Кіріспе

Оңтүстік Африканың сыртқы қатынастары елдің Британ империясының доминионы болған кезінен бастап, апартеид тұсындағы оқшаулау саясатына дейін, Африкада, әсіресе Оңтүстік Африкада маңызды рөл атқаратын жауапты халықаралық қатысушы ретінде дамыды. Оңтүстік Африка Біріккен Ұлттар Ұйымының, Африка Одағының және Ұлттар Достастығының мүшесі болып табылады. Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне тұрақты мүше болуға үміткер ел, Оңтүстік Африка 2006, 2010 және 2018 жылдары БҰҰ Бас Ассамблеясымен Қауіпсіздік Кеңесіне сайланды. Оңтүстік Африка Республикасының Президенті Сирил Рамафоса 2020 жылдан 2021 жылға дейін Африка Одағының төрағасы болды, бұл 2003 жылы құрылғаннан бергі ұйымға Оңтүстік Африканың екінші рет төрағалық етуі.

Апартеидке дейінгі кезең

Оңтүстік Африка, Британ империясының және Доминион статусындағы Ұлтастықтың маңызды мүшесі ретінде, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда Ұлыбритания мен одақтастарымен бірге күресті, сондай-ақ Корея соғысындағы БҰҰ бейбіт күштеріне қатысты. Оңтүстік Африка Ұлттар Лигасының негізін қалаушы мүшесі болды және 1927 жылы Батыс Еуропаның бас елдері мен Америка Құрама Штаттарында дипломатиялық миссиялары бар Сыртқы істер министрлігін құрды.

Апартеид (1948-1994)

Оңтүстік Африка 1948 жылы апартеидті елде бұрыннан бар нәсілдік кемсітушіліктің жүйелі кеңеюі ретінде енгізді. Осының салдарынан ел 1991 жылы апартеид жойылғанға дейін және 1990-1993 жылдар аралығында нәсілдік теңдік орнатылғанға дейін халықаралық аренада оқшауланды. Бұл кезең Оңтүстік Африканың сыртқы саясатында өзгеріске алып келді. Ел аймақтық гегемонияны қайтаруға тырысуын тоқтатты және аймақтық полюсте ынтымақтастықтың орталық хабы ретінде қадам бастады.

Апартеидтен кейінгі кезең (1994 жылдан бастап)

Оңтүстік Африка апартеид дәуіріндегі халықаралық оқшаулаудан шығып, халықаралық аренадағы жетекші елге айналды. Оның негізгі сыртқы саясатының мақсаты – барлық елдермен, әсіресе Оңтүстік Африка даму қауымдастығының (төмендегі ескертуді қараңыз) көрші елдерімен және Африка Одағының басқа мүшелерімен жақсы қарым-қатынас орнату болып табылады. Оңтүстік Африка Африка құрлығындағы Бурунди, Конго Демократиялық Республикасы, Комор аралдары және Зимбабве сияқты түрлі қақтығыстар мен саяси дағдарыстарды тоқтатуға басты рөл атқарды. 1998 жылдың тамызында Оңтүстік Африка Қатыспау қозғалысының төрағалығын қабылдады, ал 2002 жылдың шілдесінде одан бас тартты. Эсватини Оңтүстік Африкадан этностық суазилер тұратын немесе бұрынғы суази патшалығының құрамында болған жақын жердегі Оңтүстік Африка аумақтарын қайта қосу туралы келіссөздер жүргізуді сұрады.

Ұлттар Достастығы

Оңтүстік Африка 1910 жылдан 1961 жылға дейін Ұлыбритания империясы мен Ұлттар Достастығының доминионы болды. 1961 жылдан 1994 жылға дейін Оңтүстік Африка Достастықтан тыс республика болып келді, ал 1994 жылдың 1 маусымында Ұлттар Достастығы құрамына қайтадан енді.

Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі

Оңтүстік Африка 2006 жылдың қазан айынан 2008 жылға дейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесі болды. Оңтүстік Африканың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіндегі дауыстары әртүрлі пікір тудырды. Атап айтқанда, Мьянма үкіметін сынаған қарарға қарсы дауыс бергені кеңінен сынға ұшырады.