Кіріспе

Бану Канц (بنو كنز), сондай-ақ Авлад Канц деп те аталады, араб тегінен тараған, жартылай көшпелі мұсылман династиясы. Олар 10-15 ғасырлар аралығында Жоғарғы Египет пен Нубия арасындағы шекара аймағын биледі. Олар арабтың Бану Ханифа тайпасының шейхтерінің ұлдарынан, сондай-ақ Бежа Хадариба тайпасының ханшайымдарымен некелескендерден тараған. 11 ғасырдың басында олар Асван, Уади Аллаки және шекара аймағын ресми түрде бақылауларына алды. Олардың басшысы Әбу әл-Макарим Хибаталлах Фатимид билігі атынан ірі көтерілісшіні тұтқындады. Халифа әл-Хаким Әбу әл-Макаримге Канз әл-Даула (Мемлекет қазынасы) атағын берді, ал оның ұрпақтары осы атақты мұра етті. Бану Канц 1174 жылы Айюбидтермен қақтығысқа түсті, олар жеңіліске ұшырап, солтүстік Нубияға көшіп кетті. Олар негізінен христиандық аймақта исламның таралуын жеделдетуге көмектесті. 14 ғасырдың басында олар Нубияның Макурия патшалығын бағындырды, бірақ 15 ғасырдың басында Бану Канцқа қарсы күресу үшін мамлюктер жіберген Хавара тайпасы оларды ығыстырды. Олардың қазіргі ұрпақтары – елдің солтүстігінде тұратын "Кунуз" тайпасы, судандықтар.

Шығу тегі

Бану әл-Канздың тегі 9 ғасырда Нубиямен шектес Египет аймағына араб тайпаларының қоныс аударуымен байланысты. Алтын мен изумруд кендерінің табылуынан кейін Мудар, Рабиа, Жухайна және Қайс Айлан сияқты ең ірі көшпелі араб тайпалары бұл аймаққа келді. 855 жылы әл-Фустат және Қайруанда білім алған Мединалық Абдулла ибн Абд әл-Хамид әл-Умари Асванға көшіп, аймақтың алтын кендерінен табыс табуға тырысты. Ол және оның құлдары Мудар тайпасының қорғауына ие болды, бірте-бірте олардың шейхы (басшысы) атанды. 9 ғасырдың соңында Аль-Умари Мукурра нубилерінен солтүстікке, Вади Аллақи және Асванға қарай ығыстырылды. Әбу Язид Асванды княздықтың астанасы етіп бекітті және Жоғарғы Египетті басқарған Фатимид халифаты оны "Асванның қорғаушысы" деп мойындады. Бану Канз княздығы Асванның солтүстік ауылдарын, оңтүстікте Нубиямен шекараны және Асван мен Қызыл теңіз арасындағы Шығыс шөлінің көп бөлігін қамтыды. Халифалар Канз әл-Даулаға Фатимидтердің Нубиямен дипломатиялық қарым-қатынасын және саудасын реттеу, шекаралық ауылдарда салық жинау, Вади Аллақи кендерін қорғау және княздық арқылы өтетін саяхатшылар мен керуендерді күзету міндетін жүктеді. 1171 жылы Саладин әл-Адидті құлатып, Египетте Аюбид сұлтандығын құрды. 1171/72 жылдары нубилер әскері Фатимидтердің бұрынғы қара африкалық жасақтарымен бірге Жоғарғы Египетті басып алуға тырысып, Асванды тонады. Бұл Канз әл-Дауланы Саладиннен әскери көмек сұрауға мәжбүр етті, ол оған көмектесті. Аюбидтер мен Бану Канз нубилерді және Фатимидтердің бүлікші әскерлерін Жоғарғы Египеттен ығыстырды. Осыған байланысты Бану Канз және Жоғарғы Египеттің араб тайпалары жаңа Аюбид тәртібі өздерінің иқталарына (фиефтеріне) және ресми артықшылықтарына қауіп төндіреді деп санайды. Аюбид әскері Бану Канзға қарсы күш қолданды, олар Асван шайқасында жеңіліске ұшырады. Ибн әл-Мутавадж әскерінің жеңілісінен кейін тұтқындалып, жазаланды. Астанасын жоғалтқан Бану Канз оңтүстікке көшіп, Марис аймағын басып алды, онда 1172 жылы Аюбидтердің жазалау экспедициясынан кейін нубилердің аймаққа бақылауы айтарлықтай әлсіреген еді. Бану Канздың Маристе болуы ислам мен араб тілінің Нубияда таралуына үлкен үлес қосты. Олар Баршанбудың орнына мұсылманды тағайындау үшін Қарнбастың туысы болған Насыр Мұхаммед Канз әл-Дауланы жіберді. Канз әл-Даула және басқа Бану Канз басшылары 1365 жылғы желтоқсанда Кустың мамлюк әкіміне бағынды. Олар 1378 жылы Асван әкімі Ибн Хасанның әскери жорығында жеңіліске ұшырады. Хавара тайпасы бірте-бірте Бану Канзды аймақтағы басым күшке айналдырды.