDS Church) деп аталады. Бұл сапарлар 1855 жылы Зенос Гурлидің Катлерді олардың қозғалысына қосылуға шақырған хатымен басталды. Катлер Гурлидің ұсыныстарын өзінің қысқа хатында қабылдамады, онда ол RLDS шіркеуінің талаптарын ашық түрде сынайды және оның ұйымы ғана діни биліктің шынайы иесі екенін мәлімдеді. Дегенмен, көптеген Кутлершілдер "жас Жүсіпті" қабылдады; олардың арасында Катлердің ұлы (және тағайындалған мұрагері) Таддей болды. Жозеф Смит III 1863 жылы Катлермен жеке кездесті; ол бір кездегі мықты пайғамбардың жартылай сал болып қалғанын (жақында инсульттан кейін) және салмағы шамамен 300 фунт болғанын хабарлады; ол сөйлеу үшін күресті, бірақ енді тиімді қарым-қатынас жасай алмады.

Өлім және соңынан

Катлер 1864 жылғы 10 маусымда өкпе туберкулезінің асқынуларынан қайтыс болды және Айова штатының Манти қаласында жерленді. 1864 жылғы 10 тамызда оның шіркеуінің Катлерге адал болған мүшелері (оның ішінде әйелі Лоис) Минесота штатының Батл-Лейк қаласының жанындағы Клитероллға көшті, бұл көшу дегеніміз, оларға түс көріпті. Қалған Катлериттер бас тартпады, керісінше Клитероллда жаңа шіркеу ғимаратын салып, 1912 жылы Джозеф Смиттің Біріккен Орденінің идеалдарын іске асыру үшін шіркеу корпорациясын құрды; бұл корпорация бүгінге дейін жұмыс істеуде. 1920 жылдары шіркеу мүшелері Катлердің ұзақ арманын орындауға кірісті, штаб-пәтерін Миссури штатының Индипенденс қаласына көшірді; онда бүгінге дейін жұмыс істеп тұрған жалғыз Катлериттік шіркеу ғимараты – мәжілісхана салды. Катлер Мантиде үйреткендей, оның ізбасарлары бүгін де өлгендер үшін сыйлықтар мен шомылдыру рәсімдерін өткізуде, бұл LDS шіркеуінен тараған барлық Соңғы Күнгі Қасиеттілер шіркеулері арасында бірегей. Алғашқы Катлериттік ұйымнан екі бағыт пайда болды: біріншісін 1953 жылы Клайд Флетчер бастады және ол 1969 жылы қайтыс болғаннан кейін жойылды. Екіншісін 1980 жылы бұрынғы мүше Юджин Уолтон бастады, себебі негізгі Катлериттік ұйым оның «Бір құдіретті және күшті» екенін мойындамады. Катлер шіркеуі бүгінге дейін жұмыс істеуде, бірақ мүшелерінің саны азайып барады (2010 жылы 12 мүше, барлығы Индипенденсте). Қазіргі президенті (2013 жылғы мәлімет бойынша) Вернон Уайтинг.

Әйелі, көп әйелдер және балалары бар деп болжанатын

Катлердің заңды әйелі (және Катлеристер оны жалғыз әйел деп мойындайтын) – Лоис Латроп болды, ол 1788 жылдың 24 қыркүйегінде Нью-Гэмпшир штатының Либан қаласында дүниеге келді және Катлер өмірінің соңына дейін оған үйленген күйінде болды. Олардың келесі балалары болды:

Луана Харт Биби Роквелл (1814 жылдың 3 қазанында Либан, Мэдисон, Нью-Йорк штатында туған; 1897 жылдың 6 наурызында Батыс Тинтик, Джуаб округі, Юта штатында қайтыс болған)
Маргарет Карр (1771 жылы Солтүстік Каролина штатында туған);
Абигейл Карр (1780 жылы Солтүстік Каролина штатында туған);
Салли Кокс Смит Хатчингс (1794 жылдың 26 ақпанында Бернард, Сомерсет, Нью-Джерси штатында туған; 1863 жылдың 28 қыркүйегінде Солт-Лейк-Ситиде қайтыс болған);
Дизи Кэролайн Макколл (1802 жылы Солтүстік Каролина штатында туған);
Генриетта Кларинда Миллер (1822 жылы Нью-Йорк штатында туған). Қазіргі Катлер шіркеуі осы некелердің ешқайсысының болмағанын, сондай-ақ Катлердің көп әйелділікке рұқсат бермегенін немесе оны қабылдамағанын қатаң түрде жоққа шығарады. Катлерлік емес биограф Дэнни Л. Йоргенсеннің сөзіне сүйенсек, Катлер 1850 жылдардың бірінші жартысында бір кезде көп әйелдерін (және көп әйелділіктің өзін) тастап кеткен. Осы биограф сонымен қатар Хебер К. Кимболдың Катлердің екі қызын тастап кетуін Катлердің көп әйелділікке наразы болуының тағы бір себебі деп көрсетеді.