Нью-Йорк штатының есірткі қылмыстарына қатысты заңдары

Кіріспе

Нью-Йорк штатының есірткі қылмысына қатысты заңдары

Рокфеллер есірткі заңдары – Нью-Йорк штатының қылмыстық кодексінде «наркотикалық» есірткілерді сату және иелену мәселелерін реттейтін заңдар. Заңдар қабылданған кезде штат губернаторы болған Нельсон Рокфеллердің есімімен аталған. Рокфеллер бұрын есірткіге қарсы реабилитация, жұмысқа орналастыруға оқыту және тұрғын үймен қамтамасыз етуді стратегия ретінде қолдаған, есірткіні қылмыстық емес, әлеуметтік проблема деп қараған. Алайда, есірткі пайдалану және қылмысқа байланысты ұлттық алаңдаушылық күшейген кезде ол өз ұстанымын өзгертті. Заңдарды қабылдауға белсенді түрде ықпал еткен Рокфеллерді кейбір замандас сарапшылар 1976 жылы республикалық партияның президенттік тізіміне түсу ниетімен «қылмысқа қатысты қатал» имидж жасауға тырысқан деп санайды. Губернатор Рокфеллер бұл заңға 1973 жылдың 8 мамырында қол қойды. Рокфеллер есірткі заңдарына сәйкес, героин, морфин, «таза немесе дайындалған опиум», кокаин немесе марихуананы сату немесе осы заттардың белгілі бір мөлшерден астамын иелену үшін кемінде 15 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыру, ал ең көп дегенде 25 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыру жазасы көзделген. Алғашқы заң жобасында есірткінің әсерінен зорлық қылмысы жасағаны үшін де осы жаза қарастырылған, бірақ бұл ереже кейіннен заңнан алынып тасталды және Рокфеллер қол қойған заңның бір бөлігі болмады. 1977 жылы демократ губернатор Хью Кэри басшылығымен марихуанаға қатысты заңдар күштен шығарылды. Рокфеллер есірткі заңдарын қабылдауы нәтижесінде Нью-Йорк штаты АҚШ-тың барлық штаттары арасында осындай заңдардың ең қатаң түрлерін қабылдаған штат ретінде танылды. Бұл тәсіл Мичиган штаты тарапынан да қабылданып, 1978 жылы «650 өмір бойына» заңы қабылданды. Бұл заң кокаиннің немесе I немесе II тізімдегі опиаттардың белгілі бір мөлшерден астамын сату, өндіру немесе иелену үшін өмір бойына бас бостандығынан айыруды көзделді, мұнда шартты түрде босату мүмкіндігі болмады. 1980 жылдары есірткі заңдары Нью-Йорк қаласындағы қамауға алу көрсеткіштерінің өсуіне ықпал еткен маңызды фактор болды, себебі NYCPD көшедегі есірткі сату орындарын одан да қатаң бақылауға алды.

The Rockefeller Drug Laws are the statutes dealing with the sale and possession of "narcotic" drugs in the New York State Penal Law. The laws are named after Nelson Rockefeller, who was the state's governor at the time the laws were adopted. Rockefeller had previously backed drug rehabilitation, job training and housing as strategies, having seen drugs as a social problem rather than a criminal one, but did an about face during a period of mounting national anxiety about drug use and crime. Rockefeller, who pushed hard for the laws, was seen by some contemporary commentators as trying to build a "tough on crime" image in anticipation of a bid for the Republican presidential nomination in 1976. The bill was signed into law by Governor Rockefeller on May 8, 1973. Under the Rockefeller drug laws, the penalty for selling or more of heroin, morphine, "raw or prepared opium", cocaine, or cannabis or possessing or more of the same substances, was a minimum of 15 years to life in prison, and a maximum of 25 years to life in prison. The original legislation also mandated the same penalty for committing a violent crime while under the influence of the same drugs, but this provision was subsequently omitted from the bill and was not part of the legislation Rockefeller ultimately signed. The section of the laws applying to marijuana was repealed in 1977, under the Democratic Governor Hugh Carey. The adoption of the Rockefeller drug laws gave New York State the distinction of having the most severe laws of this kind in the entire United States—an approach soon imitated by the state of Michigan, which, in 1978, enacted a "650 Lifer Law", which called for life imprisonment, without the possibility of parole for the sale, manufacture, or possession of at least of cocaine or any Schedule I or Schedule II opiate. By the 1980s, the drug laws were a major reason for increased incarceration in New York City, as the NYCPD started policing street level drug markets much more intensively.

Сын

Нью-Йорк және Мичиган штаттарының заңдары саяси оң және сол қанаттар тарапынан қатаң сынға ұшырады. Американың ең консервативті қоғам қайраткерлерінің бірі Уильям Ф. Бакли, сондай-ақ құқық қорғау органдарының көптеген өкілдері оған қарсы болды, олар есірткі тасымалы сияқты зорлықсыз қылмысты адам өлтірумен теңестіруді теріс көрді. Экономист Мюррей Ротбард бұл заңдарды «қатаң: героин сатушылар мен оған тәуелділерге ұзақ мерзімге бас бостандығынан айыру» деп сипаттады. Рокфеллер бағдарламасы, ақыры сәтсіздікке ұшыраған, әлеуметтік немесе медициналық проблеманы түрме және таяқпен шешуге сенудің ең жарқын мысалы болды. Заңдарға азаматтық құқықтар жақтастары да қарсы шықты, олар оларды нәсілшілдік деп есептеді, себебі олар негізінен афроамерикалықтарға, ал аздау дәрежеде латын американдықтарға қатысты қолданылды. 2002 жылы, 46 жасында Майл Рокфеллер Рокфеллер есірткі заңдарына наразылық білдіргені үшін қамауға алынды. Оған оның ағасы Стюарт Рокфеллер ілесіп, отбасының басқа мүшелері, соның ішінде оның әкесінің ағасы Лоренс Рокфеллер де бұл мәселеде қолдау көрсетті.

Түрмеде қалу деңгейі

Рокфеллер есірткі заңдарының қабылдануына байланысты, 1973 жылдан бері тұтқындалу көрсеткіштерінің өскені айтылады, нәтижесінде 150 000 нью-йорктық зорлықсыз есірткі қылмыстары үшін түрмеге қамалды. Тұтқындалу деңгейінің өсуінің себептерінің бірі – Рокфеллер заңдарының зорлықсыз есірткі қылмыстары үшін ауыр жазаларды енгізуі, бірақ есірткіге байланысты қылмыстар азаймады. 1980 жылдары жағдай нашарлап, жаңадан танымал болған крек-кокаин есірткісінің пайда болуымен күшейді, ол «Нью-Йорк штатының түрмедегі тұрғындар санының үш есеге өсуіне» себеп болды делінеді. 1973 жылы штаттың түрмедегі тұрғындары шамамен он мың адамды құрады, бірақ Рокфеллер есірткі заңдарының нәтижесінде 2002 жылы шамамен жетпіс мың мемлекеттік тұтқынның арасында «19 164 адам есірткі қылмыстары үшін сотталды».

2009 жылдың сәуір айында Нью-Йорк қылмыстық кодексі мен Нью-Йорк қылмыстық процессуалдық кодексіне түзетулер енгізіліп, ең төменгі міндетті жазалар алынып тасталды. Жаңа заң бойынша судьялар есірткі қылмыстары үшін кінәлі деп танылған сотталушыларды қысқа мерзімге жазалауға, мерзімі бар босатуға немесе есірткіге қарсы емдеуге бағытталған бағдарламаға жіберуге құқылы болды – соңғысы «Судьялық бағытталған емдеу» деп аталады. 2009 жылға дейін есірткіге қарсы емдеу прокурорлардың қалауынша қолданылатын. Сот үкімі кері күшіне енгізілді, бұл 1000-нан астам сотталған сотталушыға жазасын қайта қарау және босату мүмкіндігін берді. Нью-Йорк қаласы 2008 жылы 40 000-нан астам тұтқындалған адаммен әлемдегі марихуана тұтқындау бойынша көшбасшы деп танылды. Нью-Йоркте марихуананы жеке мақсатта иелену қылмыс емес деп есептелгенімен, Нью-Йорк полициясы оны көпшік көрінетін жерде ұстаған күдіктілерді ұстайды, бұл әлі де құқық бұзушылық болып саналады. «Терри тоқтатуы» кезінде полиция қызметкерлері күдіктіге қамаудан құтылу үшін контрабандалық заттарды өз еркімен көрсетуді ұсынуы мүмкін, содан кейін күдікті марихуананы көпшік көрінетін жерге шығарса, оны тұтқындайды. 2008 жылы Нью-Йорк азаматтық бостандықтар одағы осы шараны оның құны мен ауқымы, «тоқтату және тексеру» тәжірибесіне және қарапайым иеленуді тұтқындауға болатын қылмысқа айналдыру үшін полицияның қысымын қолдануына, сондай-ақ тұтқындалған жас, қара және латиностың ер адамдарының көп санына байланысты сынға алды.

Кедей аудандар

Бұл есірткі заңдарына басты сын – жас, аз ұлтты ерлер мен әйелдерді шамалы мөлшерде есірткі тасығандары үшін түрмеге қамау. Бұл заңдар "есірткіге қарсы күрес" дәуірінде қабылданды және есірткінің ірі саудагерлерін ұстау мақсатымен жасалған. Алайда, көшелерді таза ұстау үшін олар төменгі деңгейдегі адамдарды да нысанаға ала бастады. Элейн Бартлетт және оның "Жанның тышында" кітабында баяндалған оқиғасы Рокфеллер есірткі заңдарының және олардың есірткі сатушыларына тигізген әсерін айқын көрсетеді.