Кіріспе

"Каламус" өлеңдері - Уолт Уитменнің Leaves of Grass жинағындағы өлеңдер тобы. Бұл өлеңдер "достар арасындағы ерлік сүйіспеншілікті" дәріптейді. Көптеген сыншылар бұл өлеңдер Уитменнің гомоэротикалық еркек махаббаты туралы идеяларының ең айқын көрінісі деп санайды.

Жаратылыс кітабы мен "Мұс өскен тірі емен"

"Каламус" жинағына айналатын өлеңдердің алғашқы куәсі – 1859 жылдың көктеміне дейін немесе оған дейін жазылған "Мохты жанды емен" атты он екі өлеңнен тұратын, жарияланбаған қолжазба тізбегі. Бұл өлеңдердің бәрі Уитменнің 1860 жылғы "Шөп жапырақтары" басылымына енгізілген, бірақ бастапқы ретінен өзгеше тәртіппен. Бұл өлеңдер өлеңнің авторы мен ер адамға ғашық болған тұлға арасындағы қарым-қатынастың оқиғасын баяндайды. Уитменнің жеке стильде жазуына қарамастан, бұл өлеңдер бастапқы ретімен оқылғанда, махаббат пен көңіл көшіру туралы айқын және шынайы сезімдерді ашып, ерекше жеке болып көрінеді. Осы қолжазба Уитменнің гомоэротизмі немесе гомосексуализмі туралы пікірталасқа орталық нүктеге айналды. Бұл тізбектің бастапқы қолжазба ретіндегі тәртібі 1953 жылы Фредсон Бауэрстің мақаласынан кейін ғана белгілі болды.

"Каламус" тізбегі

Ливс оф Грасстың 1860 жылғы үшінші басылымында Уитман он екі "Жанды емен" өлеңін басқаларымен бірге 45 атаусыз, нөмірленген өлеңдер тізбегін құру үшін қосты. Бұл тізбек "достық" немесе Уитманның терминімен айтқанда, "бір-біріне жабысу арқылы туған махаббат" деп аталатын көптеген жақтарын мақтайды. Бұл термин френологиядан алынған және еркектер арасындағы бір жыныстық тартымдылықты сипаттау үшін қолданылған. Бұл тартымдылық саяси, рухани, метафизикалық және жеке тұрғысынан ұсынылады. Уитман оны болашақ ұлттардың тірегі, діни сезімдердің бастауы, өмірдің маңызды сұрақтарына жауап, сондай-ақ жеке қайғы мен қуаныштың көзі ретінде көрсетеді. 1860 жылғы басылымда Уитман кейін тізбектен шығарған үш өлең бар, олардың ішінде өте жеке "Каламус 8", "Ұзақ уақыт бойы білім ғана маған жеткілікті болады деп ойладым" және "Каламус 9", "Сағаттар ұзақ, қиын және жүрек ауыртып өтеді" өлеңдері бар. Уитманның шығармаларын үздіксіз өңдеуі оның өмірінде жарық көрген басылымдарда көптеген өлеңдердің өзгеріп, орнын ауыстырғанын білдірді. 1881–82 жылғы басылымда өлеңдер саны 39-ға дейін азайтылды. Кейбір сыншылар Уитманның өңдеулері оның ең жеке және нақты жарияланымдарын азайтуға бағытталғанын, мүмкін, осы тізбекті кең аудитория үшін тартымды ету мақсатында жасағанын айтады. Ал Бетси Эркила сияқты басқалар Уитманның 1867 жылғы басылым үшін де жеке өлеңдерін сақтап қалғанын және оның редакциялық шешімдерін өзіне тән ұлттық бейне жасаумен байланыстырады.

Каламустың символы ретінде мәні

Бұл өлеңдер тобында бірнеше бейнелер мен мотивтер бар, олар жиі қайталанады, әсіресе Каламус түбі. Acorus calamus немесе Sweet Flag – мысық құйрығына ұқсас батпақ өсімдігі. Уитман осы арқылы «Жапырақтар шөбіндегі» маңызды бейнелердің бірін жалғастырады, Каламусты ол басқа жерде жазған шөптің нақты мысалы ретінде қарастырады. Кейбір ғалымдар Уитменнің таңдауына себептер ретінде Уитменнің «қызғылт түсті тамырлар» деп атаған Каламустың фалликалық пішінін, оның еркектер арасындағы махаббатпен байланысты мифологиялық мәнін, сондай-ақ тамырдың санаға әсер ететін қасиеттерін атап көрсетеді. Ол кезде тамырды көбінесе деміксізденуді кетіру және асқазан ауруларын басу үшін шайнаған.