Кіріспе

Оңтүстік Африканың бес елінің кедендік одағы

Оңтүстік Африка Кедендік Одағы (SACU) – Оңтүстік Африканың бес елі арасындағы кедендік одақ: Ботсвана, Эсватини, Лесото, Намибия және Оңтүстік Африка. Оның штаб-пәтері Намибияның астанасы Виндхукте орналасқан. Одақ 1910 жылы құрылған.

Тарих

SACU – әлемдегі ең көне кедендік одақ. Бұл аймақтағы алғашқы кедендік одақ 1889 жылы британдық Кейп колониясы мен Оранж еркін мемлекетінің бур республикасы арасында құрылды. 1891 жылы Британдық Бечуаналэнд және Басутоланд қосылды, содан кейін 1893 жылы Бечуаналэнд протектораты және 1899 жылы Натал қосылды. Бұл процеске параллель түрде 1894 жылы Оңтүстік Африка Республикасының бур республикасы мен Свазиленд (сол кезде Оңтүстік Африка Республикасының протектораты) кедендік одақ құрды. Екінші Бур соғысынан кейін және бур республикаларына британдық бақылау орнағаннан кейін, 1903 жылы жаңа Конвенцияға қол қойылып, бұрынғы келісімдер алмастырылды. Ол Кейп колониясынан (оның құрамына 1895 жылы Британдық Бечуаналэнд қосылды), Басутоландтан, Бечуаналэнд протекторатынан, Наталдан, Оранж өзенінің колониясынан (бұрынғы Оранж еркін мемлекеті), Трансваал колониясынан (бұрынғы Оңтүстік Африка Республикасы) және Оңтүстік Родезиядан тұрды. 1904 жылы Свазиленд, ал 1905 жылы Солтүстік-Батыс Родезия қосылды. 1906 жылы 1903 жылғы келісімді жоққа шығаратын және бұрынғы мүшелердің барлығын сақтап қалған тағы бір келісімге қол қойылды. Қазіргі құрамымен ол 1910 жылы Оңтүстік Африка одағы мен Бечуануаленд, Басутоланд және Свазиленд жоғары комиссарлық аумақтары арасындағы кедендік одақ туралы келісімге сәйкес құрылды. Оңтүстік Родезия мен Солтүстік-Батыс Родезия (кейіннен 1911 жылдан кейін Солтүстік Родезияға айналды) 1910 жылғы келісімге қосылудан бас тартты, бірақ 1910 жылдан 1935 жылға дейін Оңтүстік Африка мен жоғары комиссарлық аумақтармен (кейбір өзгерістер мен ерекшеліктермен) ортақ тарифтік және еркін сауда келісімдерін сақтап келді. 1949 жылы Оңтүстік Африка мен Оңтүстік Родезия арасында кедендік одақ құруға талпыныс жасалды, бірақ ол сәтті болмады. (Бұл жағдай 1921 жылы Оңтүстік Африка мен Оңтүстік-Батыс Африка арасындағы келісімдермен ресми тіркелді).

Функциялары мен ұйым

Одақ жыл сайын Келісімге қатысты мәселелерді талқылау үшін жиналады. Сонымен қатар, Кедендік-техникалық байланыс комитеті, Сауда және өнеркәсіп байланыс комитеті және Ауыл шаруашылығы жөніндегі арнайы кіші комитеттері жылына үш рет өтеді. Оның мақсаты – мүше елдер арасындағы тауарлардың еркін айналымын сақтау. Ол осы ортақ кедендік аймақ үшін ортақ сыртқы тариф пен ортақ акциз тарифін көздейді. Ортақ кедендік аймақта жиналған барлық кедендік баждар мен акциздер Оңтүстік Африканың Ұлттық кіріс қорына аударылады. Кіріс келісімде сипатталған табысты бөлу формуласына сәйкес мүшелер арасында бөліседі. Оңтүстік Африка осы қордың сақтаушысы болып табылады. Тек БЛНС мүше мемлекеттерінің үлесі есептеледі, ал қалған үлес Оңтүстік Африкада қалады. SACU кірісі BLNS елдерінің мемлекеттік кірісінің маңызды бөлігін құрайды.